Απόψεις Γιάννος Χαραλαμπίδης Εναλλακτικές προτάσεις με 14 δημοκρατικές αρχές λύσης

Εναλλακτικές προτάσεις με 14 δημοκρατικές αρχές λύσης

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης είναι διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων και Πολιτικός Αναλυτής



Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στη συνέντευξή του στο «Σίγμα» έχει υποστηρίξει ότι κάποιοι χρησιμοποιούν τις τουρκικές θέσεις για να ισχυριστούν ότι αυτή είναι η τελική λύση. Οι απόψεις του Προέδρου είναι απολύτως σεβαστές. Έχει τη δική του λογική και πολιτική φιλοσοφία. Εμείς υπό τη μορφή προβληματισμού θα θέσουμε το θέμα αυτό με τον εξής τρόπο: Δεν πρόκειται για ισχυρισμό, αλλά για γεγονότα. Για την ιστορική πραγματικότητα. Υπάρχουν ουκ ολίγα έγγραφα και μαρτυρίες, που γνωρίζει ο Πρόεδρος, τα οποία καθιστούν σαφές ότι η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία είναι από το 1956 ο στρατηγικός στόχος της Τουρκίας και της Βρετανίας για τη διχοτόμηση της Κύπρου.

Δικαίως, λοιπόν, διερωτάται κάποιος: Πώς γίνεται λόγος για επανένωση, όταν η Άγκυρα εισέβαλε στην Κύπρο για να επιβάλει τον διοικητικό, πληθυσμιακό και γεωγραφικό διαχωρισμό, με στόχο να νομιμοποιήσει εν συνεχεία τα διχοτομικά τετελεσμένα μέσω της ομοσπονδίας; Και το τονίζουμε αυτό διότι, όπως ορθά διευκρίνισε ο Πρόεδρος, λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες των πολιτών είτε συμφωνούν είτε διαφωνούν μαζί του. Και επειδή περί ανησυχιών ο λόγος, ας μας επιτραπεί και η εξής επισήμανση.

Είπε ο Πρόεδρος ότι η διαφορά του κ. Έρογλου από τον κ. Ακιντζί είναι ότι ο πρώτος μιλούσε για δύο κυρίαρχα κράτη. Ερώτημα: Το ίδιο δεν υποστηρίζει και ο δεύτερος; Και μάλιστα δημόσια; Τι εννοεί όταν λέει πως με τη λύση ο «τουρκοκυπριακός λαός» θα έχει την κυριαρχία του και ότι η «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» θα είναι τμήμα της νέας δομής, που δεν θα είναι ούτε μετεξέλιξη ούτε συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας, την οποία -όπως διευκρινίζει- δεν αναγνωρίζει, αφού, όπως λέει, είναι Πρόεδρος της μίας από τις δύο δομές; Και επισημαίνει ότι θα είναι λύση «δύο συνιδρυτικών κρατών» στο πλαίσιο ενός συνεταιρισμού. Εξ υπαρχής. Παρθενογένεση! Πού είναι η ταύτιση απόψεων, κ. Πρόεδρε, και η συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας;

Περί συνέχειας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Ας είμαστε ειλικρινείς. Και ας δούμε την κατάσταση ρεαλιστικά. Διαλεκτικά:

1. Η Τουρκία έχει καθιερώσει την αναθεωρητική της πολιτική από το Αιγαίο ώς την Κύπρο, που σημαίνει την αλλαγή του νομικού καθεστώτος, που διέπει τις σχέσεις της με την Κύπρο και την Ελλάδα, με σκοπό την ανάδειξή της ως περιφερειακή δύναμη. Τι είναι λοιπόν η ομοσπονδία; Πρόκειται για σημαντικό βήμα της τουρκικής αναθεωρητικής πολιτικής. Με τους Τούρκους επίσημους να τονίζουν ότι μέσα από τις ομοσπονδιακές δομές τόσο οι Τουρκοκύπριοι όσο και οι έποικοι θα εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Άγκυρας.

Ερώτημα: Όταν η Ζυρίχη κράτησε τρία χρόνια, πόσα θα κρατήσει ένα πολιτειακό σύστημα όπως η ομοσπονδία, που θα είναι πιο περίπλοκο; Εάν θα κρατήσει, θα λαθροβιοί και θα στηριχθεί σε εκβιασμούς, ειδικώς όταν θα προκύψουν σοβαρά ζητήματα που αφορούν τα τουρκικά εθνικά συμφέροντα, στην εξής βάση: Είτε θα υιοθετηθεί και από την Κύπρο η τουρκική θέση είτε το πολιτειακό σύστημα θα απειληθεί με πολιτική αστάθεια. Θα απειληθεί ακόμη και αυτή η συνοχή του. Και επειδή ο Πρόεδρος αναφέρθηκε στη συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας μέσα από την ομοσπονδία, εμείς θα μείνουμε επί της ουσίας: Εάν στους έξι μήνες μετά τη λύση, για κάποιο λόγο, επέλθει ρήξη, πώς θα επιστρέψουμε στο ενιαίο κράτος;

Απλώς δεν θα επιστρέψουμε είτε εγγυηθεί είτε όχι τη λύση το Συμβούλιο Ασφαλείας. Ερώτημα: Θα κάνει ο ΟΗΕ τον δικαστή; Γιατί δεν τον κάνει και τώρα; Απλώς, ο καθένας θα πάρει το κρατίδιο και τον δρόμο του. Ποιο όμως από τα δύο κρατίδια θα αναγνωρίζεται; Το ελληνοκυπριακό ή το τουρκοκυπριακό; Και τα δύο ή κανένα; Βεβαίως, θα ήταν δυνατό να ισχυριστεί κάποιος ότι θα υπάρχει σχετική ρήτρα αποτροπής της απόσχισης. Και στη Ζυρίχη υπάρχει, γιατί δεν ενεργοποιείται; Πώς, λοιπόν, θα είναι η ομοσπονδία συνέχεια του υφιστάμενου κράτους;

2. Είπε ο Πρόεδρος ότι η μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας θα προκύψει από το Σύνταγμα που θα καταρτιστεί και όχι από δύο κράτη. Ερώτημα πρώτο: ποιος θα καταρτίσει το νέο σύνταγμα; Η Συντακτική Συνέλευση, η οποία θα πρέπει να προκύψει κατόπιν εκλογών που θα διεξαχθούν από την Κυπριακή Δημοκρατία, εφόσον το νέο πολιτειακό σύστημα θα είναι η συνέχειά της; Μήπως θα γραφτεί το Σύνταγμα από τους ξένους και θα μας το δώσουν ή μήπως μέσα από Βουλές, η μία της Κυπριακής Δημοκρατίας και η άλλη του ψευδοκράτους; Ερώτημα δεύτερο: Το σύνταγμα της παράνομης σήμερα «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» ή άλλο τροποποιημένο θα ισχύει ή όχι ως αναπόσπαστο τμήμα της ομοσπονδιακής έννομης τάξης, αφού κάθε κρατίδιο θα έχει το δικό του εσωτερικό σύνταγμα ή νομικό κώδικα λειτουργίας;

Και είναι πρόδηλο, από αυτά που συζητιούνται στις συνομιλίες, ότι τα εσωτερικά συντάγματα θα είναι συμβατά με το κοινό σύνταγμα αλλά στην εξής ισοϋψή βάση: Κανένα από τα τρία δεν θα υπερισχύει του άλλου (λογική της ισότητας, που είναι συναφής με την κατανομή των εξουσιών και την τριχοτόμηση της κυριαρχίας); Ποια είναι η αιτία και η πηγή ύπαρξης του τουρκοκυπριακού συντάγματος; Προέκυψε επί τη βάσει νόμιμων διαδικασιών και επαναστατικού δικαίου ή είναι αποτέλεσμα της εισβολής και της κατοχής; Και πότε μια παράνομη πράξη και δράση παράγει δίκαιο; Τότε και μόνον τότε, όταν ο θύτης αποδεχθεί την παρανομία και διά της υπογραφής του τη μετατρέψει σε νομιμότητα. Πώς το νέο πολιτειακό σύστημα θα είναι συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας και όχι των «δύο δομικών στοιχείων»;

3. Τι θα συνέβαινε εάν το 1974 το πολιτειακό σύστημα δεν ήταν ενιαίο, αλλά ομόσπονδο, με τη δομή και τις βασικές αναπροσαρμογές επί του εδάφους και του πληθυσμού, όπως σήμερα τις οραματίζεται το ΑΚΕΛ, ο Πρόεδρος και ο οποιοσδήποτε καλοπροαίρετος πολίτης; Θα ήταν ή όχι το ψευδοκράτος ήδη αναγνωρισμένο, εφόσον θα πληρούσε όλα τα στοιχεία, που επί τη βάσει του διεθνούς δικαίου απαιτούνται για κάτι τέτοιο, από τη διοίκηση, το έδαφος ώς τον πληθυσμό; Προφανώς και θα ήταν, όπως συνέβη με τη Σλοβενία, την Τσεχία, τη Σλοβακία, την Κροατία κ.λπ. Και αν δεν είναι σήμερα αναγνωρισμένο οφείλεται στην ενιαία δομή του κράτους και στο ότι ούτε οι έποικοι ούτε οι Τουρκοκύπριοι είναι οι νόμιμοι κάτοικοι και ιδιοκτήτες γης στον βορρά. Ούτε το ίδιο το ψευδοκράτος ήταν συνιστών κράτος. Δεν υπήρχε εσωτερικά, οπότε ούτε διεθνώς αναγνωρισμένο μπορεί να είναι.

Αχίλλειοι πτέρνες της βιωσιμότητας και ρεαλισμός

Οι αχίλλειοι πτέρνες της βιωσιμότητας της λύσης είναι, μεταξύ άλλων, δύο: Η ίδια η ομοσπονδιακή πολιτειακή δομή των δύο ισότιμων συνιστώντων κρατών και η τουρκική αναθεωρητική πολιτική, η οποία δεν έχει αλλάξει ούτε «ιώτα». Η Τουρκία καταδυναστεύει τους ίδιους τους αντιφρονούντες πολίτες της, εμάς θα σεβαστεί; Για να μας σεβαστεί χρειάζεται μια εναλλακτική στρατηγική αποτροπής και πρόκληση κόστους σε όλα τα επίπεδα, προτού φτάσουμε στην αλλαγή της τουρκικής πολιτικής για να μιλούμε για αμοιβαίο όφελος. Όμως, εκείνο που διαπιστώνει κάποιος είναι ότι έχουν εξουδετερωθεί από το κομματικό κατεστημένο και τις εκάστοτε κυβερνήσεις οι διπλωματικές, νομικές και στρατιωτικές προοπτικές μιας εναλλακτικής στρατηγικής και στόχων, κατά τρόπον ώστε να προβάλλεται ο ακόλουθος ισχυρισμός: Καλά, όσοι είστε εναντίον της διχοτομικής ομοσπονδίας τι προτείνετε;

Απάντηση πρώτη: Για λόγους ρεαλιστικούς δεν υποστηρίζουμε την τουρκική λύση της ομοσπονδίας. Μια λύση η οποία, όπως στελέχη των ηγεσιών του ΔΗΣΥ και του ΑΚΕΛ (όχι οι απλοί ψηφοφόροι) ισχυρίζονται, θα εξυπηρετεί τα τουρκικά συμφέροντα τόσο στο θέμα του φυσικού αερίου όσο και στο θέμα της ανάδειξης της Τουρκίας ως περιφερειακής δύναμης, ενώ, όπως πολλάκις λέγεται, θα διευκολύνει την ενταξιακή της πορεία στην ΕΕ. Ερώτημα: Και αν βοηθήσουμε την Άγκυρα θα το εκτιμήσει; Ας πατούμε στη γη. Η Τουρκία θα πράξει αναλόγως των συμφερόντων και των στόχων της. Αυτό επιβάλλει η ρεαλιστική των πραγμάτων ανάλυση. Τα λοιπά περί της βιωσιμότητας της ομοσπονδιακής λύσης χωρίς την υποταγή μας στην ισχυρή Τουρκία ανήκουν στη σφαίρα του "wishful thinking". Του ιδεαλισμού και του ουτοπισμού. Και όχι πάντως στη σφαίρα του ρεαλισμού.

Απάντηση δεύτερη: Γιατί δεν προχώρησε η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ επί τη βάσει των κανόνων της ισχύος, των κοινών συμφερόντων και του ρεαλισμού; Ας μην ειπωθεί από κάποιους ότι δεν θέλει το Ισραήλ. Γιατί δεν δόθηκαν επιπρόσθετες διευκολύνσεις στους Ισραηλινούς στο Τρόοδος ή στη Βάση Α. Παπανδρέου; Γιατί δεν προχώρησε η συμμετοχή της Κύπρου στον Συνεταιρισμό για την Ειρήνη, που ήταν προτεραιότητα της Κυβέρνησης; Όχι, πάντως, γιατί δεν ήθελε το Ισραήλ, αλλά επειδή προφανώς δεν δέχτηκαν Βρετανοί και Τούρκοι, καθώς και το ΑΚΕΛ, το οποίο είναι αλλεργικό με τη Δύση και το ΝΑΤΟ, αλλά φλερτάρει και είναι έτοιμο να εμπιστευτεί τους ΝΑΤΟϊκούς ιμπεριαλιστές κ.κ. Ερντογάν και Νταβούτογλου.

Πώς θα γίνει εκμετάλλευση φυσικού αερίου με την τουρκική απειλή και χωρίς συμμαχίες που να δημιουργούν συνθήκες ασφάλειας; Τίποτε δεν έγινε, για να μπορούν κάποιοι να ισχυρίζονται -άρχισαν, ήδη, να το πράττουν- ότι χωρίς τη λύση δεν θα γίνει εκμετάλλευση του φυσικού αερίου. Ποια λύση; Του τουρκικού στρατηγικού στόχου; Δηλαδή μας θέλουν να γίνουμε κράχτες της Τουρκίας στην ΕΕ και να της προσφέρουμε μέρισμα στο φυσικό αέριο, με αντάλλαγμα μια λύση που θα νομιμοποιήσει τα τετελεσμένα της εισβολής; Μπράβο!

Απάντηση 3. Η Κυβέρνηση πανηγυρίζει όταν σε επίπεδο Συμβουλίου της ΕΕ συμπεριληφθούν στα συμπεράσματα οι κυπρογενείς υποχρεώσεις που αποτελούν εργαλεία λύσης του Κυπριακού. Επί τούτου συμφωνούμε όλοι. Αλλιώς γιατί μπήκαμε στην ΕΕ; Και τι αναφέρουν οι κυπρογενείς υποχρεώσεις της Τουρκίας; Στεκόμαστε σε δύο βασικά:

Α. Στην ομαλοποίηση των σχέσεων της Τουρκίας με την Κυπριακή Δημοκρατία, που περιλαμβάνει εκτός των άλλων το άνοιγμα των τουρκικών αεροδρομίων και λιμανιών.

Β. Στην αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία. Της ενιαίας Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως εντάχθηκε στην ΕΕ επί τη βάσει του πρωτοκόλλου 10. Αυτές οι δύο πολιτικές και νομικές θέσεις είναι προϋποθέσεις για τη συνέχιση και την τελική ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Αντί όμως να αποτελούν τη βάση της στρατηγικής μας και τον στόχο της λύσης, μπήκαν στο ράφι. Τείνουν να γίνουν γράμμα κενό περιεχομένου και εργαλείο για εσωτερική κατανάλωση.

Γιατί; Διότι, αντί να έχουμε ομαλοποίηση των σχέσεων Τουρκίας και Κυπριακής Δημοκρατίας στη λογική του "acknowledgment", της αμοιβαίας, δηλαδή αποδοχής, που σημαίνει ένα βήμα πριν από την αναγνώριση, συμβαίνει το εξής: Η Κυπριακή Δημοκρατία προχωρεί σε κινήσεις αμοιβαίας αποδοχής με το ψευδοκράτος, ξεκινώντας από τις διάφορες φιέστες αποδοχής της κατοχής και των «Αρχών» της ώς τις συναντήσεις στο Νταβός με την εικόνα δύο Προέδρων, δύο οντοτήτων, έτοιμων να συνεταιριστούν. Αντί η Τουρκία να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία θα αναγνωρίσει με τη λύση η Κυπριακή Δημοκρατία το ψευδοκράτος, το οποίο προέκυψε από την εισβολή ως ισότιμο συνιστών κράτος του νέου ομοσπονδιακού συνεταιρισμού. Ερώτημα: Υιοθετείται ή όχι η τουρκική πολιτική;

14 βασικές αρχές λύσης

Γιατί, λοιπόν, η εναλλακτική πρόταση, όπως πηγάζει από το κοινοτικό κεκτημένο και τις αρχές και τις αξίες της ΕΕ και της δημοκρατίας, δεν έγινε πολιτική διεκδίκησης στο πλαίσιο μιας συγκροτημένης στρατηγικής; Και επειδή δεν ανήκουμε στο απορριπτικό στρατόπεδο εξηγούμε τι εννοούμε και τι προτείνουμε:

1. Εφαρμογή των αποφάσεων της ΕΕ και αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία. Εάν η Άγκυρα δεν αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία πώς η προκύπτουσα λύση και το πολιτειακό της σύστημα θα είναι για την Τουρκία ή ακόμη και για τους Τουρκοκύπριους, και δη το δικό τους συνεταιρικό συνιστών κράτος, συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας;

2. Συνέχεια του κράτους της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως εντάχθηκε στην ΕΕ, με εσωτερικές αλλαγές που θα βελτιώνουν τη Ζυρίχη και δεν θα την κάνουν πιο περίπλοκη και δεν θα νομιμοποιούν σε επίπεδο πολιτειών και εξουσιών τα τετελεσμένα της εισβολής.

3. Καμιά διμερής ή πολυμερής συμφωνία του ψευδοκράτους δεν μπορεί να ισχύσει μετά τη λύση και ειδικότερα εκείνες που αφορούν ζητήματα ασφάλειας με την Τουρκία και της ΑΟΖ. Εάν γίνουν δεκτές: Α. Υπάρχει πρόβλημα με τη συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Β. Υπάρχει πρόβλημα με τις εγγυήσεις. Οι συμφωνίες αυτές θα ισοδυναμούν με νέα φόρμουλα εγγυήσεων. Γ. Υπάρχει πρόβλημα με την τριχοτόμηση της ΑΟΖ.

4. Ελευθερία διακίνησης προσώπων και κεφαλαίων, εγκατάστασης και δικαίωμα περιουσίας - ιδιοκτησίας και εργασίας, καθώς και η επιλογή δικαιώματος ψήφου σε όλη την επικράτεια, χωρίς ρατσιστικούς περιορισμούς, των οποίων στόχος είναι όπως καθιερωθούν εσαεί διχοτομικές εγγυημένες πλειοψηφίες σε βορρά και νότο.

5. Δικαίωμα της επιστροφής, εργασίας και όλα τα συναφή δικαιώματα επί τη βάσει των αρχών της ΕΕ, όπως τα αναφέραμε ανωτέρω, δεν ανήκουν μόνο στους πρόσφυγες, αλλά σε όλους τους πολίτες.

6. Σεβασμός στη δημοκρατική αρχή ένας άνθρωπος μια ψήφος εφ' όλης της επικράτειας, χωρίς ρατσιστικούς και άλλους θρησκευτικούς ή φυλετικούς διαχωρισμούς ή διακρίσεις.

7. Σεβασμός στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας. Ο σφετεριστής δεν μπορεί να είναι στην ίδια μοίρα με τον κύριο, που βίαια εκδιώχθηκε, τόσο αυτός όσο και οι απόγονοί του, στους οποίους η Τουρκία στερεί τα δικαιώματα και τη δημιουργία συναισθηματικού δεσμού.

8. Πλήρης αποχώρηση στρατευμάτων και κανένα εγγυητικό δικαίωμα.

9. Μια διεθνής προσωπικότητα του κράτους, ένας λαός, μια και αδιαίρετη κυριαρχία που θα πηγάζει από έναν και μόνο λαό με μια ιθαγένεια. Οι αρχές αυτές δεν μπορούν να αναφέρονται στην όποια συμφωνία και να αποδυναμώνονται ή να αυτοαναιρούνται από άλλες διατάξεις της ή φόρμουλες.

10. Μια και ενιαία, αδιαίρετη ΑΟΖ και εναέριος χώρος και Κέντρο Ελέγχου Εναέριας κυκλοφορίας.

11. Ενότητα του χώρου και της οικονομίας.

12. Σεβασμός στις πολιτιστικές, θρησκευτικές και εθνικές συνειδήσεις και ταυτότητες του καθενός.

13. Καμιά απόκλιση από τις δημοκρατικές αρχές και αξίες της ΕΕ.

14. Αποπληρωμή αποζημιώσεων από την Τουρκία για την εισβολή και την κατοχή. Πώς είναι δυνατόν η ίδια η Άγκυρα να ζητά αποζημιώσεις για την ομαλοποίηση των σχέσεών της με το Ισραήλ για το θέμα του «Μαβί Μαρμαρά» και να μην δίδει σεντ για την Κύπρο;

Η ήττα του '74 και τα τετελεσμένα

Εκείνο που εμείς λέμε είναι το εξής: Με βάση την υφιστάμενη μεθοδολογία αντί οι ανωτέρω βασικές αρχές και αξίες να είναι τα θεμέλια της δημοκρατικής και βιώσιμης λύσης, γίνονται προσπάθειες εκπτώσεων και ακρωτηριασμού τους για να χωρέσουν στην τουρκική λύση της ομοσπονδίας. Βεβαίως, θα πει κάποιος ότι η Τουρκία δεν θα δεχθεί; Εάν η λύση είναι ό,τι δέχεται μόνο η Τουρκία, όσοι προβάλλουν τον ισχυρισμό αυτό θα πρέπει να πουν στην Άγκυρα να φέρει τη λύση που επακριβώς θέλει για να την υπογράψουν.

Εμάς επιτρέψετέ μας να διαφωνούμε και να μην υπογράφουμε, αλλά και να ζητούμε ευθύνες γιατί οι εναλλακτικές προτάσεις και επιλογές, όπως προκύπτουν μέσα από την ένταξή μας στην ΕΕ και μέσα από συνθήκες σύναψης στρατηγικών συμμαχιών, δεν τέθηκαν σε εφαρμογή. Δεν έγιναν πράξη. Εν κατακλείδι, κ. Πρόεδρε, είναι αληθές ότι χάσαμε τον πόλεμο του '74, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να υπογράψουμε τα τετελεσμένα της εισβολής. Και να ισχυριζόμαστε ότι αυτή είναι λύση έντιμου συμβιβασμού. Προσδοκούμε ότι θα λάβετε υπόψη τις ανησυχίες μας. Οι οποίες πρέπει να είναι και δικές σας. Ελπίζουμε να ληφθούν υπόψη. Διότι, όσο ζούμε δεν έχουμε άλλη επιλογή... Ελπίζουμε.


Top