News Local Ψηφίσθηκε ο νόμος-ομπρέλλα για τη δημοσιονομική ευθύνη

Ψηφίσθηκε ο νόμος-ομπρέλλα για τη δημοσιονομική ευθύνη

Ιδιαιτέρως μακρά και με πολλές παρεμβάσεις και αντιπαραθέσεις ήταν η τελική συζήτηση και κατά πλειοψηφία υπερψήφιση, σήμερα το απόγευμα, στην Ολομέλεια της Βουλής, του νομοσχεδίου περί της δημοσιονομικής ευθύνης και του δημοσιονομικού πλαισίου.

Ο νέος νόμος υπερψηφίσθηκε από 30 Βουλευτές (ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ, ΚΣ ΕΔΕΚ, ΕΥΡΩΚΟ και Ζαχαρία Κουλία), καταψήφισαν 17 Βουλευτές (ΑΚΕΛ και Συμμαχία Πολιτών) και υπήρξε 1 αποχή από τους Οικολόγους.

Τα συγκυβερνώντα κόμματα θεωρούν τη νομοθεσία αυτή ως απαραίτητη ενόψει της συνόδου του Γιούρογκρουπ την προσεχή Δευτέρα στις Βρυξέλλες αλλά και ως θεσμική αλλαγή που έπρεπε να είχε γίνει προ πολλού στην Κύπρο, ενώ το ΑΚΕΛ δήλωσε ότι εγείρονται πολλά ζητήματα, μερικά από τα οποία είναι και συνταγματικής υφής και πως θα έπρεπε να υπάρξει αναβολή προκειμένου να εξετασθούν εκτενέστερα.

Ο νόμος αυτός προνοεί για τη δημιουργία ενός νομοθετικού πλαισίου, "νόμου - ομπρέλα", όπως χαρακτηρίσθηκε, που παρέχει το νομικό υπόβαθρο για τις βασικές αρχές διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, περιλαμβανομένου και του καθορισμού των βασικών διαδικασιών διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, καθώς και των αρμοδιοτήτων και ευθυνών των διάφορων παραγόντων του όλου συστήματος.

Από το ΑΚΕΛ αναφέρθηκε ότι πρόκειται για νομοθετικό κείμενο πέραν των 100 σελίδων με πρόνοιες που επηρεάζουν τον τρόπο λήψης σημαντικών αποφάσεων τόσο από την εκτελεστική όσο και από τη νομοθετική εξουσία και, παρά τη συζήτησή του σε τρεις συνεδρίες της Επιτροπής Οικονομικών, έχουν γίνει από προχθές σημαντικές αλλαγές, για αυτό δικαιολογείται μια αναβολή 15 ημερών πριν την ψηφοφορία, προκειμένου να μελετηθεί διεξοδικά κατ` άρθρον στην Επιτροπή Οικονομικών και ενδεχομένως να γίνουν τροπολογίες.

Το αίτημα του ΑΚΕΛ απορρίφθηκε κατόπιν μακράς συζήτησης από 24 Βουλευτές (ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ, ΕΥΡΩΚΟ και Ζαχαρία Κουλία), ενώ 22 Βουλευτές (ΑΚΕΛ, ΚΣ ΕΔΕΚ, Κίνημα Οικολόγων - Περιβαλλοντιστών και Συμμαχία Πολιτών) τάχθηκαν υπέρ. Δεν υπήρξαν αποχές.

Παρά το ότι υποστήριξαν το αίτημα της αναβολής, οι Βουλευτές της ΕΔΕΚ τάχθηκαν υπέρ της ψήφισης του σχετικού νόμου, ενώ οι Οικολόγοι τήρησαν αποχή, δηλώνοντας ότι πρέπει να υπάρχει Αρχή ελέγχου, όμως διαπιστώνονται ελλείμματα και θα ήταν καλό να υπήρχε χρόνος για αλλαγές.

ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ επεσήμαναν την αναγκαιότητα δημιουργίας του νέου θεσμικού πλαισίου ελέγχου και ορθότερης διαχείρισης των δημοσιονομικών, κάλεσαν δε το ΑΚΕΛ, εάν επισημάνει πρόνοιες που χρήζουν τροποποίησης, να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις νόμου, οι οποίες θα εξετασθούν διεξοδικά από την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών.

Πρόνοιες που χρήζουν αναθεώρησης

Όπως αναφέρθηκε στην Ολομέλεια, στο πλαίσιο της εξέτασης του νομοσχεδίου από την Επιτροπή Οικονομικών είχε παρατηρηθεί ότι ορισμένες από τις πρόνοιές του χρήζουν αναθεώρησης και ότι αυτές ενδεχομένως να είναι πρακτικά ανεφάρμοστες.

Έτσι, η Κυβέρνηση, σε συνεννόηση με τη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, καθώς και με άλλους εμπλεκόμενους φορείς υπέβαλε αναθεωρημένο κείμενο, στο οποίο αναδιατυπώνονται ορισμένες από τις νομοθετικές πρόνοιες.

Τι προβλέπει η νομοθεσία
Η νομοθεσία αυτή αποβλέπει στον καθορισμό ολόκληρης της διαδικασίας του κύκλου του Προϋπολογισμού και του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου (ετοιμασία, έγκριση, υλοποίηση), καθώς και των ρυθμίσεων που αφορούν τη διαχείριση του δημόσιου χρέους, την αξιολόγηση και τη διαχείριση των δημοσιονομικών κινδύνων, τα έσοδα του Προϋπολογισμού, περιλαμβανομένων και των εσόδων από την αξιοποίηση των υδρογονανθράκων, καθώς και τη διαχείριση και την αξιολόγηση των δημόσιων επενδύσεων. 

Παράλληλα, καλύπτεται επίσης η διαχείριση των οικονομικών των Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των οντοτήτων της γενικής Κυβέρνησης και των κρατικών επιχειρήσεων και οργανισμών.

Με τις πρόνοιες του νόμου αυτού καθορίζονται οι ευθύνες των θεσμικών οργάνων, όπως του Υπουργικού Συμβουλίου, του Υπουργού Οικονομικών, των επικεφαλής των Υπουργείων και των υπηρεσιών, του Γενικού Λογιστή της Δημοκρατίας, του επικεφαλής του Γραφείου Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους, του Γενικού Ελεγκτή της Δημοκρατίας, του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, της Βουλής των Αντιπροσώπων και ενσωματώνονται κατάλληλες μεταβατικές διατάξεις, που θα μπορούν μελλοντικά να λειτουργήσουν ως κατευθυντήριο πλαίσιο για την εφαρμογή αλλαγών στο σύστημα διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών.

Επιπρόσθετα, συστήνεται η δημιουργία Ανεξάρτητου Δημοσιονομικού Συμβουλίου, όπως απαιτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τις νέες νομοθετικές πράξεις, γνωστές ως "πακέτο των δύο", οι αρμοδιότητες του οποίου θα είναι, μεταξύ άλλων, η παροχή αξιολόγησης των μακρο-οικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων και η παροχή εκτιμήσεων για τη δημοσιονομική πολιτική της Κυβέρνησης, μέσω της εκ των προτέρων αξιολόγησης των δημοσιονομικών προβλέψεων και της εκ των υστέρων αξιολόγησης των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων.

Ακόμα καθορίζονται οι βέλτιστες πρακτικές αξιολόγησης και διαδικασίας επιλογής αναπτυξιακών έργων, καθώς και οι βέλτιστες πρακτικές για τη διαχείριση των εσόδων από φυσικούς πόρους κατά τρόπο διαφανή και επαρκή και δημιουργείται σε κάθε οικονομικό φορέα μονάδα εσωτερικού ελέγχου.

Επισημαίνεται, επίσης, ότι αυτός ο νόμος - ομπρέλα αποτελεί μνημονιακό μέτρο (μέτρο 3.3) και, σύμφωνα με τα χρονοδιαγράμματα που καθορίσθηκαν, πρέπει να τύχει εφαρμογής από τις αρχές του 2014.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν στη Βουλή, με τη Συμφωνία μεταξύ Κυβέρνησης και Τρόικας κατά τη σύνταξη του προγράμματος μακροοικονομικής προσαρμογής για τον εξορθολογισμό των δημόσιων οικονομικών και την απάμβλυνση των διαρθρωτικών στρεβλώσεων που ταλανίζουν την κυπριακή οικονομία, περιλαμβάνεται και η ανάπτυξη σχεδιασμού για την αναμόρφωση της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών.

Η διαχείριση των δημόσιων οικονομικών είναι ευρεία και καλύπτει τις αναγκαίες νομοθετικές, διοικητικές και οργανωτικές διαδικασίες, τους ανθρώπινους πόρους, καθώς και τη χρήση των πληροφοριακών συστημάτων, έτσι ώστε να αξιοποιούνται οι δημόσιοι πόροι αποδοτικά, αποτελεσματικά και με διαφάνεια. 

Επίσης, καλύπτει ολόκληρη τη διαδικασία του κύκλου του Προϋπολογισμού (κατάρτιση, έγκριση και υλοποίηση) και του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου, καθώς και στοιχεία που ευρίσκονται εκτός του κύκλου του Προϋπολογισμού και αφορούν τη διαχείριση του δημόσιου χρέους, τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών των Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των Νομικών Προσώπων Δημόσιου Δικαίου, την αξιολόγηση και τη διαχείριση των δημοσιονομικών κινδύνων, καθώς και τη διαχείριση και την αξιολόγηση των δημόσιων επενδύσεων.

Με βάση τα στοιχεία που κατατέθηκαν στη Βουλή, αναδεικνύεται ότι το υφιστάμενο σύστημα παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες και στρεβλώσεις, όπως ότι ο Κρατικός Προϋπολογισμός είναι συγκεντρωτικός, χωρίς ευελιξία και επικεντρώνεται στην κατάρτιση παρά στα αποτελέσματα (εισροές αντί εκροές), ενώ δεν συνδέεται άμεσα με το στρατηγικό πλαίσιο δημοσιονομικής πολιτικής ούτε και με το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό πλαίσιο.

Φαίνεται, επίσης, ότι τα ανώτατα όρια που τίθενται ανά Υπουργείο είναι ενδεικτικά και όχι δεσμευτικά, με αποτέλεσμα τα Υπουργεία να απαιτούν πρόσθετες πιστώσεις και κατ’ επέκταση να παραβιάζουν τα ανώτατα αυτά όρια, ενώ δεν πληρούνται οι βασικές αρχές δημοσιονομικής πειθαρχίας, ο καθορισμός προτεραιοτήτων και αποτελεσματικής κατανομής και χρήσης των πόρων μέσω ενός μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού.

Επίσης, παρατηρείται έλλειψη ευελιξίας του μισθολογικού κόστους, δεν υπάρχει πρόβλεψη για δημοσιονομικούς κινδύνους που προέρχονται από απρόβλεπτα γεγονότα, είτε από πιθανή καταβολή πιστώσεων λόγω παραχωρήσεων κρατικών εγγυήσεων είτε από συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα ή ακόμη και από λανθασμένες μακροοικονομικές προβλέψεις και το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό πλαίσιο δεν αντικατοπτρίζει τους σχεδιασμούς της Κυβέρνησης και δεν αντανακλά τους δημοσιονομικούς και τομεακούς στόχους πολιτικής.

Παρατηρείται ακόμα έλλειψη νομοθετικού πλαισίου, αλλά και συστηματικής διαδικασίας για το σχεδιασμό και την αξιολόγηση επενδύσεων στη βάση των βέλτιστων πρακτικών και μεθοδολογιών (κόστους/οφέλους και αξία προς χρήμα), τα Υπουργεία δεν ετοιμάζουν στρατηγικό σχεδιασμό, για να παρουσιάζουν τους μεσοπρόθεσμους στόχους τους με τη μορφή επιχειρηματικών σχεδίων και υπάρχει έλλειψη επαρκούς ελέγχου και πληροφόρησης για τις δεσμεύσεις δαπανών.

Με την αναμόρφωση της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, οι κυριότερες μεταρρυθμίσεις που θα επέλθουν , αφορούν τη μετάβαση προς μια στρατηγική προσέγγιση της δημοσιονομικής πολιτικής και της ετοιμασίας του Προϋπολογισμού σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα και με οριζόντια ανάλυση. 

Έτσι, συνδέονται οι μεσοπρόθεσμοι στόχοι πολιτικής με την ετήσια διαδικασία κατάρτισης του Προϋπολογισμού και καθορίζονται οι δημοσιονομικοί στόχοι και η κυβερνητική πολιτική για την επίτευξη των στόχων αυτών.

Εισάγονται δεσμευτικά ανώτατα όρια δαπανών και αυστηρή τήρηση των οροφών αυτών, έτσι ώστε να επιτευχθούν οι δημοσιονομικοί στόχοι που τίθενται.

Τα δεσμευτικά συνολικά ανώτατα όρια δαπανών όσο και τα τομεακά, δηλαδή κατά Υπουργείο, θα είναι για τρία συνεχόμενα έτη, προκειμένου να επιτυγχάνονται οι δημοσιονομικοί στόχοι που τίθενται.

Παραχωρείται μεγαλύτερη ευελιξία στα Υπουργεία να διαχειρίζονται τα κονδύλια του Προϋπολογισμού τους, χωρίς την εκ των προτέρων έγκριση του Υπουργού Οικονομικών, στο πλαίσιο των οροφών του Προϋπολογισμού τους, ενώ θα υπάρχει και καθορισμός από τα Υπουργεία (κάθετη ανάλυση) ολοκληρωμένων προτάσεων που να καθορίζουν τους μεσοπρόθεσμους στόχους πολιτικής τους με τη μορφή επιχειρηματικών σχεδίων.

Προβλέπεται, επίσης, με το νέο νόμο, εισαγωγή διαδικασίας αξιολόγησης και επιλογής δημόσιων αναπτυξιακών έργων και σχεδίων σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές και μεθοδολογίες.

Θα υπάρχει προσδιορισμός των δημοσιονομικών κινδύνων και εισαγωγή συστηματικής αξιολόγησης και διαχείρισής τους με περίληψη στον Προϋπολογισμό ανάλογων πιστώσεων, ενώ προβλέπεται και ενίσχυση του ελέγχου ανάληψης υποχρεώσεων, ώστε να υπάρχει ισχυρός προ-τιμολογιακός έλεγχος όσον αφορά την ύπαρξη διαθέσιμων πιστώσεων στον Προϋπολογισμό, για να εκτελεσθούν οι παραγγελίες, δεσμεύσεις ή άλλες υποχρεώσεις.

Απαραίτητες οι μεταρρυθμίσεις

Η πλειοψηφία της Βουλής, αλλά και η Κυβέρνηση θεωρούν ότι οι μεταρρυθμίσεις αυτές κρίνονται απαραίτητες, αφού αναμένεται να εκσυγχρονίσουν τον τρόπο κατάρτισης και υλοποίησης του Προϋπολογισμού και επιδιώκουν να καταστήσουν την κρατική μηχανή αποδοτικότερη και αποτελεσματικότερη.

Όπως αναφέρθηκε αρμοδίως, οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα εφαρμοσθούν σταδιακώς, με χρονικό ορίζοντα πέντε περίπου ετών και στη βάση ενός συγκεκριμένου και προκαθορισμένου χρονοδιαγράμματος, προκειμένου όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς να αποκτήσουν τις αναγκαίες δεξιότητες, για να εκπληρώσουν τις νέες αρμοδιότητές τους.

Οι διατάξεις του νόμου - ομπρέλα εισάγουν σύγχρονες αρχές κατάρτισης του Προϋπολογισμού και δημοσιονομικής διαφάνειας και καλύπτουν όλο το θεσμικό πλαίσιο της δημοσιονομικής πολιτικής, των γενικών αρχών των βέλτιστων πρακτικών διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών. Επίσης ενσωματώνονται όλες οι βασικές δημοσιονομικές νομοθετικές ρυθμίσεις, συμπληρώνονται υφιστάμενες και εισάγονται νέες.