Από τεχνοκρατικής σκοπιάς πρέπει να διευκρινισθούν οι πραγματικές δυνατότητες δημοσιονομικής ισορροπίας του κράτους. Βασικό ερώτημα είναι η χρηματοδότηση και η οικονομική βιωσιμότητα του κεντρικού κράτους, σε συνδυασμό με την κατάσταση και τη συμπεριφορά των ομόσπονδων κρατιδίων.

Υπάρχει συμφωνία ότι το κεντρικό κράτος (ομοσπονδιακή κυβέρνηση) θα χρηματοδοτείται από την έμμεση φορολογία. Η έμμεση φορολογία θα επιβάλλεται και θα εισπράττεται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Επομένως, η οικονομική βιωσιμότητα του κεντρικού κράτους, στο οποίο θα μεταφερθούν αρκετές αρμοδιότητες και δαπάνες (του σημερινού κράτους), θα εξαρτηθεί από την έμμεση φορολογία.

Προνοείται ενιαίος συντελεστής Φ.Π.Α., ο οποίος υποχρεωτικά θα είναι αυτός που ισχύει σήμερα στη Δημοκρατία (19%). Ξέρουμε τι αποδίδει σε έσοδα αυτή η φορολογία όπως εφαρμόζεται σήμερα. Τι θα συμβεί όμως όταν θα πρέπει να εφαρμοστεί σε ολόκληρη την επικράτεια, δηλαδή και στην οικονομία των σημερινών κατεχομένων;

1. Το πρώτο ερώτημα αφορά τη φοροεισπρακτική ικανότητα. Όταν η Κυπριακή Δημοκρατία επρόκειτο να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έγινε έλεγχος για τη λειτουργία και την αποτελεσματικότητα του φορολογικού συστήματος. Ειδικότερα έγινε έλεγχος για την αποτελεσματικότητα του Φ.Π.Α., που είναι ο μόνος κοινός ευρωπαϊκός φόρος (μαζί με το Δασμολόγιο για τρίτες χώρες).

Υπάρχει αυτήν τη στιγμή βεβαιότητα ή εξασφάλιση ότι στα κατεχόμενα μπορούν φορολογικές Αρχές να εισπράξουν αποτελεσματικά Φ.Π.Α. για όλες τις δραστηριότητες; Υπάρχει ενημερότητα των επιχειρήσεων, των οικονομικών υποστατικών και των συστημάτων τους; Έγινε η απαραίτητη προετοιμασία και προσαρμογή από τα κατεχόμενα;

2. Το δεύτερο ερώτημα αφορά τις πραγματικές επιπτώσεις πάνω στην οικονομία, αφού από τη μια μέρα στην άλλη πρέπει να εφαρμοστεί Φ.Π.Α. 19%. Στην κυπριακή οικονομία ο Φ.Π.Α. ξεκίνησε από την αρχή της δεκαετίας του 1990, από πολύ χαμηλό επίπεδο, με μικρούς συντελεστές και σταδιακά αυξήθηκε και έφτασε στο σημερινό επίπεδο. Τελευταία αύξηση δυο μονάδων επιβλήθηκε με το Μνημόνιο.

Είναι ρεαλιστικό να θεωρείται ότι στα κατεχόμενα θα μπορεί «με τη μία» να έχουμε συντελεστή 19%; Πώς θα επηρεαστεί η οικονομική δραστηριότητα; Μέσα σε περιβάλλον τόσο «ξαφνικής αλλαγής» ποια θα είναι η αποτελεσματικότητα είσπραξης; Τι θα γίνει όμως και με τους Τουρκοκύπριους; Πώς θα δεχτούν ότι, αντίθετα απ' όσα περιμένουν, η «επόμενη μέρα» θα φέρει ένα τέτοιο «χαράτσι»;

3. Από τα κατεχόμενα ακούμε συνέχεια να γίνεται λόγος για «προετοιμασία» και για «μεταβατική περίοδο». Στα θέματα της έμμεσης φορολογίας είναι αδύνατο, όμως, να υπάρξει μεταβατική περίοδος.

4. Στην περίπτωση που δεν θα λειτουργήσει ούτε θα εφαρμοστεί αποτελεσματικά ο Φ.Π.Α. στην τουρκοκυπριακή ομόσπονδη πολιτεία, δεν θα έχουμε μεγάλο πρόβλημα με τον ανταγωνισμό, αφού κάποιοι θα πληρώνουν Φ.Π.Α. και κάποιοι όχι; Ποιες θα είναι οι συνέπειες σε περίπτωση που η είσπραξη του Φ.Π.Α. στο τουρκοκυπριακό κρατίδιο δεν αποδίδει τα αναμενόμενα έσοδα στο κεντρικό κράτος; Τα ελλείμματα που θα προκύψουν δεν θα έχουν πολιτικές προεκτάσεις;

ΜΙΚΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ