Απόψεις Ανδρέας Θεοφάνους Από την απρονοησία στην αυτοκτονία

Από την απρονοησία στην αυτοκτονία

Ο Ανδρέας Θεοφάνους είναι Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

 



Τον τελευταίο καιρό απροκάλυπτα και η τουρκοκυπριακή πλευρά πλέον υπογραμμίζει ότι δεν τίθεται θέμα συνέχειας της Κυπριακής Δημοκρατίας σε περίπτωση λύσης.  Ο στόχος αυτός είχε τεθεί από την Τουρκία προ πολλού.  Και επαναλαμβάνεται σήμερα από Τούρκους αξιωματούχους με κάθε ευκαιρία: «Δεν υπάρχει χώρα Κύπρος», «εκλιπούσα Κυπριακή Δημοκρατία» κλπ.  Υπενθυμίζεται ότι όταν η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο υποστήριζε μεταξύ άλλων ότι βασικός στόχος ήταν η αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης.  Στην πραγματικότητα όμως η Άγκυρα κατέστησε σαφές ότι στόχευε στην καταστροφή της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στους πλείστους γύρους συνομιλιών οι οποίοι διεξάγοντο κατά καιρούς τα Ηνωμένα Έθνη προσπαθούσαν να έχουν μια συγκαταβατική προσέγγιση γκρίζας ζώνης ούτως ώστε να εξευρεθεί μια λύση: οι Ελληνοκύπριοι να έχουν την αίσθηση ότι όντως υπάρχει συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας ενώ η τουρκοκυπριακή πλευρά να θεωρεί ότι υπάρχει μια νέα κατάσταση πραγμάτων, ένας νέος συνεταιρισμός και ένα νέο κρατικό μόρφωμα.

Όλα αυτά τα δεδομένα θέτουν την ελληνοκυπριακή πλευρά ή, πιο σωστά, την Κυπριακή Δημοκρατία ενώπιον των ευθυνών της.  Ευθέως πρέπει οι πολιτικές δυνάμεις να καταλήξουν.  Συζητούμε οποιαδήποτε λύση η οποία να παραμερίζει την Κυπριακή Δημοκρατία;  Αυτή η ερώτηση είναι σημαντική καθώς μέρος των πολιτικών δυνάμεων θεωρούν το ζήτημα αυτό ως «νομικισμό» ή ακόμα και ως μια διαδικαστική λεπτομέρεια.  Οι ίδιες δυνάμεις θεωρούν ότι «η λύση και η αποκατάσταση της ενότητας της Κύπρου» είναι το ζητούμενο.  Από την άλλη προβάλλεται και η θέση ότι ο παραμερισμός της Κυπριακής Δημοκρατίας θα αποτελέσει την επισφράγιση της τουρκικής επικράτησης στο Κυπριακό, την προτεκτορατοποίηση της Μεγαλονήσου και μια μοιραία πορεία λήξης του Κυπριακού Ελληνισμού. 

Η πρόσφατη σύγκρουση του Υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας κ. Ε. Βενιζέλου και της Ευρωβουλευτού κ. Ε. Θεοχάρους διασυνδέεται με τις διαφορετικές απόψεις για το σημαντικό αυτό ζήτημα.  Ούτως ή άλλως πρέπει επιτέλους να κατανοηθεί ότι κανένα σοβαρό κράτος δεν συζητεί την κατάργησή του. Αποτελεί τεράστια απρονοησία το μείζον αυτό ζήτημα να το διαχειριζόμαστε ως γκρίζα ζώνη.

Υπενθυμίζουμε ότι στην Ισραηλινοπαλαιστινιακή διένεξη η επίσημη θέση του κράτους του Ισραήλ, η οποία προκρίνεται από τη συντριπτική πλειοψηφία των πολιτικών δυνάμεων της χώρας, προκρίνει τη θέση ότι προσβλέπει σε μια λύση δυο κρατών αφ’ ενός και αφ’ ετέρου ότι δεν δέχεται συνομιλητή οποιαδήποτε πλευρά η οποία αμφισβητεί το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ. 

Από κυπριακής πλευράς η θέση η οποία έπρεπε να είχε ακολουθηθεί από το 1974 ήταν ότι δεν διεξάγουμε συνομιλίες εάν η άλλη πλευρά δεν αναγνωρίζει το δικαίωμα ύπαρξης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Έπρεπε επίσης να λεχθεί ευθαρσώς ότι η λύση θα είναι στα πλαίσια της Κυπριακής Δημοκρατίας. 

Ακόμα και με βάση την ίδια τη διακήρυξη της Τουρκίας για αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης ως την αιτία για την «επέμβαση» της ενομιμοποιείτο η Κυπριακή Δημοκρατία να είχε ανάλογες απαιτήσεις. Προφανώς τα λάθη του παρελθόντος είχαν αρνητικές πολιτικές συνέπειες. Η διαιώνιση και τελικά η εφαρμογή λανθασμένων προσεγγίσεων σε μια λύση του Κυπριακού θα είναι όμως μια για πάντα καταστροφική.  Έστω και την υστάτη η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να αξιολογήσει όλα τα δεδομένα και να προχωρήσει με πραγματισμό σε μια στρατηγική συνεχούς ενίσχυσης της κρατικής της υπόστασης και σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική για το Κυπριακό.  Αυτή θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την κατάθεση κατευθυντήριων γραμμών λύσης καθώς και σε σενάρια διαχείρισης του προβλήματος στην περίπτωση μη λύσης.

 

*Ο Ανδρέας Θεοφάνους είναι Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

 


Top