Την κρίση που ξέσπασε στον Καύκασο επιδιώκει να εκμεταλλευτεί η κυβέρνηση στην Άγκυρα με σκοπό να καταστήσει τα τουρκικά εδάφη σε μεταβατικό κέντρο μεταφοράς ενέργειας. Η βία μεταξύ της Γεωργίας και της Ρωσίας τις προηγούμενες βδομάδες, η οποία ανάγκασε το βρετανικό πετρελαϊκό κολοσσό ΒΡ να κλείσει προληπτικά το μεγάλο αγωγό Μπακού-Τσμπίσλι-Τσεϊχάν, φοβούμενος ότι θα πέσει θύμα επιθέσεων, αναπτέρωσε τις ελπίδες της Τουρκίας για ενεργειακή επικράτηση στην περιοχή, καθώς, αυτή τη στιγμή, φαντάζει ασφαλέστερη. Είναι όμως;
Είναι πολλά τα λεφτά
Σε περίπτωση που η Τουρκία καταφέρει να αποκτήσει τον έλεγχο της ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου από την Ασία στην Ευρώπη, θα ελκύσει ένα κύμα επενδύσεων στη χώρα. Ο μεγάλος αγωγός μεταφέρει το 1% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, που σε δολάρια μεταφράζεται σε ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό. Δεδομένων, δε, των βλέψεων της χώρας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και της στρατηγικής συμμετοχής της στο ΝΑΤΟ, η Τουρκία αναμένεται να έχει σημαντικό κέρδος από μια τέτοια κίνηση.
Τούρκος ενεργειακός αναλυτής δήλωσε σε διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο ότι «η Τουρκία δείχνει το δρόμο στην Ευρώπη για μικρότερη εξάρτηση από τη Ρωσία στον ενεργειακό τομέα. Η έγνοια αυτή της Ευρώπης μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία μιας ενιαίας ενεργειακής πολιτικής, η οποία θα εργάζεται με τέτοιο τρόπο ώστε να εναλλάσσει τις ενεργειακές εξαρτήσεις και μπορεί να ενδυναμώσει το στόχο του Ναμπούκο». Η Κοινοπραξία του Ναμπούκο σχεδιάζει να κτίσει ένα νέο αγωγό, ο οποίος δεν θα διαπερνά ρωσικό έδαφος, και θα μεταφέρει φυσικό αέριο από την Κασπία Θάλασσα στην Ευρώπη. Η ιδέα για αυτόν τον αγωγό γεννήθηκε κατά τις προστριβές μεταξύ της Μόσχας και του Κιέβου το 2006 και ο σκοπός είναι μέχρι το 2013 να μπορεί να μεταφέρει 31 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, διαμέσου της Τουρκίας και των Βαλκανίων. Δεδομένης της σημερινής κατάστασης, όπου η Ρωσία καλύπτει το 25% των ενεργειακών αναγκών της Ευρώπης σε φυσικό αέριο, ένας τέτοιος αγωγός έχει σίγουρα πολύ μέλλον. Η Άγκυρα προβάλλει το Ναμπούκο ως μια πιο ασφαλή, εναλλακτική λύση.
Στα χαρτιά η ασφάλεια
Παρά την έξυπνη προσέγγιση της Άγκυρας στο θέμα, στην πραγματικότητα η Ρωσία είναι μάλλον πιο ασφαλής διαχειριστής των αγωγών. Αν και η ΒΡ αναγκάστηκε να κλείσει, κατά τη διάρκεια των πολεμικών συρράξεων το μεγάλο αγωγό για λόγους ασφάλειας, στην πραγματικότητα, παρά τις γεωργιανές προπαγανδιστικές καταγγελίες που έπεσαν στο κενό, ο αγωγός δεν απειλήθηκε από τον πόλεμο. Αντιθέτως, παρέμεινε κλειστός για περίπου δέκα μέρες, στις αρχές Αυγούστου, επειδή δέχθηκε πραγματική επίθεση από το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν, στο τουρκικό του άκρο.
Το παράνομο ΡΚΚ, το οποίο δρα στην Τουρκία έχοντας συνήθως υλικούς στόχους οικονομικής, πολιτικής ή συμβολικής σημασίας, χτύπησε τον αγωγό, γιατί ήξερε ότι κάτι τέτοιο όντως θα κόστιζε στην Τουρκία. Γνωρίζοντας ότι πλέον η χώρα έχει αγωγούς υπό τον πλήρη έλεγχό της, είναι κάτι περισσότερο από αναμενόμενο ότι θα τους μετατρέψει σε στόχους, προσπαθώντας να πλήξει τόσο οικονομικά τη χώρα, σε ενεργειακό επίπεδο, όσο και στρατηγικά, γιατί θα αμφισβητηθεί η δυνατότητά της να προσφέρει ασφάλεια.
Ο Τζόναθαν Στερν, του Ινστιτούτου Ενεργειακών Μελετών της Οξφόρδης, εξήγησε ότι «εάν είναι εύκολο για τους τρομοκράτες να οργανώσουν σαμποτάζ στον αγωγό, τότε είναι πολύ κακά νέα». «Αμφιβάλλω κατά πόσον η κρίση στον Καύκασο θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στην προσφορά πετρελαίου ή στις επενδύσεις», τόνισε. «Πρέπει να θυμόμαστε ότι το πολύ μεγάλο πλήγμα το δέχτηκε ο αγωγός από τρομοκρατική δράση, πριν αρχίσουν οι εχθροπραξίες», υπογράμμισε.
Αν και η τουρκική πλευρά προσπαθούσε να καλύψει την επίθεση, αποδίδοντας την για αρκετές μέρες σε ένα ατύχημα που προκάλεσε φωτιά, η πραγματικότητα δεν άργησε να έρθει, με την ανάληψη της ευθύνης από το ΡΚΚ και να αποδείξει ότι όχι μόνο η Τουρκία δεν ήταν σε θέση να προστατέψει τον αγωγό, αλλά προσπάθησε κιόλας να εξαπατήσει, λέγοντας ότι δεν είχε επαρκή στοιχεία για να στοιχειοθετήσει επίθεση. Το ΡΚΚ είχε στοχεύσει και τον αγωγό μεταξύ της Τουρκίας και του Ιράν το Μάρτη.