Μια νέα έρευνα από βρετανούς και αμερικανούς επιστήμονες διαπίστωσε ότι τα ηφαίστεια λειτουργούν με ένα τρόπο πολύ πολύπλοκο από ό,τι μέχρι τώρα πίστευαν οι γεωλόγοι, με συνέπεια οι μελλοντικές εκρήξεις τους να είναι ακόμα πιο δύσκολο να προβλεφθούν.

Οι επιστήμονες από τα πανεπιστήμια της Ανατολικής Αγγλίας στη Βρετανία και της Πενσυλβάνια και του Αρκάνσας στις ΗΠΑ, όπως αναφέρουν σε έρευνα τους που δημοσιεύεται στο περιοδικό Science, ανακάλυψαν ότι το πιεσμένο μάγμα, αντί να φουσκώνει στο βάθος της γης κάτω από το ηφαίστειο σαν μπαλόνι, όπως θεωρείτο ως τώρα, στην πραγματικότητα επανατροφοδοτεί επανειλημμένα το ηφαίστειο από τα βάθη της γης, αλλά μια «βαλβίδα» σε ένα ρηχότερο θάλαμο μάγματος, απελευθερώνει σταδιακά τη λάβα, προκαλώντας περιστασιακές εκρήξεις στην επιφάνεια.

Έτσι, ενώ φαινομενικά ένα ηφαίστειο και το μάγμα του λειτουργούν σπάνια, με μεγάλα ενδιάμεσα διαλείμματα ηρεμίας, στην πραγματικότητα η παραγωγή του μάγματος μέσα στη γη είναι συνεχής. Το μάγμα αρχικά γεμίζει το μεγάλο βαθύτερο θάλαμο και στη συνέχεια ανεβαίνει στον πιο επιφανειακό μικρότερο θάλαμο, από όπου κάποια στιγμή θα εκτιναχθεί έξω.

Ανάμεσα στους δύο θαλάμους υπάρχει μια «βαλβίδα», όπως πιστεύουν οι ερευνητές, αλλά είναι ακόμα άγνωστο αν είναι η άνοδος της θερμοκρασίας ή της πίεσης των αερίων που ανοίγει τη «βαλβίδα» και επιτρέπει στο μάγμα από το βαθύτερο θάλαμο να εισχωρήσει στον πιο επιφανειακό. Οι περιοδικές εκρήξεις του μάγματος αδειάζουν το βαθύτερο θάλαμο, που ξαναγεμίζει όταν το ηφαίστειο «ηρεμεί», όμως με το πέρασμα του χρόνου ο βαθύτερος θάλαμος αναπληρώνει όλο και με βραδύτερο ρυθμό το χαμένο μάγμα και τελικά περιέχει όλο και λιγότερο μάγμα.

Η έρευνα επικεντρώθηκε στο νησί Μονσερά της Καραϊβικής, όπου υπάρχει ένα ηφαίστειο που σημειώνει αλλεπάλληλες εκρήξεις από το 1995, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές, με συνέπεια ο πληθυσμός του νησιού να έχει μειωθεί από 13.000 σε 4.500 κατοίκους.

Οι ερευνητές μελέτησαν για χρόνια την κίνηση του μάγματος προς την επιφάνεια και πιστεύουν ότι έχουν πλέον στοιχεία που κάνουν πιο περίπλοκη και απρόβλεπτη την εικόνα για τα ηφαίστεια, γεγονός που, όπως λένε, σημαίνει ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη να γίνουν περαιτέρω έρευνες και σε άλλα ηφαίστεια.

Μια σχετική έρευνα είναι αυτή που δημοσιεύεται επίσης στο περιοδικό Science από γεωλόγους του University College του Λονδίνου, υπό τον Φίλιπ Μπένσον. Οι ερευνητές αναπαρήγαγαν στο εργαστήριο τις συνθήκες ενός ηφαιστείου που εκρήγνυται, χρησιμοποιώντας βράχια από το ηφαίστειο της Αίτνας στη Σικελία και παρέχοντας έτσι νέες δυνατότητες για τη μελέτη και πρόβλεψη νέων καταστροφικών εκρήξεων, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερ.

Τα ενεργά ηφαίστεια παράγουν ένα μίγμα σεισμικών σημάτων ή μικρούς σεισμούς που μπορεί να αποτελούν πρόδρομα φαινόμενα μιας έκρηξης, αλλά η ερμηνεία τους είναι δύσκολη για σωστή πρόγνωση. Έτσι η ανάλυσή τους σε εργαστηριακές συνθήκες αποτελεί σημαντικό βήμα για την κατανόηση των φυσικών μηχανισμών ενός ηφαιστείου.