Απόψεις Σάββας Ιακωβίδης Τα όρια της ρωσικής υποστήριξης και οι τσάροι Πούτιν-Αλέξανδρος ΙΙΙ

Τα όρια της ρωσικής υποστήριξης και οι τσάροι Πούτιν-Αλέξανδρος ΙΙΙ

Ο Σάββας Ιακωβίδης είναι αρθρογράφος στην εφημερίδα Σημερινή



Μετά την εξαγγελία του δόγματος Τρούμαν (1947), η κρίση του Σουέζ το 1956 είχε τρία σημαντικά αποτελέσματα, εκτός πολλών άλλων.

Πρώτον, την οριστική και επίσημη κατάρρευση και διάλυση της πάλαι ποτέ κραταιάς Βρετανικής Αυτοκρατορίας, η οποία κόμπαζε αλαζονικά ότι ο ήλιος δεν δύει ποτέ στις κτήσεις της.

Δεύτερον, την δυναμική επιβολή του αμερικανικού παράγοντα ως του ισχυρότερου δρώντος στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και της αραβικής χερσονήσου. Τρίτον, τον καθορισμό σφαιρών επιρροής στην Μ. Ανατολή μεταξύ ΗΠΑ-Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης. Η Κύπρος ανέκαθεν ανήκει – είτε αρέσει είτε όχι – στην σφαίρα επιρροής της Δύσης και δη των Αγγλοαμερικανών. Δύο απλά παραδείγματα, τα οποία καταδεικνύουν την ελαφρότητα με την οποία δύο Πρόεδροι, ο Μακάριος και ο Κληρίδης, δεν έλαβαν υπόψη την πιο πάνω πραγματικότητα:

Το 1964, μετά το τ/κ πραξικόπημα κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο πρόεδρος Μακάριος αγόρασε πυραύλους SAM από την Σοβιετική Ένωση. Δεν ήρθαν ποτέ στην Κύπρο, παρά την εκπαίδευση Κυπρίων στην Αίγυπτο του Νάσερ. Το 1998, ο πρόεδρος Κληρίδης αγόρασε τους ρωσικούς πυραύλους S-300. Ο Κληρίδης μπλόφαρε στο Κυπριακό. Ήθελε να αξιοποιήσει τους πυραύλους ως μέσο επίλυσης του προβλήματος. Ο Μακάριος δεν έλαβε υπόψη την κρίση των πυραύλων της Κούβας, το 1962, την σκληρή αντιπαράθεση ΗΠΑ-Σοβ. Ένωσης και την κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου καθώς και την αντίδραση των Αγγλοαμερικανών και του ΝΑΤΟ σε παρουσία ρωσικών πυραύλων στο νησί. Ο Κληρίδης φαίνεται να μη υπολόγισε την αντίδραση των ΗΠΑ-Βρετανίας καθώς και της Τουρκίας και του Ισραήλ. Οι S-300 βρίσκονται έκτοτε στην Κρήτη…

Όχι σε επιδιαιτησία-χρονοδιαγράμματα

Υπενθυμίζουμε τα πιο πάνω μετά την τελευταία, τρίτη επίσημη επίσκεψη του προέδρου  Αναστασιάδη στην Ρωσία και τους θερμούς λόγους που αντηλλάγησαν εκατέρωθεν. Σύμφωνα με πληροφορίες του Κυπριακού Πρακτορείου, ο Ρώσος πρόεδρος, Βλ. Πούτιν, αναφερόμενος στο Κυπριακό είπε πως η Ρωσία δεν θα δεχθεί οποιαδήποτε επιδιαιτησία ή την επιβολή οποιωνδήποτε τεχνητών χρονοδιαγραμμάτων. Επισήμανε πως οι δυο πλευρές στο νησί καλούνται να λάβουν τις όποιες αποφάσεις, χωρίς να τους επιβληθεί οτιδήποτε από τις εγγυήτριες δυνάμεις ή άλλες τρίτες χώρες.

Επίσης, εξέφρασε την ετοιμότητα της Ρωσίας να προσφέρει οποιαδήποτε βοήθεια στο Κυπριακό είτε στο Συμβούλιο Ασφαλείας είτε οπουδήποτε αλλού, μέσω του Υπουργού Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, ο οποίος είναι ο αρμόδιος που χειρίζεται το Κυπριακό από πλευράς Ρωσίας. Ακόμα επανέλαβε τη διαχρονική θέση της χώρας του για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος Αναστασιάδης επανέλαβε την «ετοιμότητά του για άμεση συνέχιση του διακοινοτικού διαλόγου αλλά και την ανάγκη όπως μια νέα Σύνοδος για την Κύπρο προετοιμαστεί κατάλληλα. Καταλυτικό ρόλο δύναται να διαδραματίσει», είπε, «τόσο ο ΓΓ των Ηνωμένων Εθνών όσο και συλλογικά τα Μόνιμα Μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, τα οποία, βεβαίως, έχουν να διαδραματίσουν και ουσιαστικό ρόλο στη διασφάλιση της εφαρμογής μιας ενδεχομένης λύσης».

Η πιο πάνω δήλωση του προέδρου Αναστασιάδη πυροδότησε έντονες αντιδράσεις και σκληρές αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό. Ο Πρόεδρος επικρίθηκε ότι, για καθαρά προεκλογικούς λόγους, θυμήθηκε αίφνης την ενεργό εμπλοκή των πέντε μονίμων μελών του ΣΑ, την οποία όφειλε να είχε ζητήσει προ πολλού. Ας μείνουμε στην ουσία. Τίθεται ξανά το εύλογο ερώτημα: Μέχρι πού φτάνουν τα όρια της ρωσικής υποστήριξης στην Κυπριακή Δημοκρατία και στο Κυπριακό; Ουδείς αμφισβητεί ότι η Μόσχα ήρθε πολλές φορές αρωγός στην Λευκωσία αλλά, φυσικά, για εξυπηρέτηση και των δικών της εθνικών συμφερόντων.

Οι ρωσο-τουρκικές σχέσεις

Η ρωσική πολιτική είναι άκρως ρεαλιστική και στηρίζεται, ουσιαστικά, στην περίφημη φράση η οποία αποδίδεται στον Τσάρο Αλέξανδρο τον Τρίτο: «Η Ρωσία έχει μόνο δύο συμμάχους, τον στρατό και το ναυτικό της». Ο Πούτιν, από της αναρρίχησής του στην εξουσία, έχει τρεις μεγάλους στόχους. Πρώτον, να ανασυστήσει την στρατιωτική και άλλη ισχύ της Ρωσίας. Δεύτερον, να ενισχύσει και να μεγιστοποιήσει τον ρόλο και την επιρροή της ως μεγάλης δύναμης στο άναρχο διεθνές σύστημα.

Τρίτον, να αμφισβητήσει ευθέως τις ΗΠΑ, οι οποίες δεν είναι πλέον ο άλλοτε πανίσχυρος, παγκόσμιος δρων.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, δύο μόνο γεγονότα, μεταξύ πολλών, διαζωγραφίζουν εναργώς την εξωτερική πολιτική της Ρωσίας, η οποία διακρίνεται από ψυχραιμία, μεθοδικότητα, συνέπεια, ρεαλισμό και αταλάντευτη επιδίωξη στόχων.

Το πρώτο αφορά τις ρωσοτουρκικές σχέσεις. Ας θυμηθούμε: Πριν από δύο χρόνια, η Τουρκία κατέρριψε ρωσικό βομβαρδιστικό το οποίο, δήθεν, παραβίασε για λίγα δευτερόλεπτα τον τουρκικό εναέριο χώρο στα τουρκο-συριακά σύνορα. Λίγο καιρό αργότερα, δολοφονήθηκε ο Ρώσος πρέσβης στην Τουρκία. Πολλοί στην Κύπρο, κομματικοί, πολιτικοί, ακόμα και ο Αρχιεπίσκοπος, ανέμεναν αφελώς ότι η Μόσχα θα διαρρήγνυε τις σχέσεις της με την Άγκυρα. Ταυτόχρονα, εισηγούνταν όπως η Λευκωσία παραχωρήσει την Βάση Ανδρέας Παπανδρέου στους Ρώσους και περισσότερες διευκολύνσεις στον ρωσικό στόλο.

Η Μόσχα δεν ξεχνά…

Τι συνέβη; Αντί της αναμενόμενης, από δικούς μας ιστορικά αμαθείς και πολιτικά αβαθείς, σκληρής αντίδρασης, η Μόσχα προχώρησε σε περαιτέρω οικονομική και πολιτική σύσφιγξη των σχέσεών της με την Άγκυρα. Συμφώνησε ακόμα να πωλήσει στην Τουρκία τους υπερσύγχρονους πυραύλους S-400. Ας μη λησμονείται ότι οι Ρώσοι κατασκευάζουν το πυρηνικό εργοστάσιο στο Άκκιουγιου, μόλις 80 χλμ από τις κυπριακές ακτές, αξίας πέραν των 20 δισεκ. δολαρίων.

Το δεύτερο γεγονός, είναι η επαναβεβαίωση της στενής συνεργασίας και υποστήριξης, τις οποίες η Μόσχα προσφέρει στην Κύπρο. Αυτή η συνεργασία εστιάζεται στον πολιτικό, οικονομικό, επενδυτικό, τουριστικό, πολιτιστικό τομείς καθώς και στον στρατιωτικό και στις διευκολύνσεις, τις οποίες η Λευκωσία παρέχει στον ρωσικό στόλο, στο πλαίσιο της συνεργασίας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και άλλων ασύμμετρων απειλών. Όμως η Μόσχα δεν ξεχνά δηλώσεις του Ν. Αναστασιάδη στο Ρώυτερ ότι, η ανακάλυψη φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ θα απεξαρτήσει την Ευρώπη από τον ρωσικό εκβιασμό.

Γιατί ο τσάρος Πούτιν θερμαίνει και αναπτύσσει τις σχέσεις του με ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, την Τουρκία, και με ένα κράτος-μέλος της ΕΕ; Μία εξήγηση μπορεί να αναζητηθεί στην οργή των Βρετανών μετά την συμφωνία Ρωσίας-Κύπρου, το 2015, για ελλιμενισμό ρωσικών πολεμικών στη Λεμεσό. Εκπρόσωπος του Φόρεϊν Όφις, μιλώντας στο ΚΥΠΕ (27.2.2015), συνέδεσε την συμφωνία Κύπρου-Ρωσίας με την κατάσταση στην Ουκρανία. «Υπό το φως των σημερινών προβλημάτων δεν είναι η ώρα να τείνουμε χείρα φιλίας στη Ρωσία έως ότου επιδείξει πρόθεση συμμόρφωσης με τη συμφωνία του Μινσκ. Επιμένουμε πως πρέπει η Ρωσία να δείξει τη δέσμευσή της στη συμφωνία πριν αρχίσουμε να ομαλοποιούμε τις σχέσεις μαζί της», σημείωσε ο ίδιος αξιωματούχος, στέλνοντας ξεκάθαρο μήνυμα δυσφορίας στην Λευκωσία.

Σφήνα στην Ε.Ε.

Στο ίδιο μήκος αντιδράσεων, ο βουλευτής των Συντηρητικών, Ρίτσαρντ Όταγουεϊ, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Κοινοτήτων, απηχώντας αναλύσεις Βρετανών σχολιαστών, που μιλούσαν για φιλορωσικό μπλοκ στην Ευρώπη με προεξάρχουσες την Κύπρο, την Ελλάδα, την Σερβία και την Ουγγαρία, υποστήριξε ότι «ο Πούτιν προσπαθεί να βάλει σφήνα μεταξύ των χωρών της ΕΕ».

Εξάλλου, η εφημερίδα «Daily Mail», σε σχόλιό της, σημείωνε πως η Κύπρος «κοροϊδεύει τις κυρώσεις της ΕΕ και τις προειδοποιήσεις κατά της Ρωσίας σε σχέση με την Ουκρανία» και ότι «υπονομεύει την ασφάλεια όλων των χωρών του ΝΑΤΟ. Για περισσότερα από 160 χρόνια η Βρετανία και άλλα ευρωπαϊκά έθνη έχουν πολεμήσει -ιδιαίτερα στην Κριμαία- για να αποτρέψουν τη Ρωσία από το να έχει μεσογειακό στόλο. Χάρη σε αυτήν τη συμφωνία και το πάτημά του στη Συρία, ο κ. Πούτιν είδε αυτό το τεράστιο στρατηγικό πλεονέκτημα να του προσφέρεται στο πιάτο», κατέληγε το άρθρο της «Mail».

Αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ

Ο Πούτιν, διά του εναγκαλισμού της Τουρκίας και του απρόβλεπτου Ερντογάν, επιδιώκει να αποδυναμώσει την ΝΑ πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Ενδεικτικό τούτου, είναι τα σκληρά δημοσιεύματα του ευρωπαϊκού και αμερικανικού Τύπου, τα οποία απαιτούν όπως η αναξιόπιστη και αλλοπρόσαλλη Τουρκία εκδιωχθεί από την Συμμαχία. Δεν θα εκδιωχθεί, επειδή όλοι την έχουν ανάγκη για ευνόητους λόγους. Εξάλλου, η υποστήριξη της Μόσχας στην Λευκωσία δεν οφείλεται μόνο στους γνωστούς στενούς φιλικούς δεσμούς. Ανάγεται και στην σταθερή, ανέκαθεν, θέση της να έχει λόγο, ρόλο και πολιτική, οικονομική, ενεργειακή και ναυτική επιρροή στα πράγματα της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Όμως, η Ρωσία γνωρίζει τα όριά της. Δεν επιθυμεί και δεν μπορεί να έχει βάση στην Κύπρο. Δεν θα το επιτρέψουν οι Αγγλοαμερικανοί και το ΝΑΤΟ.

Από την άλλη, η υποστήριξη, π.χ., του αιμοσταγούς προέδρου της Συρίας Άσαντ και η εμπλοκή της Ρωσίας στον πόλεμο, δεν γίνονται από… αγαθοεργία αλλά για καθαρά γεωπολιτικούς και στρατηγικούς λόγους, επιρροής, ισχύος και μακροπρόθεσμων συμφερόντων στην πιο εύφλεκτη και ασταθή περιοχή του κόσμου. Η Μόσχα κάνει παιγνίδι στη Μέση Ανατολή και γεμίζει το κενό που άφησαν οι Αμερικανοί, των οποίων η προσοχή και το ενδιαφέρον εστιάζονται στην Άπω Ανατολή, έναντι της Κίνας και της Β. Κορέας.

Γι’ αυτό, πέραν των διπλωματικών φιλοφρονήσεων και των εσωτερικών προεκλογικών αντιπαραθέσεων, κυβέρνηση και κόμματα καλούνται να δουν την πραγματική εικόνα των παιγνιδιών των μεγάλων στην περιοχή μας, να αναλύσουν την αστάθεια και τους κινδύνους και ανάλογα να πολιτευθούν με σοβαρότητα. Προπάντων να συμπεριφέρονται με αξιοπιστία έναντι των ελεφάντων οι οποίοι συγκρούονται γύρω μας και όχι με προεκλογικά πυροτεχνήματα. 
 


Top