Σημερινή

Σάββατο, 18/11/2017
RSS

Καλό σου ταξίδι, Γιώργο Κυριακίδη

| Εκτύπωση | 12 Νοέμβριος 2017, 18:00 | Με τον Δρα Ιάκωβο Αριστείδου

ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΛΕΓΕΤΟ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΠΕΝΤΕ ΠΙΟ ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΤΩΝ ΝΕΦΡΩΝ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. ΤΟ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΤΟΙΜΟΣ ΝΑ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΕΙ ΜΙΑ ΤΕΤΟΙΑ ΚΑΡΙΕΡΑ ΚΑΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥ, ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΟΥ ΚΑΛΑ-ΚΑΛΑ ΔΕΝ ΕΙΧΑΜΕ ΣΥΝΕΛΘΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΑΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΕΙΣΒΟΛΗΣ, ΗΤΑΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΟ

Όταν το 1976 βρέθηκα στη Μινεσότα, προσκεκλημένος του προγράμματος διεθνών επισκεπτών των ΗΠΑ, οι τοπικοί συνοδοί μού ανέφεραν ότι ανάμεσα σ’ αυτούς που εξέφρασαν επιθυμία να με συναντήσουν ήταν κι ένας Κύπριος γιατρός, που δίδασκε στο ομώνυμο πανεπιστήμιο, ο Γιώργος Κυριακίδης. Μέχρις εδώ τίποτε το παράξενο. Αυτό εγίνετο όπου πήγαινα. Η έκπληξη και ταυτόχρονα η συγκίνηση ήταν μεγάλη όταν, από τις συστάσεις που κάναμε, μάθαμε ότι δυο από τους παππούδες μας ήταν γείτονες (πόρτα με πόρτα) στην πάνω ενορία της Κυθρέας, τη Συρκανιά. Έκτοτε συνδεθήκαμε με στενούς δεσμούς φιλίας.

Εκείνο, όμως, που με συγκίνησε περισσότερο ήταν η επιθυμία που εξέφρασε να εργαστεί στην Κύπρο. Εκείνη την εποχή ο Γιώργος Κυριακίδης συγκαταλέγετο μεταξύ των πέντε πιο διακεκριμένων μεταμοσχευτών νεφρών στον κόσμο. Το να είναι έτοιμος να εγκαταλείψει μια τέτοια καριέρα και να προσφέρει τις υπηρεσίες στον τόπο του, σε μια εποχή που καλά-καλά δεν είχαμε συνέλθει από το τράνταγμα της εισβολής, ήταν ιδιαίτερα συγκινητικό.

Ανταποκριθήκαμε θετικά στην επιθυμία του να έρθει στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας ως απλός χειρουργός με μόνο αίτημα να μπορεί να διενεργεί κάποιες μεταμοσχεύσεις νεφρών το χρόνο. Με επιστολή προς το Υπουργείο Υγείας έθεσα στη διάθεσή του τις αναγκαίες πιστώσεις για τη διαμόρφωση του ειδικού χειρουργείου και ζήτησα να προβεί στις απαραίτητες διευθετήσεις αξιοποίησης της προσφοράς του, κάτι που δεν κατάφερε λόγω συνδικαλιστικών περιπλοκών.

Ευτυχώς που βρέθηκε ο μ. Γώγος Παρασκευαΐδης κι η ζωηρή επιθυμία του να δημιουργήσει ένα ευαγές ίδρυμα, το Ίδρυμα Γώγου και Θέλμας Παρασκευαΐδη, ιδρύοντας το ομώνυμο μεταμοσχευτικό κέντρο. Η Κύπρος δεν ζήμιωσε. Έχασαν όμως οι Δημόσιες Υπηρεσίες Υγείας την ευκαιρία να αναβαθμιστούν, προσθέτοντας μια επιτυχημένη ειδικότητα.

Σαν ένα μικρό αφιέρωμα στη μνήμη του Γιώργου Κυριακίδη θα επαναλάβω σε συντομία τις προσπάθειες που καταβάλαμε τότε για αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας της Κύπρου, που ήταν και δικό του όραμα: Να μετατραπεί η Κύπρος σε ένα σύγχρονο περιφερειακό κέντρο υγείας και να εισαχθεί το ΓεΣΥ. Για τους σκοπούς αυτούς έπρεπε πρώτα να προωθήσουμε τα αναγκαία έργα υποδομής, να επενδύσουμε στον ανθρώπινο παράγοντα και να ανοίξουμε το σύστημά μας.

Τότε οι Δημόσιες Υπηρεσίες Υγείας λειτουργούσαν μέσα σε παλιά νοσοκομειακά κτήρια της αποικιοκρατίας, ενώ οι λίγες ιδιωτικές κλινικές ήταν μικρές με ένα άτομο, τον ιδιοκτήτη-γιατρό. Η πρόθεση για ενθάρρυνση δημιουργίας ιδιωτικών πολυκλινικών εξαγγέλθηκε ήδη από το Δεύτερο Πενταετές Σχέδιο Ανάπτυξης, 1967- 1971. Μια πρώτη ουσιαστική λύση στο στεγαστικό πρόβλημα στη Λευκωσία έδωσε η ανέγερση του Μακάρειου Νοσοκομείου για παιδιατρικά, γυναικολογικά κ.ά. θέματα με τη γνωστή απόφαση του Μακαρίου. Επίσης μέχρι την ανέγερση νέου Γενικού Νοσοκομείου εφαρμόστηκε ευρύτατο πρόγραμμα ανακαίνισης του παλιού. Για περαιτέρω αποσυμφόρησή του ιδρύθηκε αριθμός εξωτερικών ιατρείων στα προάστια της Λευκωσίας κι ενισχύθηκε ο θεσμός των ιατρικών κέντρων σε επιλεγμένα σημεία στην ύπαιθρο σε όλες τις Επαρχίες.

Στο μεταξύ, δόθηκε περισσότερη έμφαση στην ανέγερση νέων, σύγχρονων επαρχιακών νοσοκομείων (Λάρνακα, Λεμεσό, Πάφο και Παραλίμνι). Το σχέδιο ήταν να δημιουργήσουμε μια πυραμίδα παροχής ιατρικών υπηρεσιών που να ξεκινά από επεμβάσεις σε μικρά περιστατικά στα ιατρικά κέντρα της υπαίθρου, τα πιο σοβαρά να παραπέμπονται στα επαρχιακά νοσοκομεία και τα πολύ σοβαρά στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, το οποίο θα διέθετε όλες τις ειδικότητες και τον εξειδικευμένο εξοπλισμό για την αντιμετώπισή τους. Παρά τις ελλείψεις του το σύστημα λειτουργεί με βάση την πυραμίδα αυτή. Στο μεταξύ, η δημιουργία μεγάλου αριθμού ιδιωτικών πολυκλινικών, πέραν της αναβάθμισης των παρεχόμενων υπηρεσιών γενικά, βοήθησε στην αποσυμφόρηση των κρατικών νοσοκομείων και δημιούργησε τις προϋποθέσεις για εισαγωγή του ΓεΣΥ.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 εισηγηθήκαμε στο Υπουργείο Υγείας την επεξεργασία κι εφαρμογή ενός Γενικού Σχεδίου Υγείας. Στην επιστολή μας επισυνάπταμε τα αποτελέσματα μελέτης μας, που κατέληγε ότι το σχέδιο υγείας που ταίριαζε στις ειδικές συνθήκες της Κύπρου ήταν αυτό που εγκρίθηκε πρόσφατα. Όταν τα 80% του πληθυσμού ανέμεναν δικαιωματικά δωρεάν ή με χαμηλό κόστος ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, το σύστημα εχρειάζετο μια διευρυμένη βάση χρηματοδότησής του, όπως έγινε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Είναι προς τιμήν τους που οι κοινωνικοί εταίροι αποδέχτηκαν από την αρχή το ΓΕΣΥ. Για να σταθεί ένα αναβαθμισμένο σχέδιο υγείας, χρειάζεται η συνδρομή όλων.

Για την αναβάθμιση των επιπέδων υγείας και ιατρικής έγιναν πολλές άλλες ενέργειες. Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά ήταν τα αποτελέσματα στην καταπολέμηση των ζωονόσων, των ασθενειών που μεταδίδονται από τα ζώα στον άνθρωπο, όπως ο εχινόκοκκος κι η βρουκέλλα και ορισμένων γενετικών ασθενειών, όπως η μεσογειακή αναιμία, που μάστιζαν τον κόσμο της Κύπρου την εποχή της Ανεξαρτησίας. Το ίδιο έγινε και στην περίπτωση του ελέγχου υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων στα προσφερόμενα στην αγορά γεωργικά προϊόντα. Ο έλεγχος της υγιεινής κρέατος ανατέθηκε στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, με πολύ καλά αποτελέσματα μέχρι σήμερα.

Όπως κάναμε με τον Γιώργο Κυριακίδη, προσπαθήσαμε να αναβαθμίσουμε τις κυβερνητικές ιατρικές υπηρεσίες με άλλες ειδικότητες (οφθαλμολογία, καρδιολογική χειρουργική κ.ά.). Ευτυχώς σε αρκετές περιπτώσεις το κενό ήλθε να καλύψει η ραγδαία ανάπτυξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και η αναβάθμιση σε άλλες στα κρατικά νοσοκομεία. Τώρα είμαστε σε καλύτερη θέση να ικανοποιήσουμε κι έναν άλλο από τους στόχους που τέθηκαν στα Έκτακτα Σχέδια Ανάπτυξης, «της σταδιακής μετατροπής της Κύπρου σε Κέντρο παροχής ιατρικών υπηρεσιών στην περιοχή». Βέβαια προηγείται η εφαρμογή του ΓΕΣΥ.

ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός, πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com