Απόψεις Ανδρέας Θεοφάνους Διέξοδος από την κρίση και ανατροπή της απαξίωσης

Διέξοδος από την κρίση και ανατροπή της απαξίωσης

Ο Ανδρέας Θεοφάνους είναι Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

 



Οι εκλογές για την ανάδειξη μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διεξάγονται μέσα σ’ ένα εξαιρετικά δύσκολο κλίμα.  Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια ανοδική τάση στην αποχή ως αποτέλεσμα, κυρίως, της απαξίωσης έναντι των πολιτικών και των κομμάτων.  Το κλίμα αυτό ενισχύεται και με την αποστροφή έναντι του πολιτικού συστήματος το οποίο εν πολλοίς θεωρείται υπεύθυνο για τη σημερινή βαθειά κρίση.  Ταυτόχρονα ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος θεωρεί ότι η ΕΕ δεν επέδειξε την ελάχιστη αλληλεγγύη έναντι της Κύπρου.  Αντίθετα, υπάρχει η πεποίθηση ότι η ΕΕ χειρίστηκε τις αδυναμίες και τα προβλήματά της Κύπρου με εγκληματικό τρόπο, καθώς προχώρησε απροκάλυπτα με κούρεμα καταθέσεων.  Ακόμα και ο πραγματιστής και ευρωπαϊστής βετεράνος πολιτικός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη ενέργεια ως βάρβαρη.

Η ουσία είναι ότι η Κύπρος είχε συσσωρεύσει πολλά προβλήματα ως αποτέλεσμα της ασυδοσίας, της απληστίας, της επιπολαιότητας και της ανεπάρκειας σε όλες σχεδόν τις εκφάνσεις του δημόσιου βίου αλλά και της κοινωνίας.  Παρά ταύτα, τα προβλήματα αυτά ήταν διαχειρίσιμα.  Όμως οι αποφάσεις του Eurogroup κατ΄ ουσίαν εμβάθυναν την κρίση και ταυτόχρονα ευνούχισαν τη δυνατότητα της κοινωνίας να αντεπεξέλθει επαρκώς.  Είναι ανεπίτρεπτο το γεγονός ότι μια χώρα μέλος της ΕΕ χρησιμοποιήθηκε από τους εταίρους της ως πειραματόζωο.  Παρά ταύτα, η κυβέρνηση Αναστασιάδη εκφράζει συστηματικά τις ευχαριστίες της προς τους Ευρωπαίους εταίρους με τρόπο ο οποίος υποδεικνύει μία συμπλεγματική κατάσταση.  Η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι η κυβέρνηση Αναστασιάδη έχει καταντήσει εντολοδόχος της Τρόικας.

Τη βαθειά κρίση στην Κύπρο τη βλέπουμε σε διάφορα επίπεδα: είναι τα σοβαρά ελλείμματα στο αξιακό σύστημα, η διαιώνιση της αναξιοκρατίας και η αποθέωση του πολικαντισμού, η έλλειψη προσανατολισμού αλλά και αυτοπεποίθησης σε συλλογικό επίπεδο, η απαξίωση για τους θεσμούς και τον δημόσιο βίο και η βία που παρατηρείται κατά καιρούς στα γήπεδα.  Ιδιαίτερη σημασία δίδεται στο θλιβερό γεγονός ότι ακόμα και σήμερα αναλύσεις και αξιολογήσεις που ασκούν κριτική στο σύστημα και στην υφιστάμενη φιλοσοφία διακυβέρνησης τυγχάνουν δυσμενούς διάκρισης.

Αλλά και στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ υπάρχει ένας βαθύτατος προβληματισμός και καλπάζων ευρωσκεπτικισμός.  Η ΕΕ έχει χάσει την πυξίδα της, κάποιοι ισχυρίζονται ότι έχει χάσει τον ίδιο τον λόγο της ύπαρξης της.  Υπάρχει αυτή τη στιγμή μια σκληρή πολιτική της ηγεμονικής Γερμανίας η οποία εκμεταλλεύεται τις χώρες του Νότου και ταυτόχρονα προσπαθεί να επιβάλει τα δικά της πολιτιστικά πρότυπα στις υπόλοιπες χώρες.  Αυτό δεν μπορεί να γίνει.

Η κρίση συνεχίζεται, διαιωνίζεται και εμβαθύνεται. Η Κύπρος ως μικρή χώρα θα πρέπει πρώτα απ΄ όλα να προσπαθήσει να προστατεύσει τον εαυτό της, αλλά ταυτόχρονα, αξιοποιώντας τη συμμετοχή της στην ΕΕ, καλείται να χρησιμοποιήσει όλα τα βήματα που της παρέχονται για να καταθέσει μια εναλλακτική πρόταση.  Σήμερα η Κύπρος βρίσκεται κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.  Πέραν της τουρκικής κατοχής και των προεκτάσεων της, η ελεύθερη Κύπρος βρίσκεται κάτω από την αυστηρή επιτήρηση της Τρόικα.  Είναι γεγονός ότι το όλο σύστημα απαιτούσε εξυγίανση.  Αυτό θα έπρεπε να το κάνουμε μόνοι μας με σοβαρότητα, αυτοπεποίθηση και αυτοκριτική.  Η παρουσία της Τρόικα στην Κύπρο υπενθυμίζει διαρκώς την ανεπάρκεια του συστήματος.  Πάνω απ΄ όλα όμως το χειρότερο είναι ότι οι συνταγές της Τρόικα δημιουργούν περισσότερα προβλήματα απ΄ ό,τι επιλύουν.  Οι προκλήσεις είναι πραγματικά τεράστιες.

Οι πολίτες απαξιούν και αποστρέφονται το πολιτικό σύστημα και ταυτόχρονα εν πολλοίς αισθάνονται πικρία έναντι της ΕΕ στην οποία επένδυσαν τόσα πολλά.  Όλα αυτά πρέπει να αξιολογηθούν λαμβάνοντας υπ΄ όψιν ότι δεν έχει παρουσιασθεί μια συγκεκριμένη ολοκληρωμένη εναλλακτική πρόταση σε πολιτικό επίπεδο.  Ιδέες σωστές, οι οποίες είναι καινοτόμες και μπορούν να δώσουν λύσεις, κατατίθενται σε διάφορα επίπεδα αλλά δεν τυγχάνουν της απαιτούμενης αξιολόγησης καθώς το πολιτικό τοπίο εξακολουθεί δυστυχώς να καθορίζεται από ένα ανασφαλές και ανεπαρκές πολιτικό σύστημα.  Στόχος πρέπει να είναι αυτές οι προτάσεις να εκφρασθούν σε πολιτικό επίπεδο.  Το ζητούμενο είναι να εισέλθουμε στη νέα εποχή της πολιτικής μέσω της ανάδειξης ολοκληρωμένης εναλλακτικής πρότασης για έξοδο από την κρίση η οποία θα φέρει και τον τερματισμό της απαξίωσης.

 

*Ο Ανδρέας Θεοφάνους είναι Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

 


Top