Απόψεις Γιάννος Χαραλαμπίδης Το σπασμένο ποδάρι του διαβόλου…

Το σπασμένο ποδάρι του διαβόλου…

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης είναι διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων και Πολιτικός Αναλυτής



Δεν θα σταθούμε στoν πολιτικό λόγο, όπως αυτός εξεφράσθη με αφορμή την επίσκεψη Γιούνκερ στην Κύπρο. Εμείς θα μείνουμε στο διά ταύτα: Η συμμετοχή της ΕΕ είναι τυπικού, δυστυχώς, χαρακτήρα στη λύση του Κυπριακού. Διότι, εάν ήταν ουσιαστική, η μεθοδολογία επίλυσης θα ήταν αλλιώς. Δηλαδή, δεν θα ονοματιζόταν η λύση και μετά θα προχωρούσαν στην περικοπή και στην αναστολή μέχρι νεωτέρας των αρχών και αξιών επί των οποίων είναι θεμελιωμένη η ΕΕ, για να χωρέσουν σε ένα ομοσπονδιακό μοντέλο δυο συνιστώντων κρατών, που διχοτομεί και θα διαλύει το υφιστάμενο ενιαίο κράτος της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά θα έπρατταν κάτι άλλο: Θα έθεταν τις αρχές και τις αξίες της ΕΕ ως βάση συνομιλιών, για να καθορίσουν τη δημοκρατικότητα του πολιτειακού συστήματος.

Το χεράκι της Άγκυρας

Με την ομοσπονδία θα πρόκειται για πολιτειακή ούτως ή άλλως παρθενογένεση. Και αυτό θα συμβεί για τον εξής απλό λόγο: Από την ώρα μηδέν και μετά την εφαρμογή της λύσης και της έναρξης της μεταβατικής περιόδου σταματά να υπάρχει η Κυπριακή Δημοκρατία. Χωρίς τη δυνατότητα επιστροφής στο υφιστάμενο καθεστώς του ενιαίου κράτους, με το βόρειο τμήμα του υπό κατοχή. Εκείνο που θα υπάρχει θα είναι δυο ισότιμα συνιστώντα κράτη και με κεντρική Κυβέρνηση, αγνώστων ακόμη εξουσιών και αρμοδιοτήτων.

Εάν, λοιπόν, σπάσει ο διάβολος το ποδάρι του ή εάν η Τουρκία, επειδή αυτό επιβάλλουν τα δικά της συμφέροντα, βάλει το χεράκι της, τότε ποιο από τα δυο συνιστώντα κράτη θα αναγνωρίζεται διεθνώς; Το ένα από τα δυο, ή και τα δυο; Ούτως ή άλλως, χωρίς τα δυο ισότιμα συνιστώντα κρατίδια, η Κεντρική Κυβέρνηση δεν θα μπορεί να λειτουργήσει. Και προσέξτε: Η ΕΕ δεν θα είναι σε αυτήν την περίπτωση η εγγυήτρια της «λύσης» και της συνοχής.

Θα είναι ουκ ολίγοι και πρώτοι από όλους οι Βρετανοί που θα μας δείξουν την πόρτα της εξόδου! Όταν διευθετείς μια διένεξη, για να προχωρήσεις σε αλλαγή πολιτειακού συστήματος, λαμβάνεις υπ' όψιν όλες τις παραμέτρους, ξεκινώντας από το χειρότερο και όχι το καλύτερο σενάριο. Η εμπειρία του παρελθόντος δεν μας επιτρέπει να σκεφτόμαστε και να ενεργούμε διαφορετικά, ειδικώς όταν η διευθέτηση του προβλήματος είναι συνδεδεμένη εκ των πραγμάτων με τα συμφέροντα και τις στρατηγικές επιδιώξεις της Τουρκίας.

Η επιτυχία Τουρκίας και Βρετανίας

Εάν ήταν πραγματικά ενεργή και ουσιαστική η εμπλοκή της ΕΕ, θα έπρεπε να είχε υιοθετηθεί στις συνομιλίες η εξής διαδικασία: Το ενιαίο κράτος της Κυπριακής Δημοκρατίας συνιστά μέλος της ΕΕ, που τελεί υπό την κατοχή της Τουρκίας, μιας υποψήφιας για ένταξη χώρας και η λύση έπρεπε να είχε αρχίσει να οικοδομείται από τα κάτω προς τα πάνω, και όχι από πάνω προς τα κάτω. Δηλαδή οι δημοκρατικές αρχές και αξίες της ΕΕ είναι εκείνες που θα μεταρρυθμίσουν διοικητικά το ενιαίο υπό κατοχή κράτος της Κυπριακής Δημοκρατίας, και όχι οι αποκλίσεις.

Διότι, εάν είναι οι αποκλίσεις -κάτι που έχει ζητήσει ο κ. Ακιντζί από τον Πρόεδρο Γιούνκερ- τελικώς τι θα συμβεί; Το ενιαίο κράτος θα διχοτομηθεί και θα αντικατασταθεί από δυο ισότιμα συνιστώντα κράτη, των οποίων η βάση και αιτία είναι η εισβολή του 1974. Ποιο είναι το αποτέλεσμα της εισβολής; Ο παράνομος γεωγραφικός, πληθυσμιακός και διοικητικός διαχωρισμός της Κύπρου. Αυτά είναι τα τετελεσμένα της εισβολής, τα οποία θα νομιμοποιηθούν μέσω της ομοσπονδίας, η οποία συνιστά τον τουρκικό και βρετανικό στόχο από το 1956 για την αποτροπή της Ένωσης και την επιβολή της διχοτόμησης.

Τι επιτυγχάνουν με την ομοσπονδία τόσο η Βρετανία όσο και η Τουρκία:

1. Αποτρέπουν τον ενιαίο ελληνικό γεωπολιτικό χώρο από τα Βαλκάνια ώς τη Μέση Ανατολή, ο οποίος σήμερα προσλαμβάνει σημαντικές διαστάσεις λόγω των υδρογονανθράκων.

2. Ματαιώνουν τη μετατροπή της περιοχής από το Αιγαίο ώς την Κύπρο και τη Μέση Ανατολή σε μια ελληνική λίμνη φυσικού αερίου.

3. Αναδεικνύουν την Τουρκία σε περιφερειακή δύναμη. Και την περιοχή από τη Μαρμαρίδα ώς την Αλεξανδρέττα σε τουρκική λίμνη.

4. Επιτυγχάνουν την τριχοτόμηση της Κυπριακής ΑΟΖ μεταξύ του ψευδοκράτους, που θα αναγνωριστεί ως ισότιμο συνιστών κράτος, του ελληνοκυπριακού συνιστώντος κράτους και της Τουρκίας.

Ήδη, η Άγκυρα έχει καταθέσει τα πάντα διεθνώς και στον ΟΗΕ περί του επανακαθορισμού της υφαλοκρηπίδας και των ΑΟΖ.

Ταυτοχρόνως, υπάρχει η παράνομη συμφωνία μεταξύ ψευδοκράτους και Τουρκίας, για την εκμετάλλευση πηγών υδρογονανθράκων οπουδήποτε ενδέχεται να υπάρχουν, όχι μόνο στα όρια που οι κατοχικές «αρχές» παρανόμως ελέγχουν, αλλά και πέραν αυτών. Κανένα κόμμα δεν έχει διευκρινίσει δημόσια ότι μια τέτοια συμφωνία δεν θα ισχύσει και μετά τη λύση. Υπό αυτές τις συνθήκες, η Τουρκία δεν θα είναι μόνο ενεργειακός κόμβος, αλλά και παραγωγός χώρα που δεν είναι σήμερα. Και μάλιστα πάνω στην πλάτη μας.

Η σημασία του καταλύτη και της ισχύος

Τι συμβαίνει υπό τις υφιστάμενες συνθήκες στο πλαίσιο των συνομιλιών: Τόσο η ΕΕ όσο και το φυσικό αέριο δεν χρησιμοποιούνται ως καταλύτες για την επανενσωμάτωση των κατεχομένων στην Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά για τη διχοτόμηση και την ένταξη, όπως τονίζει ο κ. Ακιντζί, του «Βορρά -δηλαδή του ψευδοκράτους- στο διεθνές δίκαιο» και την αναβάθμιση από την μια της Τουρκίας σε περιφερειακή δύναμη και τη μετατροπή της Κύπρου ως δική της επαρχία από την άλλη. Γιατί δική της επαρχία; Διότι: α. Θα μας ελέγχει μέσω του αγωγού του νερού, β. Θα μας ελέγχει με την ισχύ της, όπως το ίδιο θα συμβεί και με το φυσικό αέριο και γ. Θα μας ελέγχει μέσω των εύθραυστων πολιτειακών δομών της ομοσπονδίας.

Ειδικώς, στο θέμα του φυσικού αερίου, θα μπορεί να ισχυριστεί κάποιος ότι η Κύπρος θα ελέγχει τις κάνουλες. Ωραία, και όταν ο αγωγός περάσει μέσω Τουρκίας, και δεν μας πληρώνει η Άγκυρα, όπως σήμερα οι Βρετανοί στις Βάσεις, τι θα κάνουμε, πόλεμο; Ακόμη και σε αυτήν την ακραία περίπτωση, πώς θα κάνουμε πόλεμο χωρίς στρατό, χωρίς καν τη στοιχειώδη αυτοάμυνα, όταν δεν θα έχουμε ένοπλες δυνάμεις; Άρα, στη δική μας περίπτωση, τον ρόλο της Ρωσίας θα τον διαδραματίζει η Τουρκία και εμείς της Ουκρανίας! Η Άγκυρα θα έχει την ισχύ και το πάνω χέρι. Και αυτή θα παίζει με τις ΗΠΑ και την ΕΕ, και όχι εμείς.

ΗΠΑ, Ισραήλ, Τουρκία

Αυτές οι εξελίξεις είναι αντίθετες και με τα συμφέροντα της Ευρώπης και με εκείνα των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Η Λευκωσία, όμως, όχι μόνο σήμερα αλλά και προηγουμένως παγιδεύτηκε στη βάση της ομοσπονδιακής λύσης και μέσα από την πολιτική της, κάθε φορά, προωθεί τις προηγούμενες τουρκικές θέσεις, τις οποίες εμφανίζει ως δικές της! Και η τουρκική πλευρά έχει τη δυνατότητα να ζητά περισσότερα, αφού θεωρεί την ομοσπονδία, δηλαδή τον γεωγραφικό, διοικητικό και πληθυσμιακό διαχωρισμό της Κύπρου ως δεδομένο. Εάν υπήρχε πρόθεση για διόρθωση θα έπρεπε -και πρέπει- η δική μας θέση να ήταν εντελώς διαφορετική από τη σημερινή, εάν θέλαμε τη δημιουργία σύγκλισης συμφερόντων με τις περιφερειακές και παγκόσμιες δυνάμεις.

Και επειδή δεν ανήκουμε -και αυτό είναι πρόδηλο πλέον- στο απορριπτικό στρατόπεδο, τονίζουμε τις εξής εναλλακτικές θέσεις, οι οποίες θα έπρεπε να είχαν ήδη τεθεί διεθνώς: Η λύση της ομοσπονδίας, διά της οποίας η Κύπρος μετατρέπεται σε τουρκική επαρχία, για τους λόγους που έχουμε ήδη εκθέσει, δεν συμφέρει στο Ισραήλ. Διότι, εάν η Κύπρος πέσει στα χέρια της Άγκυρας, το Ισραήλ -το οποίο δεν διαθέτει στρατηγικό βάθος και τελεί υπό καθεστώς γεωστρατηγικού πετάλου από τους μουσουλμάνους και τους Άραβες- χάνει τη μοναδική του διέξοδο προς την Ευρώπη.

Στην ουσία, ενισχύεται ο στρατηγικός στόχος της Τουρκία ως περιφερειακής δύναμης, εξέλιξη που πλήττει τα συμφέροντα του Ισραήλ και αυξάνει τους κινδύνους να συμβεί ό,τι και στον Πελοποννησιακό Πόλεμο… Ή τουλάχιστον να κλιμακωθεί ο κίνδυνος έντασης και να προκληθεί ένα πιο ρευστό και εύφλεκτο περιβάλλον από το υφιστάμενο. Ή να μην αλλάξει το συγκρουσιακό κλίμα. Αυτό το σκηνικό ούτως ή άλλως δεν βολεύει κυρίως τα συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή.

Το συμφέρον της ΕΕ και το κακό προηγούμενο

Τι, λοιπόν, θα έπρεπε να είχαμε πει και τι θα πρέπει να λέμε, μεταξύ άλλων, στον κ. Γιούνκερ, στους άλλους αξιωματούχους της ΕΕ και στους Θεσμούς, καθώς και στο σύνολο των διεθνών δρώντων στη λύση του Κυπριακού; Θα πρέπει να υπογραμμίζουμε ότι:

1. Δεν είναι οι αποκλίσεις που θα καθορίσουν το πολιτειακό σύστημα της λύσης. Διότι με τον τρόπο αυτό διχοτομείται η Κύπρος από ενιαίο κράτος σε δυο ισότιμα συνιστώντα κράτη. Συνεπώς, εκείνο που θα πρέπει να προτάσσουμε είναι ότι οι αρχές της ΕΕ συνιστούν τη βάση της λύσης, με στόχο τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας για να βελτιωθεί η Ζυρίχη και όχι για να διαλυθεί.

2. Ένα ομοσπονδιακό πολιτειακό μοντέλο, όπως αυτό της Κύπρου, θα αποτελέσει κακό προηγούμενο για τις μειονότητες στην Ευρώπη. Και μάλιστα οι Βάσκοι ή οι Καταλανοί ή οι Κορσικανοί, καθώς και οι Ρώσοι της Ουκρανίας έχουν περισσότερα επιχειρήματα να προβάλουν από τους Τουρκοκυπρίους ως προς τη διεκδίκηση ενός ομοσπονδιακού κυπριακού μοντέλου, ή ως προς την απόσχισή τους. Το πλεονέκτημά τους είναι ότι συνιστούν γηγενείς πληθυσμούς και δεν είναι προϊόν βίαιης μετακίνησης από τον Νότο στον Βορρά, ως αποτέλεσμα εισβολής, όπως συνέβη με τους Τουρκοκυπρίους, ούτε έχουν κουβαληθεί από το εξωτερικό, όπως έγινε και γίνεται με τους εποίκους.

Τις επιπτώσεις μιας αντιδημοκρατικής λύσης δεν θα τις πληρώσουν μόνο οι Κύπριοι αλλά και οι Ευρωπαίοι, καθώς και η γειτονιά μας, αφού, όπως έχουμε ήδη αναλύσει, υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να γίνουν χειρότερες οι σχέσεις Τουρκίας - Ισραήλ. Συνεπώς, το μήνυμα προς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ θα έπρεπε να ήταν ότι μέσω της διατήρησης της Κυπριακής Δημοκρατίας στη ζωή θα εξυπηρετηθούν κοινά συμφέροντα και θα εμπεδωθεί η ασφάλεια.

Αντιθέτως, με τη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας θα ενισχυθεί ο ρόλος της Άγκυρας και θα αυξηθούν τα προβλήματα ασφάλειας. Το ίδιο ισχύει και για την ΕΕ. Εμείς θα έπρεπε και πρέπει να υποδείξουμε στην ΕΕ ότι εκείνο που της συμφέρει είναι να ελέγχει η ίδια τις πηγές του φυσικού αερίου μέσω της Κυπριακής Δημοκρατίας κράτους-μέλους της, και όχι να συνδράμει τη διάλυσή της, δημιουργώντας ένα πολιτειακό σύστημα δυο εύθραυστων συνιστώντων κρατών, στο πλαίσιο του οποίου, και στη βάση των κανόνων ισχύος, ο έλεγχος του ενεργειακού πλούτου και της ίδιας της ομοσπονδίας θα περάσει στην Τουρκία.

Γιατί η ΕΕ να θέλει να απεγκλωβιστεί ενεργειακά, μερικώς έστω, από τη Μόσχα και να παγιδευτεί στην Άγκυρα; Γιατί το φυσικό αέριο να μην είναι εργαλείο στα δικά μας χέρια καθώς και της ΕΕ, και να είναι μέσω της ομοσπονδιακής λύσης εργαλείο ισχύος για την Τουρκία;

Ας μην υπάρχει η ψευδαίσθηση ότι οι Ευρωπαίοι ή οι Αμερικανοί γνωρίζουν τα πάντα ή ότι στις αποφάσεις τους έχουν κατά νουν όλες τις απόψεις. Αν ήταν έτσι, δεν θα τα έκαναν θάλασσα στην Ουκρανία και στο σχέδιο Ανάν το 2004, όταν είχαν κακή πληροφόρηση και όταν οι ηγεσίες μας τους έλεγαν, όπως και σήμερα, ότι αυτό θέλουμε, ενώ ο λαός ήθελε και θέλει άλλα. Αυτά και πολλά άλλα θα μπορούσαν να ειπωθούν στον κ. Γιούνκερ και στον κάθε κ. Γιούνκερ, πλην όμως αλλά λέγονται περί ομοσπονδίας, προκειμένου με τον δικό μας πολιτικό λόγο να γίνει η διεθνής κοινότητα και δη η ΕΕ συνένοχη σε μια οδυνηρή λύση, για να προβάλλεται ο εξής εκβιαστικός ισχυρισμός: Μα δεν βλέπετε τι γίνεται; Δεν έχουμε άλλη επιλογή…

Για την οποία άλλη επιλογή αρνούνται -πλην εξαιρέσεων - να πουν ότι συνιστά τον τουρκικό στρατηγικό στόχο. Αντιθέτως, θέλουν να την καλύψουν κάτω από τον μανδύα της ΕΕ. Έλα όμως που αργά ή γρήγορα θα σπάσει ο διάολος το ποδάρι του και θα αποκαλυφθεί η αλήθεια. Φτάνει να μην είναι αργά… Γι' αυτό λέμε από τώρα τη θέση μας, όπως εμείς την τεκμηριώνουμε στο πλαίσιο πάντοτε ενός δημοκρατικού διαλόγου, με σεβαστή την αντίθετη ή τις αντίθετες απόψεις. Δεν υπάρχουν πατριώτες και μη. Υπάρχουν προτάσεις και θέσεις για το καλό του τόπου.

Σε αυτό όλοι πρέπει να συμφωνούμε.


Top