News Opinions Sigmalive Ευρωπαϊκός Πυλώνας Ανθρώπινων Δικαιωμάτων ΑμεΑ

Ευρωπαϊκός Πυλώνας Ανθρώπινων Δικαιωμάτων ΑμεΑ

Η Σύμβαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες κυρώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 23 Δεκεμβρίου, 2010 και την ίδια την Κυπριακή Δημοκρατία στις 27 Ιουλίου, 2011, καθιστώντας την μέρος του Εθνικού Δικαίου της Κύπρου και γι’ αυτό δεσμευτική και όχι κενό διακηρυκτικό γράμμα.
 
Στο μεταξύ η Σύμβαση κυρώθηκε από όλες τις χώρες Κράτη - Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τελευταία την Ιρλανδία, η οποία την κύρωσε μόλις τον περασμένο Μάρτιο.
 
Η Σύμβαση είναι το μοναδικό ολοκληρωμένο εργαλείο που έχουμε σήμερα στη διάθεση μας σε πανευρωπαϊκό επίπεδο για το σχεδιασμό και υλοποίηση της κοινωνικής πολιτικής των Κρατών - Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορά τα άτομα με αναπηρίες.
 
Η πλήρης αναγνώριση των αναφαίρετων, θεμελιωδών δικαιωμάτων τους, όπως αυτά κωδικοποιούνται στη Σύμβαση, αποτελεί για το κίνημα μας ζήτημα ύψιστης σημασίας και αναμένουμε ότι θα τύχει ανάλογης αναγνώρισης και από την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και κάθε Κράτος - Μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεχωριστά.
 
Κατ’ εφαρμογή των προνοιών της Σύμβασης, τα Κράτη - Μέλη της Ένωσης ετοιμάζουν Εθνικά Σχέδια Δράσης για την Αναπηρία, με απώτερο στόχο την προώθηση των αναφαίρετων, θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες και των οικογενειών τους.
 
Στα πλαίσια υλοποίησης των Εθνικών Σχεδίων Δράσης, οι οργανώσεις των ατόμων με αναπηρίες ασκούν έντονες πιέσεις προς τις κυβερνήσεις των χωρών τους ξεκαθαρίζοντας ότι δεν είναι διατεθειμένες να αποδεχθούν να εξακολουθούν να ισχύουν ή να θεσμοθετούνται νέες πολιτικές πρακτικές που δε θα συνάδουν με τις πρόνοιες της πιο πάνω Σύμβασης.
 
Στόχος των οργανώσεων των ατόμων με αναπηρίες και των οικογενειών τους είναι η ριζική αλλαγή φιλοσοφίας στην Ευρωπαϊκή πολιτική με τρόπο ώστε η προσέγγιση βασισμένη στα ανθρώπινα δικαιώματα να αποτελέσει ιδεολογικό πυρήνα κάθε πεδίου ευρωπαϊκής και εθνικής πολιτικής, φέρνοντας στο προσκήνιο τους εκτός των τειχών, στους οποίους ξεκάθαρα περιλαμβάνονται τα άτομα με αναπηρίες και οι οικογένειες τους.
 
Ως αποτέλεσμα άρχισε δειλά δειλά η σε βάθος επεξεργασία νομικά ορθών και ικανοποιητικών ρυθμίσεων αναφορικά με την αναγνώριση και πλήρη κατοχύρωση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες και των οικογενειών τους. 
 
Με την παρέλευση των χρονοδιαγραμμάτων υλοποίησης των πρώτων Εθνικών Σχεδίων Δράσης για την Αναπηρία, πολλές χώρες υπέβαλαν ήδη στην Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών την Πρώτη τους Έκθεση αναφορικά με την κατάσταση όσον αφορά τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες στη χώρα τους.
 
Μετά από διαβουλεύσεις με τις οργανώσεις των ίδιων των ατόμων με αναπηρίες, πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις αντιπροσωπειών των χωρών αυτών με τα μέλη της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες στη Γενεύη, και η Επιτροπή εξέδωσε ήδη για δέκα Κράτη - Μέλη συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δημοσίευσε Καταληκτικές Παρατηρήσεις, όπου πέραν από τις ανησυχίες της για την κατάσταση που επικρατεί στις Ευρωπαϊκές αυτές χώρες όσον αφορά την απόλαυση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες, υποβάλλει δεκάδες επί μέρους εισηγήσεις προς υλοποίηση σε κάθε χώρα ξεχωριστά και καλεί τις χώρες αυτές να εφαρμόσουν τις εισηγήσεις της όπως αυτές περιέχονται στις εκάστοτε Καταληκτικές Παρατηρήσεις και να συμπεριλάβουν πληροφορίες για την εφαρμογή τους στη συνδυασμένη δεύτερη και τρίτη περιοδική τους έκθεση.
 
Σκοπός είναι η θεσμική και στην πράξη επιβεβαίωση ότι τα άτομα με αναπηρίες απολαμβάνουν των αναφαίρετων, θεμελιωδών δικαιωμάτων τους σε ίση βάση με τους υπόλοιπους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων και των αρχών που κωδικοποιούνται στη Σύμβαση.
 
Κοινό χαρακτηριστικό των Καταληκτικών Παρατηρήσεων αποτελεί η διαπίστωση ότι υπάρχουν σοβαρά κενά, ελλείψεις και αδυναμίες όσον αφορά την υιοθέτηση και εφαρμογή από τις χώρες αυτές μιας προσέγγισης της αναπηρίας που να βασίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα και την υλοποίηση της Σύμβασης γενικότερα στους πλείστους τομείς της ζωής των ατόμων με αναπηρίες.
 
Οι εθνικές κυβερνήσεις των Κρατών - Μελών και παρά τις επανειλημμένες παρεμβάσεις των Εθνικών οργανώσεων, αρνούνται, συγκεκριμένα, σε πολλές περιπτώσεις να σχεδιάζουν την πολιτική τους με βάση τη Σύμβαση και την υλοποίηση των συγκεκριμένων μέτρων που οι ίδιοι ανέλαβαν και δεσμεύτηκαν να εφαρμόσουν στο πλαίσιο των Εθνικών Σχεδίων Δράσης που ετοιμάστηκαν.
 
Όσον αφορά, δηλαδή, την ουσία άσκησης των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες στις χώρες - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξακολουθούν να σημειώνονται σωρεία παραβιάσεων που αφορούν ενδεικτικά τα ακόλουθα:
 
- τον ορισμό της αναπηρίας σε διάφορες εθνικές νομοθεσίες και τις διαδικασίες πιστοποίησης της αναπηρίας
- την άρνηση των κρατών - μελών να εφαρμόσουν την αρχή των εύλογων προσαρμογών στην εκπαίδευση, απασχόληση, συμμετοχή στην πολιτική ζωή, ψυχαγωγία κλπ
- το σχεδιασμό προϊόντων, προγραμμάτων και υπηρεσιών στη βάση του σχεδιασμού για όλους
- την εφαρμογή πολιτικών διακρίσεων σε βάρος των ατόμων με αναπηρίες όσον αφορά το βαθμό και είδος της αναπηρίας, το φύλο, τη φυλή, το χρώμα, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις, την εθνική, εθνοτική, τοπική ή κοινωνική καταγωγή, τα εισοδήματα, την περιουσία, τη γέννηση, την ηλικία ή άλλο καθεστώς των ατόμων με αναπηρίες
- την κατάργηση πολιτικών που ήταν προς όφελος των ατόμων με αναπηρίες
- την υλοποίηση πολιτικών προώθησης του φιλανθρωπικού μοντέλου της αναπηρίας επιμένοντας στο ιατρικό μοντέλο
- την εκπαίδευση και κατάρτιση των στελεχών και υπαλλήλων της δημόσιας υπηρεσίας και την κοινωνία των πολιτών ευρύτερα σε θέματα δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες
- τα θέματα της προσβασιμότητας στο δομημένο περιβάλλον, την πληροφόρηση, την επικοινωνία, τις μεταφορές και τις υπηρεσίες του κράτους γενικότερα
- τα ζητήματα της δικαιοπρακτικής ικανότητας και πρόσβασης στη δικαιοσύνη
- το δικαίωμα ανεξάρτητης διαβίωσης και ενσωμάτωσης στην κοινότητα
- τα δικαιώματα στην ενιαία εκπαίδευση, την υγεία και την ενσωμάτωση στην αγορά εργασίας
- το δικαίωμα σε επαρκές βιοτικό επίπεδο
- την ουσιαστική διαβούλευση με ενεργό και πλήρη συμμετοχή των οργανώσεων των πολιτών με αναπηρίες στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και στην παρακολούθηση της Σύμβασης γενικότερα
 
Το κίνημα των ατόμων με αναπηρίες προσβλέπει στην ολοκληρωτική ανατροπή της υφιστάμενης κατάστασης των προκαταλήψεων, των διακρίσεων, της κηδεμόνευσης και του αποκλεισμού που εξακολουθούν να βιώνουν τα άτομα με αναπηρίες στις χώρες Κράτη - Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
 
Πεποίθηση μας είναι ότι ένα σύγχρονο και προοδευτικό νομικό πλαίσιο, πολιτικές και πρακτικές που να συνάδουν με τις δεσμευτικές διεθνείς Συμβάσεις που κύρωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση και κάθε χώρα Κράτος - Μέλος της ξεχωριστά, μπορεί και πρέπει να αποτελέσουν το πρώτο βήμα στη σταδιακή διασφάλιση της άσκησης στην πράξη των έμφυτων, αναφαίρετων, θεμελιωδών δικαιωμάτων των ευρωπαίων πολιτών με αναπηρίες και των οικογενειών τους.
 
*Ο Χριστάκης Νικολαΐδης είναι Πρόεδρος Κυπριακής Συνομοσπονδίας Οργανώσεων Αναπήρων.
 
Top