Η πολιτική των ΗΠΑ και οι στρατηγικοί σχεδιασμοί δεν αποφασίζονται από τον εκάστοτε Αμερικανό Πρόεδρο και μόνο, αλλά από τους τεχνοκράτες του Πενταγώνου, του Υπουργείου Εξωτερικών και της CIA. Και δεν στηρίζονται σε κανόνες δικαίου και μόνο, αλλά πρωτίστως στην εξυπηρέτηση συμφερόντων, που καθορίζονται από τους νόμους της ισχύος με πρωτεύοντα αυτόν των ενόπλων δυνάμεων.
Αυτή η πραγματικότητα αποτυπώνεται στην επίσκεψη του Μπαράκ Ομπάμα στην Τουρκία, την οποία καθόρισε ως τοποτηρητή των αμερικανικών συμφερόντων και περιφερειακή δύναμη, παγκόσμιας εμβέλειας. Και προανήγγειλε, όπως ο τουρκικός Τύπος γράφει, τη λύση του Κυπριακού στο πλαίσιο ενός αναθεωρημένου σχεδίου Ανάν.
Ο Πρόεδρος Ομπάμα έπλεξε το εγκώμιο στην Τουρκία για τους εξής λόγους:
Πρώτο, θεωρεί ότι πρέπει να προβεί σε ανοίγματα προς το μουσουλμανικό κόσμο, για να αναχαιτίσει την απειλή των φανατικών ισλαμιστών τρομοκρατών και να κερδίσει περισσότερους συμμάχους. Και εμφανίζει την Τουρκία ως την πύλη και τη γέφυρα της Δύσης με το Ισλάμ. Γιατί; Λόγω του τουρκικού δημοκρατικού της συστήματος -όπως ο Πρόεδρος Ομπάμα είπε- το οποίο, όμως, όπως παραδέχεται, χρειάζεται στο πλαίσιο των ενταξιακών της διαδικασιών με την Ε.Ε. μεταρρυθμίσεις, που γίνονται, όπως τόνισε, όχι μόνο για το χατίρι της Ε.Ε., αλλά και λόγω του ότι είναι ορθές για την ίδια την Τουρκία. Η θέση του Αμερικανού Προέδρου περί του ότι η Τουρκία μπορεί να αποτελέσει μοντέλο για τις άλλες ισλαμικές χώρες, συνιστά μεν κολακεία και ύμνο έναντι της Άγκυρας, όμως, δεν είναι βέβαιο εάν αντιμετωπίζεται θετικά από τις υπόλοιπες ισλαμικές χώρες. Γιατί; Διότι: α) Ποιος εγγυάται ότι οι χώρες αυτές, ένεκα των ιδιομορφιών τους, θα ήθελαν μια Τουρκία ηγέτιδα στο χώρο τους; β) Ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι θα ήθελαν ένα πολιτειακό μοντέλο δυτικού τύπου, ανάλογο με εκείνο της Τουρκίας και με το στρατό να έχει το πάνω χέρι; Είναι λοιπόν αμφίβολο, εάν τα ανοίγματα Ομπάμα προς τον ισλαμικό κόσμο, μέσω Τουρκίας, θα έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα. Περισσότερο, μάλλον, βοηθούν την Άγκυρα και ειδικότερα την εικόνα της ως προ την ένταξή της στην ΕΕ. Άλλωστε, η θέση του Αμερικανού Προέδρου είναι όμοια με παλαιότερη δήλωση του Επιτρόπου Όλι Ρεν, ότι η Τουρκία είναι το λίκνο δημοκρατικού πολιτειακού συστήματος για τις χώρες του Ισλάμ.
Κρίσιμη σύμμαχος
Δεύτερο, θεωρεί, όπως ο ίδιος ο Πρόεδρος Ομπάμα είπε, την Τουρκία ως «κρίσιμο σύμμαχο» των ΗΠΑ. Και εξήγησε γιατί. Διότι, επί μακρόν έχει πολεμήσει με τον αμερικανικό στρατό από την Κορέα ώς το Αφγανιστάν. Και επειδή η Τουρκία είναι σταυροδρόμι της Ασίας με την Ευρώπη και έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στα ανοικτά μέτωπα των ΗΠΑ, όπως είναι αυτά του Ιράκ, του Ιράν, της περιοχής του Καυκάσου, της Μέσης Ανατολής και της Μεσογείου. Περιέγραψε την Άγκυρα ως τοποτηρητή των τουρκικών συμφερόντων και περιφερειακή δύναμη. Γιατί; Λόγω της γεωστρατηγικής και γεωπολιτικής της θέσης, η οποία σχετίζεται εκτός των άλλων με το δρόμο των πετρελαίων και με τα νερά, καθότι η Άγκυρα, μέσω των 22 φραγμάτων του Ατατούρκ, τον υδάτινο πλούτο των Τίγρη και Ευφράτη, θέτοντας υπό την εξάρτησή της κυρίως το Ιράκ και τη Συρία. Υπάρχει, βεβαίως, και κάτι άλλο εξίσου σημαντικό για τις ΗΠΑ: Η Τουρκία διαθέτει έναν αξιόμαχο, εμπειροπόλεμο και ετοιμοπόλεμο στρατό, το μεγαλύτερο στην Ευρώπη και το δεύτερο μεγαλύτερο στο ΝΑΤΟ, μετά από εκείνον των ΗΠΑ. Και μπορεί να τον διαθέσει για να στηρίξει τους Αμερικανούς με το αζημίωτο φυσικά... Συνεπώς, το όλο σκηνικό καθορίζεται στην εξής βάση: Η Τουρκία δεν είναι μόνο η πύλη του Ισλάμ προς τη δημοκρατία, αλλά και της Ε.Ε. προς την Ασία και αλλού!
Το μπλοκ των Ατλαντιστών
ΜΕΣΑ σε αυτό το σκηνικό, η διακυβέρνηση Οπάμα θεωρεί ότι η παραπέρα ενίσχυση της Τουρκίας διέρχεται και μέσω της σταθερής πορείας της χώρας προς την ΕΕ και της πλήρους ένταξής της στην Ε.Ε., καθότι με τον τρόπο αυτό ολοκληρώνεται η στρατηγική που θέλει την Τουρκία να βρίσκεται με το ένα πόδι στην Ανατολή και στο Ισλάμ, και με το άλλο στη Δύση και στην Ε.Ε. Βεβαίως, αυτά επιδιώκει ο Ομπάμα. Δεν σημαίνει όμως ότι το επιζητούν και οι Ευρωπαίοι, κατά τον ίδιο τρόπο. Αντιθέτως, η πολιτική των ΗΠΑ δημιουργεί αντιδράσεις στην ΕΕ, αρχής γενομένης από αυτήν του Γάλλου Προέδρου Νικολά Σαρκοζί, ο οποίος τονίζει ότι: Η Τουρκία δεν θα ενταχθεί στην Ε.Ε. ως πλήρες κράτος μέλος. Στην ουσία παραπέμπει στην ειδική, προνομιούχο σχέση. Η θέση Σαρκοζί που τυγχάνει της στήριξης της Γερμανίας, της Αυστρίας και άλλων χωρών, καθώς και της πλειοψηφίας, με βάση τις δημοσκοπήσεις της Ε.Ε., των Ευρωπαίων πολιτών είναι αποτέλεσμα: 1) Της υπερβολικής αμερικανικής υποστήριξης, που ενισχύει τις υποψίες ότι εάν ενταχθεί η Τουρκία στην ΕΕ, ενδέχεται να ενεργεί ως πέμπτη φάλαγγα των ΗΠΑ και ότι θα ενισχύσει το μπλοκ των Ατλαντιστών, δηλαδή της Βρετανίας, της Πολωνίας, της Τσεχίας της Ουγγαρίας και άλλων χωρών. 2) Του γεγονότος ότι μια ισχυρή Τουρκία, στρατιωτικά και οικονομικά εντός της Ε.Ε., θα είναι από τις ηγέτιδες χώρες της Ένωσης, και ειδικότερα οι υφιστάμενες ηγετικές χώρες δεν θα ήθελαν να μοιραστούν με την Τουρκία την εξουσία που απολαμβάνουν σήμερα εντός της Ε.Ε. Φαίνεται, μάλιστα, ότι όσο προχωρεί η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας στην Ε.Ε. τόσο περισσότερο θα διαφοροποιούνται, και θα γίνονται ορατές, οι πολιτικές των ΗΠΑ από τη μια και κρατών μελών της Ε.Ε. που είναι αντίθετες με την πλήρη ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. από την άλλη. Βεβαίως, μέσα από αυτές τις πολιτικές αντιθέσεις και συγκλίσεις, η Άγκυρα θα επιδιώκει, όπως είναι λογικό, να εισπράττει τα μεγαλύτερα δυνατά ανταλλάγματα, μεταξύ των οποίων και το Κυπριακό.
Το κοστούμι της λύσης και οι πλάτες του Αμερικανού Προέδρου
ΜΙΛΩΝΤΑΣ ενώπιον της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, ο Μπαράκ Ομπάμα αναφέρθηκε στο Κυπριακό, καλώντας τους ηγέτες των δυο Κοινοτήτων του νησιού να εργαστούν προς την κατεύθυνση της μόνιμης λύσης, την οποία καθόρισε στο πλαίσιο της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας και του αναθεωρημένου, όπως γράφει ο τουρκικός Τύπος, σχεδίου Ανάν. Και πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ θα βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση. Η θέση Ομπάμα είναι στη γνωστή πολιτική γραμμή, στην οποία εδράζονται οι συνομιλίες επίλυσης του Κυπριακού και στηρίζεται στους ακόλουθους πολιτικούς άξονες: 1) Η ευθύνη για τη λύση ανήκει στους ηγέτες των δυο Κοινοτήτων και 2) Η Τουρκία δεν υπέχει ευθύνη, άρα της προσφέρεται αθωωτικό χαρτί, το οποίο ήδη επιχειρεί να εμφανίσει εντός της Ε.Ε., προκειμένου να αποφύγει δυσάρεστες εξελίξεις στην ενταξιακή της πορεία, που είναι συναφής με την άρνησή της να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, όπως αυτές απορρέουν από τις αποφάσεις της Ε.Ε. και τις δεσμεύσεις, τις οποίες η ίδια ανέλαβε (βλέπε άνοιγμα τουρκικών λιμανιών και αεροδρομίων και αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας). Για τη στάση της αυτή, η Τουρκία θα κριθεί στο τέλος Δεκεμβρίου. Καθόλου, λοιπόν, τυχαίο δεν είναι ότι οι Βρετανοί και ο Ταλάτ επιδιώκουν κλείσιμο ώς το τέλος του έτους με αρχές του 2010, με τον Αμπντουλάχ Γκιουλ να τονίζει προ 10 ημερών, από τις Βρυξέλλες, ότι η λύση μπορεί είναι μία: Αυτή του σχεδίου Ανάν και ότι εάν την αποδεχθούν οι Ε/κ, μπορεί να υπογραφεί ακόμη και τώρα!
Μόνο, λοιπόν, αφελείς μπορούν να πιστεύουν ότι στα ανταλλάγματα, που θα πάρει η Τουρκία από τη συμμαχική της σχέση με τις ΗΠΑ, δεν θα περιλαμβάνεται και η μορφή λύσης του Κυπριακού επί τη βάσει του σχεδίου Ανάν. Συνεπώς, η Άγκυρα θα επιδιώξει να αποφύγει -και το επιτυγχάνει ώς τώρα- να αποσείσει τις ευθύνες στο Κυπριακό, φορτώνοντάς τες στους ηγέτες των δυο Κοινοτήτων και δικαιολογώντας από τώρα μια πιθανή περαιτέρω σκλήρυνση της στάση της στο Κυπριακό, με στόχο να επιτύχει λύση όμοια με εκείνη του σχεδίου Ανάν, όταν ο χρόνος και τα τουρκικά συμφέροντα το επιβάλλουν, προβάλλοντας τον εξής ισχυρισμό: Εφόσον ο Σαρκοζί και άλλοι κλείνουν στην Άγκυρα την πόρτα της πλήρους ένταξης, μειώνονται τα κίνητρα λύσης στο Κυπριακό, καθότι η Άγκυρα δεν πρόκειται, ως κρίσιμος σύμμαχος των ΗΠΑ που είναι, να δεχθεί ότι η μικρή Κύπρος θα είναι κράτος μέλος της ΕΕ και η ίδια η Τουρκία όχι. Η Άγκυρα, λοιπόν, όπως και οι ΗΠΑ κάνουν τη δουλειά τους, το ερώτημα είναι το εξής: Μπορεί και πώς η Λευκωσία να αποφύγει προδιαγραφόμενες κακές εξελίξεις, που θα κόβουν και θα ράβουν το κοστούμι της λύσης στα μέτρα των τουρκικών συμφερόντων, ως μια από τις κύριες μορφές ανταλλαγμάτων, που θα είναι έτοιμες να δώσουν οι ΗΠΑ και η Βρετανία στην Τουρκία, προκειμένου να ενισχυθεί η στρατηγική τους συμμαχία στην περιοχή μας και διεθνώς; Εκτός και αν η όποια κακή λύση εμφανιστεί, τελικώς, ως έντιμος συμβιβασμός, όπως και το 2004, που θα νομιμοποιήσει τα διχοτομικά τετελεσμένα της εισβολής, που ρητορικώς σήμερα καταδικάζονται και αφορίζονται. Γιατί όχι, μπορεί να εμφανιστεί και ως νίκη! Ως αμοιβαίο όφελος στη λογική του «win-win game». Για να είναι όλοι happy!
