Σημερινή

Τρίτη, 23/10/2018
RSS

Η ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. και το Κυπριακό

| Εκτύπωση | 07 Ιανουάριος 2018, 18:00 | Με τον Δρα Ιάκωβο Αριστείδου

Ύστερα από τις τόσες αποτυχίες των ενδοκυπριακών συνομιλιών, διερωτήθηκα μήπως η επιθυμία της Τουρκίας για ένταξη στην Ε.Ε. θα ήταν ο λόγος για να συγκατατεθεί να συνεργαστεί. Στο θέμα αναφέρθηκε πρόσφατα ο Τούρκος Πρωθυπουργός μιλώντας στην τουρκική εθνοσυνέλευση, τονίζοντας ότι το Κυπριακό πρέπει πλέον να σταματήσει να είναι ένα πρόβλημα που την εμποδίζει κι ότι η διαδικασία ένταξής της διαρκεί εδώ και 54 χρόνια και, παρά τα εμπόδια, εξακολουθεί να είναι στρατηγικός στόχος της χώρας, ενώ προσδοκία τους είναι να μην παραταθεί ακόμη περισσότερο και να επιτευχθεί ο στόχος.

Καλώς ο Υπουργός Εξωτερικών Ι. Κασουλίδης τόνισε ότι η Τουρκία, όπως και κάθε υποψήφια χώρα, οφείλει να εφαρμόζει τις συμβατικές της υποχρεώσεις, όπως προβλέπονται από το διαπραγματευτικό πλαίσιο, περιλαμβανομένης της πλήρους και αποτελεσματικής εφαρμογής των κριτηρίων της Κοπεγχάγης, της εδραίωσης καλών σχέσεων γειτονίας, της αναγνώρισης όλων των Κρατών-Μελών και της πλήρους, αποτελεσματικής και χωρίς διακρίσεις συνεργασίας με όλα τα Κράτη-Μέλη.

Όμως, πέραν των διαπιστώσεων αυτών, θα πρέπει να εκμεταλλευτούμε την ιδιότητά μας ως Μέλους της ΕΕ, για να προωθήσουμε τη λύση του Κυπριακού, μέσω της ικανοποίησης από την Τουρκία των βασικών αυτών αρχών. Ήδη ο Πρόεδρος Παυλόπουλος και ο Πρωθυπουργός Τσίπρας, κατά την επίσκεψη του Τούρκου Προέδρου στην Αθήνα, δεν παρέλειψαν να τονίσουν ότι η Ελλάδα είναι υπέρ της ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε.

Αλλά κι ο ΠτΔ έχει επίσης τοποθετηθεί θετικά στο θέμα αυτό, νοουμένου ότι η Τουρκία θα βοηθήσει στην επίλυση του Κυπριακού. Ίσως να είναι κι ένας πρακτικός τρόπος δράσης Ελλάδας και Κύπρου στο θέμα μας. Μπορεί μάλιστα να χάσαμε μια καλή ευκαιρία, την πρόσφατη επίσκεψη του Ερντογάν στην Ελλάδα, όπου θα μπορούσε να αρχίσει μια τέτοια συζήτηση.

Η Τουρκία αντιμετωπίζεται αρνητικά για ένταξη στην Ε.Ε. από μεγάλη ομάδα Κρατών-Μελών. Η Ελλάδα και η Κύπρος θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σαν διαμεσολαβητές/καταλύτες για εξεύρεση λύσεων στα προβλήματα αυτά, εάν και εφόσον η Τουρκία συμφωνήσει σε μια σωστή λύση του Κυπριακού. Δεν μπορεί η Ε.Ε. να αγνοεί το πρόβλημα ενός Κράτους-Μέλους της ή απλά κάποια Κράτη-Μέλη της να «εκμεταλλεύονται» τα δεινά του για να επιτύχουν άλλους σκοπούς.

Όταν τον Μάη του 1987 μονόγραψα το Πρωτόκολλο που θα οδηγούσε στην Τελωνειακή Ένωση Κύπρου-Ε.Ε. (ΕΟΚ τότε), ένιωσα ότι άρχιζε να πραγματοποιείται ένα όραμά μου για τη λύση του Κυπριακού: Η λύση μπορεί να βρεθεί μέσα από την Ενωμένη Ευρώπη, με την ένταξη τόσο της Κύπρου όσο και της Τουρκίας. Βέβαια, η ένταξη της Κύπρου ήταν η πρώτη προτεραιότητα, για λόγους προστασίας από τον τουρκικό επεκτατισμό ως Μέλος της Ε.Ε.

Δυστυχώς, δεν αξιοποιήσαμε την ιδιότητα αυτή για προώθηση λύσης του Κυπριακού. Όσον αφορά την ένταξη της Τουρκίας, αρκεστήκαμε σε ορισμένες λεκτικές διατυπώσεις υπέρ της κυπριακής υπόθεσης (Πρωτόκολλο Άγκυρας) και ενέργειες από μέρους της Ε.Ε. (αναστολή ορισμένων άρθρων του προγράμματος ένταξης της Τουρκίας) για να ικανοποιηθούμε ότι η Τουρκία δεν μπαίνει στην Ε.Ε. με άλυτο το Κυπριακό. Αλλά, σ’ αυτό το τελευταίο, που είναι και το ζητούμενο, τι έκαμε η Ε.Ε.; Δυστυχώς, μέχρι σήμερα τίποτε.

Ευτυχώς που πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με το ψήφισμά του, έσωσε κάπως τα προσχήματα, όταν η Άγκυρα απείλησε κατάφωρα τα δικαιώματα ενός Κράτους-Μέλους στην ΑΟΖ της Κύπρου. O Πρόεδρoς του ΕΚ, Αντόνιο Ταγιάνι, σε δηλώσεις του κατά την επίσκεψή του στη Λευκωσία, ανέφερε πως το ΕΚ υποστηρίζει ότι πρέπει να μπει ένα τέλος στη στρατιωτική κατοχή της Τουρκίας. «Είμαστε πεπεισμένοι ότι, με τη δική σας αποφασιστικότητα, η επανένωση της Κύπρου θα είναι μια απτή πραγματικότητα και το νησί θα μπορούσε να γίνει μια ανεξάρτητη και κυρίαρχη χώρα στο σύνολό της», πρόσθεσε.

Προσωπικά, πιστεύω ότι και οι συνθήκες, όπως εξελίσσονται στη Μ. Ανατολή, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια στην Τουρκία από του να επιδιώξει την ένταξή της στην Ε.Ε. Ακόμη και το ΝΑΤΟ, που μπορούσε να θεωρηθεί ως ο συνδετικός κρίκος της Τουρκίας με τη Δύση, συνεχώς αποδυναμώνεται (ΠΕΣΚΟ, S400). Επειδή τα πράγματα θα χειροτερεύσουν για την Τουρκία, θα πρέπει να καταστρώσουμε το δικό μας σχέδιο, για να εκμεταλλευτούμε τις εξελίξεις.

Αυτόν τον καιρό ακούμε για την ανάγκη καλής προετοιμασίας για τις νέες Συνομιλίες. Γιατί η προετοιμασία να μην περιλάβει και την περίπτωση ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ; Με την ένταξη της Τουρκίας αίρονται όλα τα επιχειρήματά της για παραμονή στην Κύπρο, αλλά και όλες οι ενστάσεις της τ/κυπριακής πλευράς στις προταθείσες λύσεις ΔΔΟ με το σωστό περιεχόμενο. Δεν χρειάζονται πια οι Συνθήκες Εγγυήσεων του 1960 και στρατεύματα κατοχής για προάσπιση της ασφάλειας και των δικαιωμάτων καμιάς πλευράς.

Αλλά και στα θέματα εσωτερικής οργάνωσης της ΔΔΟ, το ευρωπαϊκό πλαίσιο θα βοηθήσει να λυθούν πολλά θέματα. Εφόσον η Ε.Ε. δεν θέτει περιορισμούς στην εγκατάσταση, διακίνηση, απασχόληση, ιδιοκτησία γης κι άλλων περιουσιακών στοιχείων σε οποιονδήποτε πολίτη οποιουδήποτε Κράτους-Μέλους της, τα θέματα όπως το εδαφικό, οι εξουσίες των δύο Ομόσπονδων Μερών κ.λπ., μπορούν να αντιμετωπιστούν με τον πιο δίκαιο και πιο λειτουργικό τρόπο. Γιατί δεν ανατίθεται σε μιαν από τις ειδικές Επιτροπές που συστάθηκαν για τις διαπραγματεύσεις να μελετήσει το θέμα, μιας και θα έχουμε κάποιο χρόνο μέχρι να επαναρχίσουν οι συνομιλίες; Έτσι θα προετοιμαστούμε καλύτερα.

ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com