Απόψεις Ανδρέας Θεοφάνους Οι προεκτάσεις των ελληνικών εκλογών

Οι προεκτάσεις των ελληνικών εκλογών

Ο Ανδρέας Θεοφάνους είναι Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

 



Οι εκλογές της 25ης Ιανουαρίου στην Ελλάδα αποτέλεσαν ιστορική καμπή για τη χώρα αλλά και για την ίδια την ΕΕ.  Ο ελληνικός λαός αποδοκίμασε με τον πιο έντονο τρόπο την πολιτική της σκληρής λιτότητας, ενώ ταυτόχρονα αναζητεί μια νέα προοπτική.  Σημειώνεται συναφώς ότι και η σχετικά ψηλή αποχή αποτελεί μορφή απαξίωσης αλλά και έλλειψη εμπιστοσύνης στο ευρύτερο σύστημα. Είναι επίσης σημαντικό να κατανοηθεί ότι το εκλογικό αποτέλεσμα συνιστά μομφή εναντίον του ελληνικού αλλά και του ευρωπαϊκού κατεστημένου. Αποτελεί ταυτόχρονα μια προσπάθεια της ανάκτησης του ελέγχου της χώρας αλλά και της ίδιας της αξιοπρέπειας του λαού της.

Το μήνυμα της καταδίκης και της αποστροφής προς την πολιτική της σκληρής λιτότητας είναι ξεκάθαρο.  Όμως λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα σκληρά οικονομικά δεδομένα και την αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα θα είναι πολύ δύσκολο να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες και να υλοποιηθεί το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ ως έχει.  Το ζητούμενο είναι να υπάρξει μια ουσιαστική και εφ’ όλης της ύλης αξιολόγηση από όλες τις πλευρές.  Από την πλευρά του ο ΣΥΡΙΖΑ νομιμοποιείται να θέσει νέες κατευθυντήριες γραμμές έναντι των εταίρων: η ουσία είναι η συνέχιση της προσπάθειας για εξυγίανση στα πλαίσια μιας αναπτυξιακής προοπτικής.  Υπογραμμίζεται ότι η πολιτική των μνημονίων απέτυχε: μεταξύ άλλων, η ανεργία και το δημόσιο χρέος εκτοξεύθηκαν στα ύψη.  Επιπρόσθετα, οι θυσίες του ελληνικού λαού δεν είχαν αντίκρισμα. 

Κυρίαρχο στοιχείο θα πρέπει να είναι αυτό της δημοσιονομικής χαλάρωσης καθώς και τρόποι διευκόλυνσης αποπληρωμής του δημόσιου χρέους. Από πλευράς ΕΕ έχουν υπάρξει διάφορες τοποθετήσεις: τα ανανεωτικά και τα σοσιαλιστικά ρεύματα στην Ευρώπη χαιρέτησαν την εκλογική νίκη του Αλέξη Τσίπρα καθώς θεωρούν ότι αποτελεί ουσιαστική και συμβολική στήριξη στον αγώνα τους στις χώρες τους για ένα καλύτερο αύριο.  Από την άλλη, το ευρωπαϊκό κατεστημένο ποικιλοτρόπως κατέστησε ξεκάθαρο ότι η Ελλάδα έχει δεσμεύσεις και υποχρεώσεις τις οποίες πρέπει να τις εκπληρώσει. Όμως το ευρωπαϊκό κατεστημένο θα πρέπει να κατανοήσει ότι σε συνθήκες ύφεσης ούτε το δημόσιο ούτε το ιδιωτικό χρέος μπορεί να αποπληρωθεί. Εδώ ακριβώς θα φανεί τόσο η διάθεση της θεσμικής ΕΕ για συμβιβασμό στη βάση του ορθολογισμού και της αλληλεγγύης. H EE θα πρέπει να κατανοήσει ότι εμμέσως πλην σαφώς, με τους Τσίπρα και Βαρουφάκη, δεν θα διαπραγματεύεται μόνο με την Ελλάδα αλλά και με την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία και ασφαλώς (πρέπει) την Κύπρο.

Με αυτό το δεδομένο οι εξαγγελίες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για νομισματική επεκτατική πολιτική τρεις μέρες πριν από τις εκλογές αποτέλεσαν βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Αλλά η πολιτική αυτή από μόνη της δεν μπορεί να επιλύσει τα προβλήματα.  Είναι πολύ σημαντικό να κατανοηθεί ότι εκτός από τη νομισματική χαλάρωση απαιτείται και δημοσιονομική χαλάρωση.  Παρεμπιπτόντως η προϋπόθεση στη νομισματική αυτή επέκταση - ότι για να επωφεληθούν οι χώρες που είναι σε μνημόνια - πρέπει να συνεχίζουν να το εφαρμόζουν, αποτελεί δώρο άδωρο.  Σημειώνεται συναφώς ότι αν η νομισματική χαλάρωση ερχόταν ενωρίτερα τα πράγματα θα ήταν πολύ καλύτερα όχι μόνο για τη Νότια Ευρώπη αλλά και για την ΕΕ στο σύνολο της.

Η ουσία είναι ότι το εκλογικό αποτέλεσμα θα πρέπει να αποτελέσει την απαρχή ενός δημιουργικού προβληματισμού και διαλόγου στην Ελλάδα, στις άλλες χώρες της ΕΕ αλλά και στο ίδιο το ευρωπαϊκό κατεστημένο για την επόμενη μέρα.  Ως έχει η φιλοσοφία της Τρόικα και η διαιώνιση της θα οδηγήσει στην κατάρρευση όχι μόνο της Ευρωζώνης αλλά και ενδεχομένως της ίδιας της ΕΕ.  Η νέα ελληνική κυβέρνηση έχει εκφράσει την πρόθεση της ότι επιθυμεί λύσεις εντός της Ευρωζώνης.  Η ΕΕ θα πρέπει να αξιοποιήσει αυτή την προοπτική και να την επεκτείνει ευρύτερα.  Αλλά και η Κύπρος θα πρέπει να αντλήσει διδάγματα και να απαιτήσει επιτέλους χαλάρωση των όρων του μνημονίου.  Μόνο έτσι θα σταματήσει η κατηφορική πορεία και θα υπάρξει επανεκκίνηση.


Top