Απόψεις Γιάννος Χαραλαμπίδης Ρωσική ρουλέτα με τουρκικές σφαίρες

Ρωσική ρουλέτα με τουρκικές σφαίρες

Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης είναι διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων και Πολιτικός Αναλυτής


Πώς η λύση εξπρές ώς τον Δεκέμβριο στηριζόταν στο «ναι» του Ερντογάν, και γιατί τώρα η αντιπολίτευση τον περιμένει στη γωνία για να του βάλει το πιστόλι στον κρόταφο και οι λοιποί… στον δικό μας
 
  • Η κρεμάλα του Μεντερές, τα σκάνδαλα του Ερντογάν και οι διά ροπάλου πιέσεις
  • Η σημασία του αξιοπρεπούς «ναι» και οι νέοι εσωτερικοί συσχετισμοί ισχύος στην Άγκυρα
 
Η εντύπωση που δημιουργείται στο Κυπριακό είναι η εξής: Αφενός ότι η Κυβέρνηση με την ηγεσία του ΑΚΕΛ είναι έτοιμες να πουν «ναι» σε λύση, φτάνει να ανάψει το πράσινο φως η Άγκυρα και να μπορεί να δικαιολογηθεί στον λαό το όποιο νέο πολιτειακό σύστημα προκύψει, αφετέρου ότι η αντιπολίτευση και δη το λεγόμενο απορριπτικό μέτωπο δεν έχει διατυπώσει ολοκληρωμένη εναλλακτική πολιτειακή πρόταση.
 
Η καλή λεγόμενη ομοσπονδία δεν πείθει, διότι δεν υπάρχει στην περίπτωση της Κύπρου, λόγω της διζωνικότητας και των αποκλίσεων που θα πρέπει να εφαρμοστούν στη βάση του πρωτογενούς δικαίου και της παρθενογένεσης. Από αυτές τις στήλες επί μακρόν και φορτικά αναλύσαμε την εναλλακτική στρατηγική και πρόταση διατήρησης του ενιαίου κράτους της Κυπριακής Δημοκρατίας στη ζωή με συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, ώστε να επανενσωματωθούν τα κατεχόμενα, όπως οι αποφάσεις της ΕΕ καθορίζουν, και να εφαρμοστούν χωρίς αποκλίσεις οι αρχές και αξίες της ΕΕ.
 
Συνεπώς, ουδόλως μπορεί να ισχυριστεί κάποιος ότι ανήκουμε στη στείρα απόρριψη ή σε εκείνους που λένε «λύση να 'ναι κι ό,τι να 'ναι». Αντιθέτως, επιδιώκουμε ένα δημοκρατικό και αξιοπρεπές «ναι», που θα διασφαλίζει τα συμφέροντα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων και δεν θα διχοτομεί την Κυπριακή Δημοκρατία σε δύο ισότιμα συνιστώντα κράτη.
 
Το «ναι» του Ερντογάν και το δίδυμο του σχεδίου Ανάν
 
Ας πάμε όμως στο διά ταύτα, που είναι συναφές με τα ανωτέρω και με τις εξελίξεις στην Τουρκία: Τουρκοκύπριοι λεγόμενοι βουλευτές, οι οποίοι είχαν επαφές την περασμένη βδομάδα στο Στρασβούργο με ευρωβουλευτές, πρόβαλαν τον ισχυρισμό ότι είναι θέμα χρόνου η συμφωνία μεταξύ των δύο ηγετών. Αυτά έλεγαν σε δεξίωση την περασμένη Τετάρτη το βράδυ, και οι ίδιοι οι ξένοι ευρωβουλευτές διερωτούνταν εάν οι ισχυρισμοί των Τουρκοκυπρίων ήταν αληθείς. Τόνιζαν μάλιστα ότι είχαν θέσει ένα συναφές με το ζήτημα ερώτημα προς τους Τουρκοκύπριους: «Τι λέει για όλα αυτά η Τουρκία;».
 
Η απάντηση των Τουρκοκυπρίων ήταν η ακόλουθη: «Ο Ερντογάν πάντοτε συμφωνούσε σε λύση. Η ελληνοκυπριακή πλευρά είναι που δεν ήθελε. Τώρα το δίδυμο Αναστασιάδη - Ακιντζί πιστεύει στο σχέδιο Ανάν, αφού είπαν και οι δύο "ναι" το 2004». Πρόβαλαν, μάλιστα, τη σχετική με το θέμα τοποθέτηση του κ. Ακιντζί μετά τη συνάντησή του με τον ΓΓ του ΟΗΕ την προπερασμένη βδομάδα, που στην ουσία ανέφερε τα ανωτέρω. Ότι, δηλαδή, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί έχουν ως κοινό όραμα το σχέδιο Ανάν. Στο οποίο, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, θα δοθεί άλλο όνομα, όπως για παράδειγμα Μπαν Κι Μουν.
 
Το μοντέλο της Τσιλέρ
 
Βεβαίως, οι ξένοι ευρωβουλευτές υποστήριζαν ότι θα πρέπει κάποιος να αναμένει τις εξελίξεις στην Τουρκία, προτού βγάλει ασφαλή συμπεράσματα. Διότι, ο Ταγίπ Ερντογάν δεν είναι πια απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού. Δεν μπορεί να σηκωθεί πια ένα πρωί και να πει «λύνω το Κυπριακό και δεν υπολογίζω κανένα». Είτε θα γίνει Κυβέρνηση Συνεργασίας είτε η χώρα θα πάει σε πρόωρες εκλογές. Άλλωστε, οι εξουσίες δεν ανήκουν στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, δηλαδή στον κ. Ερντογάν, αλλά στον Πρωθυπουργό.
 
Ούτως ή άλλως τα χέρια του Τούρκου Προέδρου, συνταγματικά τουλάχιστον, είναι δεμένα. Και το επόμενο διάστημα ενδέχεται να δημιουργήσει συνθήκες, ώστε οι σκληροπυρηνικοί να έχουν το πάνω χέρι. Επί του στρατηγικού στόχου η τουρκική πολιτική στο Κυπριακό δεν αλλάζει. Επί θέματος τακτικών χειρισμών υπάρχουν διαφοροποιήσεις. Θα πρέπει, δε, να επισημανθεί ότι σε περιόδους πολιτικής αστάθειας στην Τουρκία γίνεται προσπάθεια εξαγωγής της κρίσης, όπως συνέβη το 1996 με την κρίση των Ιμίων, όταν είχαν καθοριστεί οι γκρίζες ζώνες στο Αιγαίο. Υπενθυμίζουμε, μάλιστα, ότι τότε στην Άγκυρα υπήρχε πολιτική αστάθεια, με την Τσιλέρ να εκτελεί χρέη υπηρεσιακής Πρωθυπουργού.
 
Η βόμβα της οικονομίας και οι συμμαχίες
 
Στην παρούσα φάση η Τουρκία έχει ήδη δεσμεύσει περιοχές εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας στα όρια της κυπριακής ΑΟΖ (NAVTEX 556/15), ενώ στα ανοικτά της Αμμοχώστου δέσμευσε περιοχές για τη διεξαγωγή ασκήσεων έρευνας και διάσωσης στις 11 και 12 Ιουνίου.
 
Αυτές οι προκλήσεις θα κλιμακωθούν ή όχι και συνιστούν κάτι το οποίο θα συναρτηθεί με τις εσωτερικές εξελίξεις στη χώρα, η οποία επί του παρόντος δεν είναι αντιμέτωπη μόνο με πολιτική αστάθεια αλλά και με πτώση της ισοτιμίας της τουρκικής λίρας έναντι του ευρώ και του δολαρίου, ενώ, ταυτοχρόνως, παρατηρείται μεγάλη εκροή κεφαλαίων, με τους πολίτες να είναι χρεωμένοι στις τράπεζες, να υπάρχει πρόβλημα στο ισοζύγιο εμπορικών συναλλαγών, εξού και οι προηγούμενες υποτιμήσεις για να κρατηθεί η λίρα ανταγωνιστική.
 
Τώρα η κατάσταση γίνεται χειρότερη, με τις εμφανείς πληθωριστικές πιέσεις στην αγορά και την ανάπτυξη, που στηριζόταν στην άτακτη οικοδομική βιομηχανία,να αντιμετωπίζει τον κίνδυνο σημαντικής, αν όχι άτακτης, υποχώρησης, που εγκυμονεί κινδύνους που ομοιάζουν με μια ωρολογιακή βόμβα, έτοιμη να σπάσει στα χέρια της όποιας Κυβέρνησης θα είναι στην εξουσία. Ούτως ή άλλως ο Ερντογάν θα είναι εκεί ως Πρόεδρος και μέχρι νεωτέρας ο ισχυρός ανήρ του AKP. Στο επόμενο διάστημα έχει τις εξής επιλογές:
 
1. Nα προχωρήσει σε συμμαχία με τους εθνικιστικές Γκρίζους Λύκους, που έχουν 80 έδρες στη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση. Εάν προχωρήσει στον σχηματισμό κυβέρνησης με τους εθνικιστές Γκρίζους Λύκους, τότε η στάση του Ερντογάν, κυρίως στο Κυπριακό, καθώς και στα λοιπά ζητήματα που απασχολούν την Τουρκία θα γίνει πιο σκληρή.
 
2. Nα προχωρήσει το AKP σε κυβέρνηση μειοψηφίας μέχρι την προκήρυξη νέων εκλογών, οπότε θα θελήσει να χρησιμοποιήσει την απειλή της αστάθειας και της οικονομικής κατάρρευσης, κατηγορώντας ως υπεύθυνους τους αντιπάλους του, οι οποίοι όμως τού χρεώνουν την κρίση ως αποτέλεσμα της δικής του αυταρχικής συμπεριφοράς, διαφθοράς και σκανδάλων. Εάν, δε, κρίνουν, κυρίως οι Γκρίζοι Λύκοι και οι Κεμαλιστές του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, πως η ήττα του Ερντογάν την περασμένη Κυριακή είναι η αρχή του τέλους, ουδόλως θα θελήσουν να συνεργαστούν μαζί του.
 
Θα τον κτυπήσουν με όλα τα μέσα, για να μειωθεί το ποσοστό του ακόμη περισσότερο στις επόμενες εκλογές. Το υφιστάμενο σκηνικό βοηθά ιδιαίτερα τους εθνικιστές των Γκρίζων Λύκων, οι οποίοι βρίσκονται σε ανοικτή αιματηρή σύγκρουση με τους Κούρδους που για πρώτη φορά μπήκαν στη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση, με το εντυπωσιακό 13% και 80 έδρες. Η σύγκρουση αυτή δεν βοηθά μόνο τους Γκρίζους Λύκους, αλλά, ταυτοχρόνως, συσπειρώνει ακόμη περισσότερο τους Κούρδους, που σημαίνει ότι όσο συντομότερα ξαναγίνουν εκλογές, τόσες μεγαλύτερες πιθανότητες έχουν να ξαναπάρουν το ποσοστό τους ή και περισσότερο.
 
3. Ο ίδιος ο Ερντογάν, ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, δεν απέκλεισε τη δημιουργία κυβέρνησης από τα κόμματα της αντιπολίτευσης εάν δεν τα καταφέρει ο Αχμέτ Νταβούτολγου, ο οποίος έχει ήδη λάβει εντολή, ως το πρώτο κόμμα, για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Για να σχηματιστεί κυβέρνηση από την αντιπολίτευση, αυτή θα έχει δύο κεντρικούς πυλώνες: Τους Κεμαλιστές του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος και τους Γκρίζους Λύκους. Όμως χωρίς τους Κούρδους δεν σχηματίζουν κυβέρνηση. Πώς όμως να συνεργαστεί το Εθνικιστικό Κόμμα των Γκρίζων Λύκων με τους Κούρδους, όταν είναι στην κυριολεξία στα μαχαίρια; Και πώς, από την άλλη, οι Κεμαλιστές να συνεργαστούν με το AKP, όταν οι πρώτοι επιδιώκουν την πτώση των δεύτερων από την εξουσία;
 
Η αποφυλάκιση Οτσαλάν
 
Υπάρχει, βεβαίως, και το σενάριο συμμαχίας AKP και Κούρδων, οι οποίοι όμως δημόσια υποστηρίζουν ότι δεν θα συνάψουν συνεργασία με κανένα. Όμως, επί μακρόν στο παρασκήνιο γινόταν λόγος για μια τέτοια συνεργασία, με αντάλλαγμα την αποφυλάκιση του Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Αυτή η επιλογή θα είχε πιθανότητες εάν το αποτέλεσμα των εκλογών ήταν διαφορετικό. Εάν, δηλαδή, το AKP έπαιρνε μεν αυτοδυναμία, αλλά δεν έσπαγε το φράγμα των 400 εδρών, για να μπορεί από μόνο του να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις και αλλαγή του Συντάγματος.
 
Σε μια τέτοια περίπτωση, ο Ερντογάν θα ήταν κυρίαρχος και θα είχε ανάγκη τους Κούρδους στο δημοψήφισμα. Τώρα το σκηνικό είναι εντελώς διαφορετικό. Η αποφυλάκιση Οτσαλάν, με αντάλλαγμα τον σχηματισμό Κυβέρνησης, θα προκαλέσει σεισμικές δονήσεις στην Τουρκία και θα ξεσηκώσει αντιδράσεις από τους Γκρίζους Λύκους αλλά και από τους Κεμαλιστές, οι οποίοι τον είχαν ρίξει στη φυλακή. Ένα τέτοιο σενάριο μάλλον θα κάνει χειρότερη την κατάσταση για τον Ερντογάν και όχι καλύτερη. Το ίδιο ισχύει και για την πολιτική αστάθεια.
 
Το χαρτί της λύσης
 
Οι εξελίξεις στην Τουρκία συνδέονται ούτως ή άλλως με το Κυπριακό στην εξής βάση: Όπως ήδη ελέχθη, η τουρκική στρατηγική και οι στόχοι δεν αλλάζουν. Το θέμα είναι ότι ο Ερντογάν έβλεπε τη διχοτόμηση μέσα από τη συμφωνία της 11ης Φεβρουαρίου, ενώ επί μακρόν οι Κεμαλιστές και οι Εθνικιστές ήταν πιο σκληροί στην πολιτική τους και πιο άκαμπτοι. Θεωρούσαν ότι το Κυπριακό λύθηκε το 1974 και σε περίπτωση λύσης ήθελαν να γίνουν δεκτές ακόμη και οι υποσημειώσεις που πρότειναν στο πλαίσιο της όποιας συμφωνίας. Μπορεί, λοιπόν, η τουρκική στοχοθεσία να είναι η ίδια και κοινή για όλους στην Τουρκία, όμως, τώρα, οι ελιγμοί θα είναι πολύ πιο περιορισμένοι. Το Κυπριακό δεν ήταν στην ατζέντα των εκλογών.
 
Εάν η αντιπολίτευση κρίνει ότι ο Ερντογάν τραβά το χαρτί αυτό, δηλαδή της λύσης του, για να γίνει εθνικός ήρωας, δεν θα διστάσουν να του βάλουν το πιστόλι στον κρόταφο και να τον κατηγορήσουν ως προδότη, ανεξαρτήτως εάν η λύση θα βολεύει ή όχι την Τουρκία. Για την αντιπολίτευση θα είναι win-win situation. Θα υπογράψει μεν ο Ερντογάν μια τουρκική λύση, αλλά θα τον καθίσουν στο σκαμνί. Το έργο έχει ξαναπαιχτεί με τον Μεντερές, όταν τον είχαν στείλει στην κρεμάλα μετά την υπογραφή των Συμφωνιών Ζυρίχης - Λονδίνου. Και ας μην απατόμαστε.
 
Έχουν πολλά για τη γούνα του Ερντογάν. Το Κυπριακό προφανώς θα είναι η αφορμή. Η αιτία θα είναι η πρόθεση της αντιπολίτευσης για την πλήρη αποκαθήλωσή του και τον περιορισμό του AKP. Υπάρχει, μάλιστα, σωρεία σκανδάλων, τα οποία μπορούν να του φορτώσουν όταν έχουν το πάνω χέρι.
 
Σκούρα τα πράγματα …
 
Προσέξτε τώρα: Όλο το σκηνικό της λύσης εξπρές ώς τον Δεκέμβριο, οπότε προσδοκά ο κ. Έιντε να τελειώσει το σχέδιο και ώς τον Φεβρουάριο, άντε ώς την άνοιξη, να διεξαχθούν τα δημοψηφίσματα, δεν στηριζόταν μόνο στην εκλογή του συμπαθούς Ακιντζί, ο οποίος κρίθηκε ως ο ικανός πλασιέ μιας διχοτομικής λύσης, αλλά στο «ναι» το πανίσχυρου Ερντογάν. Τώρα τα πράγματα είναι σκούρα. Και ούτε οι ΗΠΑ μπορούν να ελέγξουν απόλυτα την κατάσταση.
 
Είναι τόσες οι τρύπες στην περιοχή και είναι τόση η σημασία που έχει για την περιφερειακή σταθερότητα η Τουρκία, που το Κυπριακό θα είναι σε δεύτερη μοίρα. Ουδόλως θα ήθελε η Δύση τη συνεχή αποσταθεροποίηση της Τουρκίας. Ακόμη και αν δεν μπορεί να την αποφύγει θα θελήσει να την ελέγξει. Η ISIS είναι το κακό ανεξέλεγκτο αγκάθι. Και ο τουρκικός στρατός είναι σημαντικός παράγοντας για τα δυτικά συμφέροντα.
 
Οι Αμερικανοί δεν θα έχουν πρόβλημα, όπως και δεν είχαν στο παρελθόν, να στηρίξουν το AKP με τους Εθνικιστές ή με τους Κεμαλιστές και τους Εθνικιστές ή γενικότερα, προκειμένου να σχηματιστεί κυβέρνηση Συνασπισμού, στην οποία θα δώσουν ισχυρά ανταλλάγματα στο Κυπριακό, παραβιάζοντας οποιεσδήποτε υποσχέσεις έχουν δοθεί ή συμφωνίες που μπορεί να έχουν γίνει παρασκηνιακά με τη Λευκωσία. Και τότε, ειδικώς εάν τα πράγματα προχωρήσουν στις εσωτερικές πτυχές του Κυπριακού, στο τελευταίο στάδιο της Διεθνούς Διάσκεψης, όχι απλές πιέσεις, αλλά διά ροπάλου θα επιδιώκουν να επιβάλουν την τουρκική λύση. Μα τι λέμε, ποιο ρόπαλο;
 
Ξέρουν το κόλπο. Το πιστόλι στον κρόταφο! Από τη μια η αντιπολίτευση θα το θέτει στον Ερντογάν, είτε πριν από είτε μετά τη λύση, και από την άλλη, οι τρίτοι διαμεσολαβητές θα βάζουν το πιστόλι στον δικό μας κρόταφο. Ρωσική ρουλέτα με τουρκικές σφαίρες. Και όποιος αντέξει!

Top