Απόψεις Ανδρέας Θεοφάνους Αποχαιρετώντας το 2014

Αποχαιρετώντας το 2014

Ο Ανδρέας Θεοφάνους είναι Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

 



Αποτελεί σύνηθες φαινόμενο τέτοιες μέρες οι πλείστοι από εμάς να προβαίνουν σε ένα απολογισμό.  Πέρα από τα δεδομένα και τις συνθήκες του καθ’ ενός από εμάς πρέπει να δούμε και την ευρύτερη εικόνα που αναπόφευκτα επηρεάζει την καθημερινότητα μας.  Η ουσία είναι να κατανοήσουμε ότι με τη συλλογική δράση έχουμε να κερδίσουμε πολλά.  Αντίθετα, με την εσωστρέφεια και γυρίζοντας την πλάτη στην πολιτική επιτρέπουμε άλλους να αποφασίζουν για εμάς χωρίς εμάς οδηγώντας την κοινωνία σε συντριβή.

Η χρονιά που φεύγει αποτέλεσε δοκιμασία για την Κύπρο.  Η οικονομική συρρίκνωση συνεχίστηκε, η ανεργία παρέμεινε σε πολύ ψηλά επίπεδα παρά τη συνεχιζόμενη δημογραφική εκροή.  Τα σκάνδαλα έχουν προκαλέσει οργή και αηδία.  Προφανώς η κρίση είναι βαθύτατη.  Είναι οικονομική, πολιτική, κοινωνική αλλά και αξιακή.  Οι πολίτες νοιώθουν αβεβαιότητα αλλά πολύ περισσότερο έναν αποπροσανατολισμό καθώς είναι προφανές ότι όχι μόνο η κυβέρνηση αλλά και το ευρύτερο πολιτικό σύστημα πάσχει από έλλειψη συγκεκριμένης πυξίδας.  Και αναπόφευκτα δημιουργούνται προβλήματα φοβίας, ανασφάλειας, έλλειψης αυτοπεποίθησης αλλά και σε πολλές περιπτώσεις ταυτότητας. Υπάρχει επίσης έντονη δυσπιστία και έλλειψη εμπιστοσύνης σε όλα τα επίπεδα.  Κάτω από αυτά τα δεδομένα επικρατεί η εντύπωση ότι ο καθένας θα πρέπει να φροντίσει τον εαυτό του και ότι δεν μπορεί να αναμένεται συλλογική δράση.

Ως επί το πλείστον η κυβέρνηση και η Τρόικα καλλιέργησαν την εντύπωση ότι η ανάκαμψη είναι ζήτημα χρόνου.  Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.  Δεν υπάρχει μνημονιακή χώρα που η Τρόικα μπορεί να επικαλεσθεί επιτυχίες.  Στην περίπτωση της Κύπρου τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα.  Ο τραπεζικός τομέας έχει περιέλθει σε ξένα χέρια και εξακολουθεί να υφίσταται σοβαρή έλλειψη ρευστότητας.  Οι μαζικές εκποιήσεις δεν θα λύσουν τα προβλήματα.  Αντίθετα θα τα εμβαθύνουν.  Είναι επίσης αδύνατο να αποπληρωθεί το ιδιωτικό και το δημόσιο χρέος κάτω από συνθήκες συνεχιζόμενης ύφεσης.

Η Τρόικα επίσης απέτυχε και στην προώθηση νέου υποδείγματος.  Ενώ κατέστρεψε τον χρηματοπιστωτικό τομέα της οικονομίας δεν υπήρξε εναλλακτικό υπόδειγμα.  Ενώ ο δημόσιος τομέας συρρικνώνεται οι μεγαλύτερες μειώσεις μισθών και απώλειες θέσεων εργασίας λαμβάνουν χώρα στον ιδιωτικό τομέα.  Ενώ πριν από την κρίση μιλούσαμε για την ανάγκη μείωσης του χάσματος μεταξύ του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με τις πολιτικές της η Τρόικα οδήγησε στη δημιουργία μεγαλύτερου χάσματος.  Με όλα αυτά τα δεδομένα δεν είναι δυνατό να υπάρχουν ουσιαστικές προσδοκίες.  Αντίθετα εκείνο που επιτελείται είναι η σταδιακή φτωχοποίηση της κοινωνίας στο όνομα της εξυγίανσης.

Αλλά και στο Κυπριακό οι «στρατηγικοί εταίροι» θα δημιουργούσαν συνθήκες για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις και κατάληξη σε ένα έντιμο συμβιβασμό.  Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.  Η Τουρκία απροκάλυπτα ξεκαθαρίζει ότι δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία. Και η λύση που αποδέχεται παραπέμπει στην προτεκτορατοποίηση της Μεγαλονήσου.  Εν πολλοίς η στάση της Άγκυρας γίνεται ανεκτή παρά τις δηλώσεις αξιωματούχων διαφόρων χωρών.  Έτσι η περιρρέουσα ατμόσφαιρα παραπέμπει σε παράλληλες συνομιλίες για Κυπριακό και συνεκμετάλλευση των υδρογονανθράκων.

Όλα αυτά θα πρέπει να μας προβληματίσουν.  Το χειρότερο είναι ότι η κατηφορική πορεία εξακολουθεί να συνεχίζεται.  Το ζητούμενο είναι η αναστροφή των θλιβερών αυτών δεδομένων.  Προφανώς το ζήτημα πρώτα απ’ όλα είναι κατ’ εξοχήν πολιτικό.  Χωρίς τη διαφοροποίηση του σκηνικού στον πολιτικό τομέα είναι αδύνατο να αναμένουμε την έξοδο από την κρίση.

Μια μεγάλη διάσταση της αρνητικής αυτής κατάστασης είναι η απουσία ενός πραγματικά δημιουργικού διαλόγου για τα κοινά προβλήματα που μας ταλανίζουν.  Η κυβέρνηση παραμένει προσκολλημένη σε μια συγκεκριμένη πολιτική παρά τα αρνητικά αποτελέσματα: είτε από αδυναμία είτε από ιδεολογικές αγκυλώσεις είτε και από τα δύο.  Παράλληλα η κοινωνία και οι αντιπολιτευόμενες δυνάμεις δεν έχουν ακόμα προετοιμάσει και υιοθετήσει μια εναλλακτική πρόταση εφ’ όλης της ύλης.

Σχεδόν δύο χρόνια μετά τις εκλογές η κυβέρνηση Αναστασιάδη δεν μπορεί να χειρισθεί τις προκλήσεις.  Αντίθετα κατέστη εντολοδόχος της Τρόικα.  Σε επικοινωνιακό επίπεδο αφ’ ενός γίνεται λόγος για τις ευθύνες της κυβέρνησης Χριστόφια και αφ’ ετέρου για εξυγίανση και επανεκκίνηση.  Και ενώ οι ευθύνες της κυβέρνησης Χριστόφια είναι προφανείς αυτό δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για τα απανωτά λάθη και την απραξία της κυβέρνησης Αναστασιάδη.  Ο λαός κατανοεί ότι υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ των προεκλογικών δεσμεύσεων Αναστασιάδη και των σημερινών σκληρών πραγματικοτήτων.

Θα ήταν πολύ θετική εξέλιξη εάν ο Πρόεδρος Αναστασιάδης αντιληφθεί την ανάγκη για ουσιαστικές αλλαγές στην πολιτική που ακολουθεί και προχωρήσει ανάλογα.  Σε διαφορετική περίπτωση, μοιραία, η αντίδραση της κοινωνίας θα ενταθεί και οι εξελίξεις θα τον ξεπεράσουν.  Ούτως ή άλλως οι δυνάμεις της κοινωνίας θα πρέπει να ετοιμασθούν επαρκώς για την επόμενη μέρα με την κατάθεση ολοκληρωμένης εναλλακτικής πρότασης.


Top