Σημερινή

Τρίτη, 25/07/2017
RSS

Αρχαία ελληνική γλώσσα και Βυζάντιο

| Εκτύπωση | 05 Ιανουάριος 2017, 07:55 | Σημερινή

Ύστερα από την απώλεια βυζαντινών εδαφών - των ακμαίων δηλαδή πολιτιστικών κέντρων - από τους βαρβάρους, το βυζαντινό κράτος περιορίστηκε στις ανατολικές επαρχίες, στις οποίες υπερτερούσε το ελληνικό στοιχείο, και ιδιαίτερα στην Ανατολή.

Οι αυτοκράτορες υιοθετούν την ελληνική γλώσσα ως επίσημη του κράτους, ενώ παρατηρείται πλήρης επικράτησή της στον πολιτικό και κοινωνικό βίο. Ο Ιουστινιανός σημειώνει ότι προτιμά οι «Νέες Διατάξεις» του να γραφτούν στην Ελληνική αντί της «Πατρίου», γιατί η ελληνική είναι «γνώριμη σε όλους».

Στο νομοθετικό του έργο κωδικοποίησε το παλαιό Ρωμαϊκό Δίκαιο και δημιούργησε νέους Νόμους υπό την επίβλεψη νομοδιδασκάλων, που παρελήφθησαν από τις διατάξεις του Σόλωνα, ενώ οι θεσμοί της Μεγάλης Ελλάδας ευρίσκονται στο Ρωμαϊκό Δίκαιο.

Πέραν, όμως, από τη γλώσσα έχουμε και την ελληνική παιδεία: Όταν διάφοροι εχθροί απείλησαν σοβαρά την ύπαρξη της Αυτοκρατορίας, στα διάφορα κέντρα καθιερώθηκε η Αρχαία Παιδεία με όργανο την Αρχαία Γλώσσα. Οι συγγραφείς ντύνουν τις ιδέες τους με αρχαιοπρεπή ενδύματα, ενώ υποψήφιοι μαθητές καταφθάνουν από την Αθήνα στις ονομαστές Ελληνικές Σχολές εξαιτίας του υψηλού επιπέδου γλώσσας και της φήμης που απέκτησε το Βυζάντιο.

Λόγιοι και ρήτορες συστήνουν την «ευγενεστέρα παιδεία» που παρείχε χρήσιμα στοιχεία και πολλές ωφέλειες. Και μπορούσες, έτσι, να δεις να εκπαιδεύονται εδώ και Λατίνοι και Ρωμαίοι και Σκύθες και Έλληνες και να μεταχειρίζονται συγγράμματα αρχαίων Ελλήνων.

Η κατεύθυνση, όμως, προς την αρχαία ελληνική γλώσσα συνάντησε και μεμονωμένες εκφράσεις έχθρας. Αρχαίοι συγγραφείς, όπως ο 'Ομηρος, ο Πλάτωνας, ο Δημοσθένης, ο Πρωταγόρας και άλλοι, υβρίζονται σκαιώς και χλευάζονται, είτε ο ένας σαν «κούφιο όνειρο», είτε αδύνατος ο άλλος και «φιμωμένος», ή «τρισκατάρατος» ο τρίτος με την Πολιτεία του «να γέμει με κενές ιδέες και με ανηθικότητες». Αυτές οι αντιδράσεις εκ μέρους της πολιτικής εξουσίας ή μερικών ηγετών της εκκλησίας δεν μπόρεσαν, βέβαια, να καταργήσουν την αρχαία ελληνική γλώσσα από το σχολικό πρόγραμμα.

Μια πνευματική αναγέννηση επικρατεί σ’ όλο το Βυζάντιο. Στην ανατολική Αυτοκρατορία οι τρόφιμοι της Αρχαίας Ελληνικής Παιδείας γίνονται πρόμαχοι του εθνικού Ελληνισμού και φυλάσσοντες στην ψυχή τους τα ιδεώδη «ανδρών αγαθών υψηλής παιδείας», κρατούν ζωντανό και ισχυρό το Βυζάντιο, καθιστώντας το οικουμενικό Κέντρο Πολιτισμού και Πνεύματος.
Έδωσαν πολλά οι αρχαίοι συγγραφείς στην Οικουμένη.

Μέχρι χθες ο Ομπάμα, εξυμνώντας την Ελλάδα δήλωνε: «Έχουμε χρέος στην Ελλάδα καθώς εδώ πριν από 25 αιώνες δημιουργήθηκε η δημοκρατία και το Κράτος». Δεν γνωρίζουμε ή μάλλον αγωνιούμε για το μέλλον των Αρχαίων Ελληνικών στην παιδεία μας.

Ένα μόνο τονίζουμε: Η απομάκρυνσή τους ή αποκοπή τους από το πρόγραμμα θα είναι ζημιογόνος. Αντίθετα, η ενσωμάτωση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας θα παρέχει χρήσιμες ωφέλειες στους μαθητές μας - έκφραση, σύνταξη, ιδέες, πλοκή του λόγου, δεξιότητες, πειθώ ή άλλα χρήσιμα στοιχεία, στα οποία σήμερα υστερούν.

ΛΟΪΖΟΣ ΠΙΠΗΣ