- Το περιεχόμενο του πορίσματος Πολυβίου
- Ο Υπουργός Άμυνας βαρύνεται με πολύ σοβαρές ευθύνες (θεσμικές και προσωπικές).
- Ο Υπουργός Εξωτερικών βαρύνεται με πολύ σοβαρές ευθύνες (θεσμικές και προσωπικές).
- Η κύρια ευθύνη όμως ανήκει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος προΐσταται του Κράτους και της Κυβέρνησης. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει τη μεγίστη ευθύνη για την ανεπάρκεια, την αμέλεια και την ολιγωρία που επιδείχθηκαν.
- Τους Ιωαννίδη, Λάμπρου, τους ναύτες, και όσους ήξεραν και έμειναν στη σκηνή, τους χαρακτηρίζει το στοιχείο του αυθόρμητου ηρωισμού
- Η πυροσβεστική αμέλησε να λάβει τα αναγκαία μετρά, να ενημερώσει τα μέλη της και να εκπονήσει σχέδιο εκτάκτου ανάγκης
- Άδικη και αχρείαστη η θυσία των 13 παλικαριών
Η κυπριακή πολιτεία επέδειξε ανεπάρκεια, ανευθυνότητα, ολιγωρία και αμέλεια στο χειρισμό του θέματος - Μελανό σημείο
Η επιτροπή κυρώσεων απεφάσισε να στείλει ομάδα εμπειρογνωμόνων για να επιθεωρήσει το φορτίο
Ο ΥΠΕΞ απάντησε «να καθυστερήσουμε όσο μπορούμε»
Οι ίδιοι εμποδίσαμε τους εμπειρογνώμονες να έρθουν στην Κύπρο - Απαράδεκτη η επίκληση της άγνοιας από μέρους του προέδρου-πλήττει την αξιοπιστία του κράτους
"Δυστυχώς, με βάση τα γεγονότα, όπως προκύπτουν από τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου, δεν έχω επιλογή από του να καταλήξω στο συμπέρασμα ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει σοβαρότατες θεσμικές και προσωπικές ευθύνες σε σχέση με το υπό διερεύνηση θέμα και για την τραγωδία που ακολούθησε. Το συμπέρασμα μου είναι ότι η κύρια ευθύνη για την τραγωδία και τα συνεπακόλουθα της βαρύνει τον πρόεδρο της Δημοκρατίας".
Με αυτά τα λόγια, ο Πρόεδρος της μονομελούς ερευνητικής επιτροπής, Πόλυς Πολυβίου δημοσιοποίησε σήμερα (Δευτέρα 3/10/11) το πόρισμα που προέκυψε από την έρευνα του. Ο κ. Πολυβίου αναφέρθηκε στις αδιαμφισβήτητες ευθύνες, οι οποίες βαραίνουν το Προεδρικό, λέγοντας μας ουσιαστικά τα αυτονόητο. Ότι δηλαδή μερίδιο ευθύνης έχουν όλοι οι εμπλεκόμενοι, με την μεγαλύτερη πολιτική αλλά και προσωπική ευθύνη να βαραίνει τον ίδιο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Ο κ. Πολυβίου ανέφερε πως ο Πρόεδρος δεν χειρίστηκε καλά το θέμα της παραμονής του φορτίου παρά το ότι πήρε την ορθή απόφαση να προχωρήσει στην κατάσχεσή του. «Από τη στιγμή που ήρθε το φορτίο στην Κύπρο, ο Πρόεδρος επέδειξε ασύγγνωστη αμέλεια και ολιγωρία, με αποτέλεσμα να χαθούν 13 ζωές. Αυτό αποτελεί σοβαρότατο ολίσθημα προσωπικό και θεσμικό του Προέδρου της Δημοκρατίας», υπογράμμισε ο Πόλυς Πολυβίου.
Όπως είπε ξακάθαρα ο κ. Πολυβίου, οι ευθύνες του Προέδρου για την τραγωδία είναι άμεσες, συγκεκριμένες, αδιαμφισβήτητες και σοβαρότατες.
Δυστυχώς με βάση τα γεγονότα και δεδομένα, όπως προκύπτουν από τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιόν μου, δεν έχω επιλογή από το να καταλήξω στο συμπέρασμα ότι οι Υπουργοί Εξωτερικών και Αμυνας έχουν πολύ σοβαρές θεσμικές και προσωπικές ευθύνες και ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει σοβαρότατες θεσμικές και προσωπικές ευθύνες σε σχέση με το υπό διερεύνηση θέμα και την τραγωδία που ακολούθησε.
«Το συμπέρασμά μου είναι ότι η κύρια ευθύνη για την τραγωδία και τα συνεπακόλουθά της βαρύνει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας».
Σημειώνοντας πως στο πόρισμά του ασχολείται με το θέμα και των ποινικών και των πειθαρχικών ευθυνών, ο κ. Πολυβίου είπε πως αφού έχει συνομιλήσει με το Γενικό Εισαγγελέα έχει αποφασίσει ότι δεν θα προβεί σε ονομαστική αναφορά σε πρόσωπα για να μην επηρεαστούν οι ποινικές έρευνες που θα συνεχιστούν με την κατάθεση του πορίσματος της Αστυνομίας στο Γενικό Εισαγγελέα.
Είπε ωστόσο πως δεν έχει οποιαδήποτε αμφιβολία πως έχουν διαπραχθεί σοβαρότατα αδικήματα, συμπεριλαμβανομένου του αδικήματος της ανθρωποκτονίας και πως ο Γενικός Εισαγγελέας θα πρέπει να μελετήσει το ενδεχόμενο διάπραξης τέτοιων ποινικών αδικημάτων από όλους τους εμπλεκομένους, μηδενός εξαιρουμένου.
Ο κ. Πολυβίου ανέφερε πως ο ΥΠΑΜ και ο ΥΠΕΞ βαρύνονται με πολύ σοβαρές ευθύνες θεσμικές και προσωπικές αλλά η κύρια όμως ευθύνη ανήκει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας που έχει τη μέγιστη ευθύνη για αμέλεια και ολιγωρία.
Έχει συνεπώς την πιο μεγάλη ευθύνη για το τί συνέβη, ανέφερε, προσθέτοντας πως η εκτελεστική εξουσία της οποία προϊσταται απέτυχε οικτρά να λάβει τα αναγκαία μέτρα ασφαλούς φύλαξης του φορτίου, πρόσθεσε.
«Ο Πρόεδρος γνώριζε επαρκώς. Κι έπρεπε να ληφθούν μέτρα. Το θέμα δεν έπρεπε να αφεθεί να συζητείται για δυο χρόνια χωρίς συντονισμό και αποφάσεις. Δεν έπρεπε να αφεθεί στο έλεος της γραφειοκρατίας το θέμα», υπογράμμισε.
Πρόσθεσε πως ο Πρόεδρος είχε ο ίδιος ντε φάκτο αναλάβει τη διαχείριση του φορτίου. Έχοντας τον απόλυτο έλεγχο αυτού ήταν εκείνος που έπρεπε να λάβει τις αποφάσεις. Κρίνω ότι οι ενέργειες, πράξεις και αποφάσεις του Προέδρου δεν ανταποκρίνονται στην ελάχιστη επιμέλεια, είπε, προσθέτοντας ότι ο Πρόεδρος απέτυχε να λάβει στοιχειώδη μέτρα για την ασφάλεια των πολιτών και σημειώνοντας ότι δεν αναφέρεται απλώς σε θεσμική και πολιτική ευθύνη.
Είπε επίσης πως η απάντηση «δεν ενημερώθηκα και δεν γνωρίζω δεν είναι αρκετή σε ένα ζήτημα μάξιμουμ σημασίας και επικινδυνότητας», για να σημειώσει πως τέθηκε μια ωρολογιακή βόμβα σε ένα στρατόπεδο και έμεινε εκεί μέχρι να εκτιναχθεί.
Ο κ. Πολυβίου επεσήμανε πως η απόφαση για κατακράτηση και εκφόρτωση λήφθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Η διατήρηση του στην Κύπρου οφείλεται σε αποφάσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας. Έστω κι εάν ο Πρόεδρος δεν υπέγραψε έγγραφο με το οποίο επιλέχθηκε το Μαρί, αποδίδεται στον Πρόεδρο.
Ανέφερε πως η επικινδυνότητά του ήταν γνωστή σε όλους του εμπλεκόμενους, και στους Υπουργούς Αμυνας και Εξωτερικών και στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Ο πολιτικός χειρισμός του θέματος ανήκει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Τόσο λόγω της παραμονής του στην Κύπρο όσο και θεσμικά. Ουδεμία απόφαση λήφθηκε από το Υπουργικό. Δεν μπορεί να αμφισβητηθεί αυτό, επεσήμανε.
Αναφερόμενος στην επίσκεψη Χριστόφια στην Συρία και στις διαβεβαιώσει που ο ίδιος ο Πρόεδρος έδωσε στον Σύρο Πρόεδρο ότι το φορτίο θα παρέμενε στην Κύπρο, μέχρις ότου καταστεί εφικτή η επιστροφή του στη Συρία ή το Ιράν, ο Π. Πολυβίου τόνισε ότι μπορεί η δέσμευση αυτή να αποτελούσε πολιτικό ελιγμό του Προέδρου της Δημοκρατίς, ωστόσο υπογράμμισε ότι η κίνηση αυτή εγκλώβισε την Κυπριακή Δημοκρατία, υποχρεώνοντας την να κρατήσει το φορτίο, χωρίς να μπορεί ούτε να το εκποιήσει ούτε και να το καταστρέψει. «Η πολιτκή προσέγγιση τυο Προέδρου, συνέτεινε στην αδιακιολόγητα μακρά παραμονή του φορτίου στην Κύπρο».
Είπε εξάλλου πως οι υπεύθυνοι αξιωματικοί στο Μαρί δεν ενημερώθηκαν για το περιεχόμενο, ούτε οι ναύτες, ούτε κανένας γνώριζαν πώς έπρεπε να αντιμετωπιστεί κάποιο πρόβλημα όπως πχ. η ανάφλεξη. Δεν έχουν ευθύνες οι υπεύθυνοι της Ναυτικής Βασης. Ακόμα και όταν έγινε η σύσκεψη λίγες μέρες πριν την έκρηξη οι υπεύθυνοι της Ναυτικής Βάσης είχαν αποκλειστεί. Δεν είχαν επαρκή γνώση. Ο πλοίαρχος, ο Λάμπρου, οι πυροσβέστες, τους χαρακτηρίζει ο αυθόρμητος ηρωισμός, ανέφερε.
Σε σχέση με την Πυροσβεστική Υπηρεσία, είπε πως δεν ενημερώθηκε για το θέμα του φορτίου πριν τις 6/7/2011. Αλλά όταν επιθεωρήθηκε από ομάδα που περιλάμβανε δύο ανώτερους πυροσβέστες στη σύσκεψη πέντε μέρες πριν την έκρηξη η Πυροσβεστική αμέλησε να λάβει μέτρα. Υπήρχε χρόνος για να αποφευχθεί το μοιραίο. Να έρθουν εμπειρογνώμονες. Να γίνει κάτι, είπε, προσθέτοντας πως υπήρξε μια άδικη και αχρείαστη θυσία 13 ανθρώπων.
Πολιτικές και προσωπικές ευθύνες σε ΥΠΕΞ και ΥΠΑΜ
Ο Πόλυς Πολυβίου καταλογίζει επίσης προσωπικές και πολιτικές ευθύνες τόσο στον τέως ΥΠΕΞ, Μάρκο κυπριανού, όσο και στον Τέως ΥΠΑΜ, Κώστα Παπακώστα.
Όπως προκύπτει, ο Μ. Κυπριανού αδράνησε και δεν προώθησε το θέμα με τον πρέποντα ζήλο, κάτι που θα έπρεπε να πράξει εν όψει των κινδύνων που διαφαίνονταν. «Το ΥΠΕΞ και ο ίδιος ο κ. Κυπριανού υιοθέτησαν μια απαράδεκτη πολιτική αδράνειας, αναβλητικότητας και παρεμπόδισης των εμπειρογνωμόνων της επιτροπής κυρώσεων του ΟΗΕ. «Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων επιχείρησε να έρθει στην Κύπρο για να επιθεωρήσει το φορτίο. Ο τέως ΥΠΕΞ τρεις φορές έδωσε εντολή να το καθυστερήσουν. Η μόνιμη αντιπροσωπεία προέβη σε έντονες παραστάσεις προς το υπουργείο Εξωτερικών, ωστόσο η αναβλητικότητα συνεχίστηκε με αποτέλεσμα η επιτροπή να μην έλθει στην Κύπρο. Οι ίδιοι τους εμποδίσαμε», τόνισε με έμφαση ο Π. Πολυβίου.
Την ίδια στιγμή, ο Π. Πολυβίου τονίζει ότι ο τέως ΥΠΑΜ απέτυχε οικτρά στο έργο του, θέτοντας σε εξαιρετικά σοβαρό και απόλυτα προβλεπτό κίνδυνο τη ζωή μελών της στρατιωτικής δύναμης της Δημοκρατίας. Όπως ανέφερε ο κ. Πολυβίου, η ευθύνη του Κ. Παπακώστα δεν σταματούσε απλά στο να εγείρει, όπως και έπραξε σε κάποιες περιπτώσεις το θέμα επικινδυνότητας του φορτίου. «Έπρεπε άμεσα να θέσει το πρόβλημα ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας και να πάρει τις ενδεδειγμένες αποφάσεις σε περίπτωση που ο Πρόεδρος δεν λάμβανε τις δικές του».
Οι άξονες του πορίσματος
Τα τελικά συμπεράσματα του κ. Πολυβίου χωρίζονται σε έξι γεγονότα τα οποία όπως σημειώνει ο επίτροπος «μιλούν από μόνα τους». Το πρώτο είναι ότι αφίχθηκε στην Κύπρο εκ φύσεως επικίνδυνο φορτίο και η Κυβέρνηση θα έπρεπε να μεριμνήσει ούτως ώστε τουλάχιστον τα κύρια εμπλεκόμενα και ενδεχόμενα επηρεαζόμενα πρόσωπα να έχουν πλήρη γνώση για το περιεχόμενο των εμπορευματοκιβωτίων κάτι που δεν έγινε.
Το δεύτερο γεγονός έχει να κάνει με το χώρο φύλαξης για τον οποίο αναφέρεται ότι «ουδείς ικανοποιητικός ή επαρκής λόγος έχει δοθεί γιατί το φορτίο να τοποθετηθεί ή να παραμείνει στο συγκεκριμένο χώρο και με το συγκεκριμένο τρόπο (…) Η πραγματικότητα όμως παραμένει αδιαμφισβήτητη- το φορτίο [που κατασχέθηκε διότι περιείχε πυρομαχικά και/ή εκρηκτικά τοποθετήθηκε σε στρατόπεδο της Εθνικής Φρουράς σε συνθήκες πλήρους και προκλητικής ανασφάλειας για 2 ½ χρόνια. Το φορτίο δεν τοποθετήθηκε μόνο σε ακατάλληλο χώρο. Τοποθετήθηκε με ασύγγνωστη αμέλεια και πλήρη αδιαφορία σε έναν από τους πλέον επικίνδυνους χώρους στην Κύπρο. Το γεγονός αυτό θα έπρεπε να είναι γνωστό στους Υπουργούς Άμυνας και Εξωτερικών καθώς και στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Το τρίτο γεγονός είναι ότι δεν υπήρξαν σαφείς μηχανισμοί ή διαδικασίες και δεν συζητήθηκε το θέμα στο Υπουργικό Συμβούλιο, Οι όποιες συσκέψεις έγιναν ήταν περιστασιακές και απεδείχθησαν αναποτελεσματικές. (…) Ακόμη και όταν διαβλέπονταν οι κίνδυνοι, υπερίσχυαν ασφείς και ατεκμηρίωτοι «πολιτικοί λόγοι» καθώς και «πολιτικές φοβίες», με αποτέλεσμα τη συνέχιση της απαράδεκτης κατάστασης πραγμάτων που έκδηλα εγκυμονούσε σοβαρότατους κινδύνους για την ασφάλεια αθώων ανθρώπων.
Το τέταρτο γεγονός ότι παρέμεινε το φορτίο στο συγκεκριμένο χώρο για 2 ½ χρόνια για αδιευκρίνιστο λόγο. Μία απάντηση είναι ότι οφείλεται στη συμφωνία του Προέδρου με τον Ασάντ. Αποδέχομαι τη διαβεβαίωση του Προέδρου ότι δεν είχε ποτέ την πρόθεση να υλοποιήσει τη συμφωνία. Οι αρμόδιοι Υπουργοί και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας γνώριζε ότι το φορτίο τύγχανε υπαίθριας εναποθήκευσης εντός ενεργού στρατοπέδου της Εθνικής Φρουράς. Γνώριζαν επίσης για τη συνεχή και αυξανόμενη επικινδυνότητα του φορτίου, και πιο συγκεκριμένα ότι εν όψει του περιεχομένου του φορτίου, η επικινδυνότητα του αυξανόταν με την πάροδο του χρόνου. Αυτή η διαπίστωση από μόνη της, συνιστά res ipsa loquitur, που συνεπάγεται αδυσώπητη θεσμική και προσωπική ευθύνη τόσο για τους Υπουργούς Άμυνας και Εξωτερικών όσον και για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Το πέμπτο γεγονός έχει να κάνει με την άρνηση της συνδρομής οποιασδήποτε άλλης χώρας. Ο λόγος είναι ότι η Κυβέρνηση προσπαθούσε να συνεννοηθεί με το Ιράν και τη Συρία αλλά και ότι ακόμη και όταν υπήρξαν προσφορές δεν αξιοποιήθηκαν. Επίσης υπήρξε κωλυσιεργία από τους Υπουργούς Άμυνας και Εξωτερικών. Ο λόγος για όλα αυτά είναι η αδράνεια, η ολιγωρία και η ανευθυνότητα στο ανώτατο πολιτειακό και κυβερνητικό επίπεδο. Η Κυβέρνηση επέδειξε, τουλάχιστο, πλήρη ανεπάρκεια στο χειρισμό ενός θέματος υψίστης σημασίας.
Το έκτο γεγονός είναι ότι στο τελικό στάδιο, όταν υπήρξε διόγκωση και έκρηξη του ενός εμπορευματοκιβωτίου, και πάλι επεδείχθη πρωτοφανής σύγχυση, αδράνεια και ολιγωρία. Έπρεπε να ληφθούν άμεσες αποφάσεις. Αντί συντονισμού των διαφόρων εμπλεκομένων προσώπων και υπηρεσιών, επεκράτησε το πλήρες χάος. Αντί να εκκενωθεί το στρατόπεδο και η γύρω περιοχή και να ληφθούν εκείνα τα μέτρα τα οποία ήταν εφικτά για να μετριαστεί ο κίνδυνος ή τουλάχιστο οι επιπτώσεις της έκρηξης συμπεριλαμβανομένων των τεράστιων ζημιών στο Σταθμό της ΑΗΚ, επεκράτησε σύγχυση και πανικός, με σπασμωδικές κινήσεις και αναποτελεσματικούς χειρισμούς. Ακόμη και τότε, παρά τις τεράστιες δυσκολίες θα μπορούσαν να ληφθούν μέτρα πρωτίστως η εκκένωση του στρατοπέδου που θα μείωνε τις απώλειες και ζημιές. ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΟΙ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΠΟΔΕΙΧΤΗΚΑΝ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΣ.
Ο φαύλος κύκλος ενός νοσούντος συστήματος
Λίγο πριν την ολοκλήρωση της διάσκεψης τύπου, ο Πόλυς Πολυβίου μίλησε με επικριτικό τρόπο, τόσο για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν σήμερα τα κόμματα στην Κύπρο, όσο και για το πώς η δράση τους αυτή επηρεάζει τους πολίτες.
Ο Π. Πολυβίου έκανε λόγο για σήψη στην σύγχρονη κυπριακή κοινωνία. Όπως είπε, τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος που προκαλεί δυσφορία στους πολίτες, λόγω της αδιαφορίας των εκάστοτε κρατούντων, των απλουστευμένων πολιτικών αποφάσεων, της αυξανόμενης απόστασης μεταξύ λόγων και έργων, των διαφόρων επικοινωνικών τεχνασμάτων κτλ.
Κέντρο αναφοράς του πολιτειακού μας συστήματος θέλει τον πολίτη ελεύθερα σκεπτόμενο. Ωστόσο, τόνισε, τα πολιτικά κόμματα έχουν μονοπωλήσει την εξουσία και τον δημόσιο διάλογο. Η δράση τους σήμερα καθιστά διάχυτη την εντύπωση ότι δεν υπάρχει αξιοκρατία.
«Η δημόσια υπηρεσία παρουσιάζει αδυναμίες και στρεβλώσεις, πολλοί δημόσιοι λειτουργοί δεν δείχνουν αίσθημα ευθύνης, αντίθετα παραμένουν στα στεγανά της δημόσιας υπηρεσίας χωρίς να εξυπηρετούν στην ουσία τον πολίτη».
Από την πλευρά τους, τόνισε ο κ. Πολυβίου, οι πολίτες αναγκάζονται να προσαρμοστούν με την υφιστάμενη τάξη πραγμάτων, κάνοντας τα πάντα για να αποκτήσουν την εύνοια των κομμάτων. Γι αυτό πιστεύω πως ευθύνες γι αυτό το σύστημα έχουν και οι ίδιοι οι πολίτες.
