Σημερινή

Παρασκευή, 15/12/2017
RSS

Οι ιδιωτικές δουλειές των δημοσίων υπαλλήλων

| Εκτύπωση | 08 Οκτώβριος 2017, 18:00 | Με τον Δρα Ιάκωβο Αριστείδου

Πρόσφατα η Δημόσια Υπηρεσία είχε και πάλι την τιμητική της με σκωπτικές αναφορές στον Τύπο για την απασχόληση των δημοσίων λειτουργών σε εργασίες εκτός της Υπηρεσίας: «Το πρωί δημόσιοι υπάλληλοι, το βράδυ λέκτορες σε πανεπιστήμια, κ.ά.». Προσωπικά δεν βλέπω τίποτε το επιλήψιμο σε κάτι τέτοιο, εκτός εάν στερούμε δουλειά από κάποιον άνεργο ιδιώτη, κάτι που πρέπει ασφαλώς να εξετάζεται προτού παρασχεθεί άδεια από το αρμόδιο Τμήμα. Το ίδιο ισχύει και για την αμοιβή, μέρος της οποίας θα πρέπει να επωφελείται το Δημόσιο. Πέραν τούτων, η πλήρης αξιοποίηση των προσόντων κι εμπειριών των δημοσίων υπαλλήλων για το καλό του τόπου επιβάλλεται νοουμένου ότι δεν καταστρατηγούνται κάποιες βασικές αρχές.

Οι αρχές αυτές θα πρέπει να καθοριστούν από πριν κατά τον πλέον σαφή τρόπο. Ίσως η πιο βασική αρχή, που θα πρέπει να διέπει την περίπτωση, είναι ότι η νέα εργασία του δημόσιου λειτουργού με κανέναν τρόπο δεν πρέπει να έχει οργανική σχέση με τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητές του στη δημόσια υπηρεσία. Αλλιώτικα θα υπάρχει σύγκρουση καθηκόντων/αρμοδιοτήτων. Δεν μπορεί ο ελεγχόμενος να είναι κι ελέγχων ταυτόχρονα.

Θέματα ιδιωτικής απασχόλησης των δημοσίων υπαλλήλων αντιμετωπίσαμε κι άλλοτε, αλλά δυστυχώς ακόμα δεν επεξεργαστήκαμε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που να εφαρμόζεται σε οποιαδήποτε περίπτωση παρουσιαστεί. Η κλασική περίπτωση ήταν το πρόβλημα του πλεονάζοντος προσωπικού που προέκυψε λόγω της εισβολής (συρρίκνωση των τομέων δραστηριότητας πολλών Τμημάτων). Τότε, εκτός από σημαντική μείωση της μισθοδοσίας των δημοσίων υπαλλήλων, τους παραχωρήθηκαν άδειες, άνευ απολαβών, να απασχοληθούν στον ιδιωτικό τομέα, κάτι που διευκόλυνε επίσης τα δημόσια οικονομικά. Πολλοί αναζήτησαν καλύτερη απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα, κυρίως, σε δουλειές στο εξωτερικό.

Μετά τη μεγάλη οικονομική κρίση του 2013, οπότε και πάλι παρουσιάστηκε πλεόνασμα προσωπικού στο Δημόσιο, ακολουθήθηκε η μέθοδος της ενθάρρυνσης/διευκόλυνσης της πρόωρης αφυπηρέτησης, με αποτέλεσμα πρόσθετα άμεσα έξοδα αλλά και απώλειες αξιόλογων δημοσίων υπαλλήλων. Ο αριθμός των μόνιμων δημόσιων υπαλλήλων μειώθηκε κατά 11,45% μεταξύ 2012 και 2015. Μπορούσε κι εδώ να εφαρμοστεί το σχέδιο παραχώρησης άδειας εργασίας άνευ απολαβών σε μεγαλύτερο βαθμό. Κατά την περίοδο 2010-2016 δόθηκε άδεια για ετεροαπασχόληση σε 670 δημόσιους υπαλλήλους. Η συντριπτική πλειοψηφία αφορούσε πανεπιστήμια, επιμορφωτικά κέντρα κ.ά.

Σήμερα προκύπτει το θέμα απασχόλησης του προσωπικού των δημόσιων πανεπιστημίων/ερευνητικών κέντρων στον ιδιωτικό τομέα. Όπως δημοσιεύτηκε στον Τύπο ετοιμάστηκαν κανονισμοί, που να επιτρέπουν στους καθηγητές, παράλληλα με διδασκαλία/έρευνα, να ιδρύουν και λειτουργούν εταιρείες, στις οποίες μάλιστα δεν αποκλείεται να συμμετέχει και το ίδιο το Πανεπιστήμιο. Οι καθηγητές θα εκτελούν τα καθήκοντά τους στο Πανεπιστήμιο και θα αξιολογούνται για το έργο που παράγουν, οπόταν αυτό αποτελεί ασφαλιστική δικλίδα. Πολύ ορθά ο πρύτανης του Πανεπιστημίου θεωρεί πως η νέα πολιτική που προωθείται ανοίγει τον δρόμο ώστε το Πανεπιστήμιο Κύπρου να λειτουργήσει ως φορέας διασύνδεσης της γνώσης με την παραγωγή, την πράξη, τη δημιουργία και την ανάπτυξη, την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία.

Στις πρώτες δεκαετίες από την Ανεξαρτησία «η γνώση» σε πλείστους τομείς ήταν συγκεντρωμένη στη Δημόσια Υπηρεσία και τους Ημικρατικούς Οργανισμούς. Για να αξιοποιήσουμε τις γνώσεις κι εμπειρίες των λειτουργών του ευρύτερου δημόσιου τομέα στην ανάπτυξη του τόπου, διαμορφώσαμε ένα σχέδιο ελεγχόμενης απασχόλησης δημόσιων λειτουργών στον ιδιωτικό τομέα. Στην αρχή χρησιμοποιήσαμε το ΑΤΙ για να λύει τεχνικά προβλήματα που η βιομηχανία αντιμετώπιζε.

Όμως δεν υπήρχε κανένα κίνητρο για τους Λέκτορες μιας κι η αμοιβή έπρεπε να κατατίθεται στο Ταμείο της Δημοκρατίας. Σε συνεργασία με τον τότε Διευθυντή του ΑΤΙ, Γιώργο Χριστοδουλίδη, βρήκαμε τη λύση. Όλη η διαδικασία παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών θα γινόταν νομότυπα μέσω των Αρχών του ΑΤΙ, η αμοιβή θα κατατίθετο στο Ταμείο του ΑΤΙ, το οποίο θα πλήρωνε στον ενδιαφερόμενο Λέκτορα τα καθορισμένα τέλη για έξτρα εργασία. Η διευθέτηση εγκρίθηκε από το Γενικό Λογιστήριο και τέθηκε σε εφαρμογή. Το σύστημα δούλεψε πολύ καλά. Κάτι ανάλογο έγινε και με άλλα Τμήματα (Τμήμα Υδάτων, ΚΕΠΑ). Με τον τρόπο αυτό ενισχύθηκαν οι ισχνές δραστηριότητες στο τομέα της έρευνας/ανάπτυξης.

Κάπως έτσι θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί τώρα η αξιοποίηση της επιστημονικής κατάρτισης των ακαδημαϊκών στην οικονομία. Μέχρι τώρα περιορίσαμε τις δραστηριότητές τους είτε στην έδρα είτε στα ερευνητικά προγράμματα της Ε.Ε., που πολλές φορές δεν έχουν καμιάν άμεση σχέση με τα πραγματικά προβλήματα της κυπριακής οικονομίας. Δεν λέω ότι φταίει το σύστημα για τις καταχρήσεις που φαίνεται ότι έγιναν και σ’ αυτές τις περιπτώσεις.

Για να αποφευχθεί ο κίνδυνος διαπλοκής από πιθανή σύσταση και λειτουργία εταιρειών από πανεπιστημιακούς, που δικαίως φοβάται ο Γενικός Ελεγκτής, πέραν των γενικών αρχών που θα πρέπει να διέπουν την παραχώρηση άδειας εργασίας, θα πρέπει οι εποπτεύουσες Αρχές να αναλάβουν την ευθύνη παρακολούθησης εάν όλα γίνονται σύμφωνα με τους κανονισμούς και να υπάρξουν κυρώσεις εναντίον των ιδίων όταν κάτι δεν πάει καλά.

Εφόσον έχει αποδειχθεί ότι στην κοινωνία μας δε λειτουργεί ένα σύστημα αυτοσυγκράτησης έναντι του αθέμιτου κέρδους, για κάποιο διάστημα θα πρέπει η επιτήρηση αυτή να είναι πιο δραστική. Μπορεί μ’ αυτόν τον τρόπο να διορθωθεί η κατάσταση. Είναι κρίμα κι άδικο, λόγω του ενδεχόμενου κινδύνου καταδολίευσης από μέρους κάποιων εμπλεκομένων να μείνει αναξιοποίητος τόσος πλούτος ακαδημαϊκής κι άλλης τεχνογνωσίας για την ανάπτυξη του Τόπου, που με τόσες προσπάθειες και κόπους καταφέραμε να δημιουργήσουμε.

ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού