Απόψεις Γιάννος Χαραλαμπίδης Ένταξη Τουρκίας… από το παράθυρο

Ένταξη Τουρκίας… από το παράθυρο

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης είναι διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων και Πολιτικός Αναλυτής


Η έκθεση για την αξιολόγηση της τουρκικής ενταξιακής διαδικασίας ακροβατεί σε λεπτές ισορροπίες, που ευνοούν την τουρκική πλευρά υπό την έννοια ότι αποσυνδέεται η λύση του Κυπριακού από την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, αφού προωθείται σε εφαρμογή η διαδικασία για την «ειδική σχέση», μέσω της εμβάθυνσης της τελωνειακής ένωσης, της συμμετοχής των Τούρκων Υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια, καθώς και μέσω του ανοίγματος νέων ενταξιακών κεφαλαίων.
 
Από την άλλη, υποστηρίζεται ο διάλογος και η επανέναρξη των διαδικασιών λύσης του Κυπριακού, με την Κυπριακή Δημοκρατία να τίθεται στο περιθώριο και να στρέφεται η όλη φιλοσοφία της συγκεκριμένης παραγράφου για το Κυπριακό στην επόμενη μέρα, για την εφαρμογή μιας λύσης διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας με μια διεθνή κυριαρχία, μια ιθαγένεια και προσωπικότητα στη βάση των ψηφισμάτων των Ην. Εθνών και των αρχών και αξιών, επί των οποίων εδράζεται η ΕΕ.
 
Στο περιθώριο
Η φράση αυτή, δηλαδή περί των αρχών και αξιών της ΕΕ, περιελήφθη τη δωδεκάτη για να σωθεί η παρτίδα, αφού στο κείμενο κατανέμονται ίσες ευθύνες για τις προσπάθειες λύσης ή μη στο Κυπριακό. Συν το γεγονός ότι, στην έκθεση δεν περιλήφθηκαν βασικά τμήματα του κοινοτικού κεκτημένου, όπως η αντιδήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου του 2005, με την οποία καθίσταται σαφές από την ΕΕ ότι στο νησί αναγνωρίζεται ένα κράτος, αυτό της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και ως εκ τούτου, η Τουρκία καλείται να συμμορφωθεί με την εν λόγω απόφαση της ΕΕ. Ταυτοχρόνως, καμιά αναφορά δεν γίνεται στο ότι το νέο πολιτειακό σύστημα που θα προκύψει από τη λύση θα είναι συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία εντάχθηκε ως τέτοια στην ΕΕ σύμφωνα με το Πρωτόκολλο 10.
Παράλληλα, στο θέμα του «απευθείας εμπορίου», αφαιρέθηκε η λέξη «απευθείας», καθώς και ότι η όποια συμφωνία θα είναι με βάση τα επίπεδα της ΕΕ. Ενώ από τη μια αφαιρέθηκε η αναφορά στα επίπεδα της ΕΕ, από την άλλη δεν έγινε δεκτή από την εισηγήτρια τροπολογία που τόνιζε ότι το εμπόριο θα γίνεται και από τις δύο κοινότητες για να τις φέρει πιο κοντά, καθώς και ότι η οποιαδήποτε συμφωνία θα είναι στη βάση των νόμων της
 
Κυπριακής Δημοκρατίας και της ΕΕ.
Στο κείμενο επισημαίνεται ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να ανοίξει το λιμάνι της Αμμοχώστου «για να διευκολύνει τις διαδικασίες λύσης του Κυπριακού», ενώ το θέμα αυτό συνδέεται με την επιστροφή της πόλης υπό καθεστώς των Ην. Εθνών. Χωρίς όμως να γίνει δεκτή μνεία για επιστροφή της Αμμοχώστου στους νόμιμους κατοίκους της. Γενικώς, στην παράγραφο για τη λύση, η Κυπριακή Δημοκρατία τίθεται στο περιθώριο, υπό την έννοια ότι δεν γίνεται καμιά τροπολογία δεκτή περί της αναγνώρισής της από την Τουρκία όπως καθορίζει το κεκτημένο και η φιλοσοφία της παραγράφου είναι διατυπωμένη με τέτοιο τρόπο ώστε να προωθείται η λύση της επόμενης μέρας, χωρίς να κατοχυρώνει τη συνέχεια του υφιστάμενου κράτους.
 
Κυπριακή Δημοκρατία και ομοσπονδία
Στην έκθεσή του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στηρίζει τις προσπάθειες του ΟΗΕ και του κ. Έιντε για την επανέναρξη των συνομιλιών. Καλεί μεν την Τουρκία να στηρίξει τη νέα προσπάθεια, αλλά ταυτοχρόνως και όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Κατανέμει, δηλαδή, ίσες ευθύνες. Αναφέρεται σε έναρξη αποχώρησης των τουρκικών στρατευμάτων και σε λύση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με μία ιθαγένεια και μία κυριαρχία και διεθνή προσωπικότητα. Όμως, δεν έγινε δεκτή από την εισηγήτρια στις συμβιβαστικές τροπολογίες η αναφορά στην αντιδήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου του 2005, για αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Έγινε, όμως, δεκτή τροπολογία στην οποία τονίζεται ότι η λύση θα πρέπει να είναι σύμφωνη με τις αρχές και τις αξίες επί των οποίων είναι θεμελιωμένη η ΕΕ. Χωρίς, πάντως, να γίνεται μνεία για τη συνέχιση της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία εντάχθηκε στην ΕΕ με βάση το πρωτόκολλο 10.
 
Οπότε υπάρχει η θετική επί των άνωθεν ερμηνεία ότι η λύση θα είναι σύμφωνη με τις αρχές και τις αξίες της ΕΕ, αλλά και υπάρχει και η άλλη όψη του νομίσματος: Ότι δηλαδή, εφόσον αποφεύγεται η αναφορά στην αντιδήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου του 2005, στην παράγραφο για το Κυπριακό αφήνονται παράθυρα και για τις ερμηνείες περί του ότι για να εφαρμοστούν οι αρχές και οι αξίες της ΕΕ σε μια ομοσπονδία θα πρέπει να διαλυθεί η Κυπριακή Δημοκρατία και να προκύψει παρθενογένεση. Αλλιώς, εάν εφαρμοστούν οι αρχές και οι αξίες της ΕΕ ως συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας θα έχουμε την επιστροφή όλων των προσφύγων και μη, καθώς και την εφαρμογή της δημοκρατικής αρχής «ένας άνθρωπος μια ψήφος», που θα οδηγήσει σε μια ομοσπονδία δύο ελληνικών συνιστώντων κρατών.
Στις συνομιλίες δεν είναι αυτό το μοντέλο που είναι στο τραπέζι, αλλά εκείνο των δύο ισότιμων συνιστώντων κρατών με ειδικές πλειοψηφίες και σταθμισμένες ψήφους, που συνιστούν απόκλιση από τις αρχές και αξίες της ΕΕ, των οποίων οι παραβιάσεις υφίστανται λόγω του ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι εν ζωή. Εάν φύγει η Κυπριακή Δημοκρατία από τη μέση μπορεί να προκύψει παρθενογένεση και οι σημερινές παραβιάσεις να νομιμοποιηθούν και επί του νέου καθεστώς των δύο ισότιμων συνιστώντων κρατών να λειτουργήσουν οι αρχές και αξίες της ΕΕ με νέες αποκλίσεις ή μη.
 
ΑΟΖ και νέα κεφάλαια
Σε χωριστές από τη λύση του Κυπριακού παραγράφους, στην έκθεση τονίζονται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΑΟΖ και το δικαίωμα σύναψης διμερών συμφωνιών, καθώς και η ανάγκη να συμμορφωθεί η Τουρκία με «μερικά τμήματα του διεθνούς δικαίου της Θάλασσας». Επί αυτής της φράσης, δηλαδή, περί «κάποιων τμημάτων του διεθνούς δικαίου της Θάλασσας», διατυπώθηκε ένσταση από τους Κύπριους και Ελλαδίτες ευρωβουλευτές, καθώς και από τη Γερμανίδα σκιώδη εισηγήτρια του ΕΛΚ Ρενάτα Ζόμερ, υπό την έννοια ότι υπάρχει σχετική νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Η ένταση έγινε δεκτή και παρέμεινε η φράση περί Σύμβασης του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας που έχουν υπογράψει και τα 28 κράτη-μέλη και είναι υποχρέωση των υπό ένταξιν κρατών να πράξουν το ίδιο.
 
Πέραν τούτων, στο κείμενο είτε έμμεσα είτε άμεσα επί τη βάσει του προσχεδίου καλείται το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είτε να ανοίξει στην Τουρκία νέα κεφάλαια είτε να προωθήσει παρατηρήσεις και κριτήρια για να μπορέσουν να ανοίξουν κάποια άλλα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και τα κεφάλαια 23 και 24 για τα θέματα της δικαιοσύνης και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και το 17 για την οικονομική και νομισματική πολιτική. Επιπρόσθετα, γίνεται προώθηση του ανοίγματος του κεφαλαίου 31 για την ασφάλεια, την ίδια στιγμή που η Τουρκία κρατεί παράνομα την Κύπρο. Και εδώ είναι η αντίφαση. Από τη μια αναφέρεται το κείμενο στην έναρξη αποχώρησης στρατευμάτων και, από την άλλη, στο άνοιγμα κεφαλαίου για την ασφάλεια.
 
Βίζα
Ταυτοχρόνως, ενώ αναφέρεται στο θέμα της κατάργησης της βίζας των Τούρκων στην ΕΕ, από την άλλη δεν γίνεται καμιά μνεία στην παραβίαση του κοινοτικού κεκτημένου από την Τουρκία, η οποία υποχρεώνει τους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας να συμπληρώνουν ηλεκτρονικά την άδεια εισόδου τους και να αναγράφονται ως πολίτες της «Ελληνοκυπριακής Διοίκησης» (Συμβιβαστική τροπολογία 4).
 
Εμβάθυνση και ειδική σχέση
Στη συμβιβαστική τροπολογία 1, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να επαναξιολογήσει τις σχέσεις Τουρκίας - ΕΕ και να βρει τους τρόπους, τις εισηγήσεις, καθώς και τις προτάσεις, ώστε οι σχέσεις αυτές να βελτιωθούν και να ενταθούν. Και επί τούτου είναι προφανές ότι η φράση αυτή αφορά την προώθηση της εμβάθυνσης της τελωνειακής ένωσης μεταξύ της Τουρκίας και της ΕΕ, τη στιγμή κατά την οποία η Άγκυρα αρνείται να εφαρμόσει το πρόσθετο πρωτόκολλο. Σχετική επί τούτου παράγραφος υπάρχει στην έκθεση επί τη βάσει της οποίας η Τουρκία καλείται να το εφαρμόσει, γεγονός που σημαίνει:
Α. τερματισμό καθεστώτος αθέμιτου ανταγωνισμού. Δηλαδή θα μπορούν να εξάγονται κυπριακά προϊόντα στην Τουρκία. Σήμερα η Άγκυρα εξάγει σε τρίτες χώρες της ΕΕ δικά της προϊόντα και από αυτές στην Κύπρο με αποτέλεσμα να δημιουργούνται συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού, που πλήττουν την κυπριακή οικονομία και την εύρυθμη λειτουργία της κοινής ευρωπαϊκής. Β. άνοιγμα τουρκικών λιμανιών και αεροδρομίων στα πλοία και στα αεροσκάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας.
 
Σημειώνουμε ότι το πρόσθετο πρωτόκολλο συνιστά τμήμα της τελωνειακής ένωσης. Αυτή η προσπάθεια σε συνδυασμό με τη συμμετοχή της Τουρκίας σε συνεδριάσεις των Υπουργών Εξωτικών και Άμυνας συνιστά την πολιτική της «ειδικής σχέσης» χωρίς τη λήψη επίσημης απόφασης και τη μερική είσοδο της Τουρκίας στην ΕΕ από το παράθυρο. Χωρίς μάλιστα να έχει τις υποχρεώσεις που έχουν τα κράτη-μέλη, ενώ από την εμβάθυνση της τελωνειακής ένωσης θα έχει οφέλη δισεκατομμυρίων ευρώ.
 
Απουσία εποίκων και αγνοουμένων
Πέραν τούτων, στην έκθεση δεν γίνεται αναφορά στον εποικισμό, ούτε στους αγνοουμένους και δη στις αποφάσεις του ΕΔΑΔ για αποζημιώσεις προς τους συγγενείς τους, καθώς και προς τους Ελληνοκύπριους εγκλωβισμένους της Καρπασίας. Σημειώνεται ότι η έκθεση εγκρίθηκε χθες από την Επιτροπή Εξωτερικών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εκκρεμεί η επικύρωσή της από την Ολομέλεια, η οποία θα συνεδριάσει στις 20 Μαΐου.

Top