Απόψεις Ανδρέας Θεοφάνους Οι εφτά ύψιστες προκλήσεις για το 2015

Οι εφτά ύψιστες προκλήσεις για το 2015

Ο Ανδρέας Θεοφάνους είναι Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

 



Η αναγνώριση και η σωστή αξιολόγηση των σκληρών προκλήσεων και των μεγάλων διλημμάτων που υφίστανται με την είσοδο του 2015 είναι το πρώτο απαραίτητο βήμα για την αποτελεσματική αντιμετώπισή τους.

1)       Παρά τις προεδρικές δηλώσεις η πιστή εφαρμογή του Μνημονίου οδηγεί εκ των πραγμάτων στην περαιτέρω συρρίκνωση του ΑΕΠ, στη φτωχοποίηση μεγαλύτερων τμημάτων της κοινωνίας, τη συρρίκνωση της μεσαίας τάξης και σε ένα υπόδειγμα το οποίο φέρνει τη χώρα πίσω για δεκαετίες.  Για αυτό θα εξακολουθήσει να υπάρχει δημογραφική αιμορραγία με πολυδιάστατες αρνητικές συνέπειες.  Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, ολόκληρο το πολιτικό σύστημα και η κοινωνία θα πρέπει να κατανοήσουν ότι είναι εφικτός ο απεγκλωβισμός από αυτή τη μοιραία μέγγενη.

2)       Στο Κυπριακό παρά το γεγονός ότι εν πολλοίς η πολιτική ηγεσία αντικρίζει τη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία ως αδήριτη ανάγκη καθώς και με θρησκευτική ευλάβεια εν τούτοις δεν συμφωνείται το περιεχόμενο το οποίο θα ικανοποιήσει τις δύο πλευρές.  Πέραν τούτου εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για μια τέτοια προοπτική ακόμα και να υπάρξει κατάληξη.  Το πολιτικό σύστημα βρίσκεται σε τραγικά αδιέξοδα και αδυνατεί να σκεφθεί και να ενθαρρύνει εναλλακτικές προσεγγίσεις  - προσεγγίσεις που υφίστανται.

3)       Στα ενεργειακά ζητήματα τα πράγματα είναι πολύ πιο δύσκολα απ’ ό, τι η κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα γενικότερα θέλουν τον λαό να πιστεύει.  Διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη, τα νέα παγκόμια οικονομικά δεδομένα καθώς και δυνάμεις με συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο προκρίνουν τη διασύνδεση Κυπριακού και αξιοποίησης των ενεργειακών αποθεμάτων.  Στην εξίσωση δεν είναι μόνο οι δύο κοινότητες αλλά και η Τουρκία.  Η νέα τουρκική οδηγία Navtex υποδηλώνει, μεταξύ άλλων, ότι η Άγκυρα θέλει να έχει ουσιαστικό λόγο στην αξιοποίηση του φυσικού πλούτου της περιοχής.  Οι τουρκικές απαιτήσεις και κινήσεις δεν αντιμετωπίζονται μόνο με δηλώσεις και καταγγελίες.  Αντίθετα, απαιτείται μια πολυδιάστατη και ολοκληρωμένη στρατηγική εφ’ όλης της ύλης.  Θα πρέπει να αξιοποιήσουμε την κρατική υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας καθώς και ένα πλέγμα συνεργασιών, και, τελικά, την αναπόφευκτη διασύνδεση των συνομιλιών με τα ενεργειακά ζητήματα με τρόπο που να εξυπηρετούνται κατά τον καλύτερο τρόπο τα συμφέροντά μας.

4)       Η διαφθορά αποτελεί μείζον ζήτημα το οποίο επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργία πολιτείας, κοινωνίας και οικονομίας. Επίσης υποσκάπτει το αίσθημα της εμπιστοσύνης και της κοινωνικής συνοχής σε όλα τα επίπεδα.  Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών πιστεύει ότι το πρόβλημα είναι συστημικό καθώς η εμπλοκή ατόμων από κόμματα παραπέμπει σε ευρύτερη κομματική εμπλοκή.  Ως εκ τούτου το ζήτημα είναι βαθύτερο από τη δίωξη και την τιμωρία συγκεκριμένων ατόμων.

5)       Προφανώς η κρίση που αντιμετωπίζει σήμερα η Κύπρος είναι πολυδιάστατη. Πέραν της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής κρίσης η πιο καταθλιπτική είναι η αξιακή μας κρίση.  Μεταξύ άλλων, ο αλόγιστος και επιπόλαιος υπερδανεισμός καθώς και ο άκρατος υπερκαταναλωτισμός με τα γνωστά αποτελέσματα αλλά και βαθύτερα το ζήτημα εμπιστοσύνης των σχέσεων σχεδόν σε όλα τα επίπεδα υπενθυμίζουν το κατάντημα της χώρας.  Ομολογουμένως λοιπόν δοκιμάζονται σήμερα αξίες–πυλώνες για την εύρυθμη λειτουργία μιας κοινωνίας.  Προβάλλει λοιπόν η ανάγκη για νέα πυξίδα και νέο υπόδειγμα.

6)       Η κρίση που αντιμετωπίζει η Κύπρος προφανώς αντικατοπτρίζει και την ανεπάρκεια και την αναποτελεσματικότητα του κράτους, της πολιτικής ηγεσίας και του ευρύτερου συστήματος.  Ταυτόχρονα η προσπάθεια φίμωσης άλλων προσεγγίσεων – πέραν των συμβατικών – παραπέμπει σε έλλειψη σεβασμού, αυταρχισμό ενώ πάνω απ’ όλα παρεμποδίζει την ανάδειξη ιδεών οι οποίες είναι δυνατόν να προωθήσουν εθνικούς και κοινωνικούς στόχους.  Η πολιτειακή κρίση όμως αντικατοπτρίζει επίσης και την ανοχή της κοινωνίας.  Όλα αυτά θα πρέπει να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά.

7)       Προβάλλει επίσης η μεγάλη αναγκαιότητα για κατανόηση των δεδομένων του περιφερειακού, ευρωπαϊκού και διεθνούς περιβάλλοντος.  Στα πλαίσια αυτά είναι σημαντικό να κατανοηθούν, μεταξύ άλλων, επαρκώς η αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης αλλά και της ίδιας της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό θα είναι σημαντικό να παραμερισθούν οι ψευδαισθήσεις για διάφορα ζητήματα όπως η υποτιθέμενη αλληλεγγύη στην Ένωση.  Θα πρέπει επίσης να κατανοηθεί η σημασία του αποτελεσματικού κράτους και της κρατικής υπόστασης.  Εννοείται ότι όλα αυτά τα ζητήματα θα πρέπει να έχουν τις ανάλογες προεκτάσεις και στο κυπριακό κράτος το οποίο ως έχει δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά.  Για όλα αυτά απαιτείται ανανέωση, επιστράτευση της επιστημονικής γνώσης, κατανόηση βασικών πυλώνων ενός νέου αξιακού συστήματος (όπως η ειλικρίνεια, η αξιοπρέπεια, η αξιοπιστία, η αλληλεγγύη, ο αλληλοσεβασμός) καθώς και ψυχικό σθένος.

Θα είναι ευχάριστη έκπληξη εάν ο Πρόεδρος, η κυβέρνηση και το ευρύτερο πολιτικό σύστημα ανταποκριθούν θετικά στις προκλήσεις.  Σε διαφορετική περίπτωση οι θύλακες του εθνικού και κοινωνικού προβληματισμού πρέπει να συνασπισθούν και να επιδιώξουν την υλοποίηση της εναλλακτικής πρότασης εφ’ όλης της ύλης.


Top