News International Sl Αρχισυντάκτης Cumhuriyet:Η Ευρώπη δεν στάθηκε στο πλευρό μας

Αρχισυντάκτης Cumhuriyet:Η Ευρώπη δεν στάθηκε στο πλευρό μας

O Τζαν Ντουντάρ είναι αρθρογράφος και συγγραφέας, πρώην αρχισυντάκτης της τουρκικής εφημερίδας Cumhuriyet. Είναι από τους πιο γνωστούς Τούρκους δημοσιογράφους. Το 2015 τιμήθηκε με το Βραβείο Ελευθερίας του Τύπου από τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα. Το 2016 ήταν υποψήφιος για το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης και την ίδια χρονιά απέσπασε το Διεθνές Βραβείο Ελευθερίας του Τύπου από την Επιτροπή Προστασίας των Δημοσιογράφων (CPJ) για την προσφορά του στη δημοσιογραφία.

Από τον Ιούνιο του 2016 ζει στη Γερμανία, αυτοεξόριστος, όπου και τον συναντήσαμε. Στην Τουρκία είναι καταζητούμενος. Κατάφερε να διαφύγει στις 26 Φεβρουαρίου 2016, οπότε και αποφυλακίστηκε, μέχρι και την εκδίκαση της υπόθεσής του. Το έγκλημα που έκανε; Δημοσίευσε φωτογραφίες και βίντεο, αποδεικνύοντας πως οι μυστικές υπηρεσίες της Τουρκίας εξοπλίζουν τους ισλαμιστές του Ισλαμικού Κράτους.

Το ρεπορτάζ έφερε τον τίτλο «Αυτά είναι τα όπλα που ο Ερντογάν λέει πως δεν υπάρχουν». Ήταν 19 Ιανουαρίου 2014. Κατηγορείται για αποκάλυψη κρατικών μυστικών, κατασκοπία και συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση. Η σύζυγός του βρίσκεται στην Τουρκία. Όπως εξομολογείται ο ίδιος στη συνέντευξη που παραχώρησε αποκλειστικά στη «Σ», οι Αρχές έχουν πάρει το διαβατήριό της, κρατώντας την ουσιαστικά όμηρο και χρησιμοποιώντας την ως μοχλό πίεσης για τη δική του επιστροφή.

Κύριε Ντουντάρ, πώς είναι η ζωή σας, μετά που εγκαταλείψατε την Τουρκία;

Πάνω κάτω η ίδια, διότι ακόμη το μυαλό μου βρίσκεται στην Τουρκία. Και συναισθηματικά φυσικά. Αγωνίζομαι ακριβώς για τον ίδιο σκοπό. Την ελευθερία του Τύπου. Οι φίλοι μας είναι στη φυλακή, οπότε αισθάνομαι πόνο.

Οι καρδιές μας αιμορραγούν για τη χώρα μας. Δεν αισθάνομαι ότι έχω εγκαταλείψει την Τουρκία. Νοητικά και συναισθηματικά δεν εγκατέλειψα ποτέ την Τουρκία. Η Τουρκία, όμως, μας εγκαταλείπει… Αυτό είναι το πρόβλημα. Και προσπαθούμε να κερδίσουμε ξανά τη χώρα.

Εσείς βρίσκεστε στη Γερμανία και μαζί με άλλους συναδέλφους εκδίδετε σε διγλωσσία (γερμανικά και τουρκικά) την εφημερίδα Cumhuriyet. Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να στείλετε για τους συναδέλφους σας που βρίσκονται ενώπιον του δικαστηρίου;

Δεν κάνουν τίποτα οι δημοσιογράφοι στην Τουρκία. Σχεδόν ούτε καν κριτική σε όσα συμβαίνουν στην Τουρκία μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα πέρυσι. Ο Ερντογάν, με πρόσχημα το πραξικόπημα σαρώνει τα πάντα. Εκκαθαρίσεις. Διώξεις. Συλλήψεις. Δεκάδες χιλιάδες απολύσεις - δικαστικοί, πανεπιστημιακοί, δημόσιοι υπάλληλοι, αστυνομικοί, στρατιωτικοί, δημοσιογράφοι. Κλίμα τρόμου. Όλοι φοβούνται. Αυτό είναι το μεγαλύτερο κυνήγι μαγισσών στην ιστορία της Τουρκίας. Η Ευρώπη δεν στάθηκε στο πλευρό μας. Οι συλληφθέντες δημοσιογράφοι στη χώρα μου ξεπερνούν τους 150.

Θα επιστρέφατε πίσω στην Τουρκία να συνεχίσετε τον αγώνα σας από εκεί;

Στη φυλακή πάλι; Όχι, όχι πραγματικά.

Είναι πράγματι τόσο επικίνδυνο επάγγελμα η δημοσιογραφία στην Τουρκία; Για τον δυτικό κόσμο, κάποια από τα γεγονότα ακούγονται σχεδόν εξωπραγματικά.

Ο κάθε δημοσιογράφος νιώθει ότι κινδυνεύει η ζωή του σήμερα στην Τουρκία. Κάθε δημοσιογράφος κινδυνεύει και πραγματικά είναι η χειρότερη εποχή για μας τους δημοσιογράφους στην ιστορία της Τουρκίας. Πάντα ήταν δουλειά υψηλού κινδύνου. Ξέρετε, το να είσαι δημοσιογράφος στην Τουρκία, δεν είναι καθόλου εύκολο πράγμα. Αλλά πλέον είναι πραγματικά χειρότερα από ποτέ.

Τι θεωρείτε ότι θα αλλάξει μετά την πλήρη εφαρμογή της αναθεώρησης του Συντάγματος;

Όλα θα γίνουν χειρότερα. Όλα θα γίνουν χειρότερα επειδή θα είναι όλα υπό την εξουσία ενός άνδρα. Υπό τη διοίκηση ενός και μόνο ανθρώπου. Ως εκ τούτου, δεν θα υπάρχει πραγματικά Κοινοβούλιο. Θέλω να πω… τα πάντα θα είναι στα χέρια ενός και μόνο άντρα. Πράγμα πολύ επικίνδυνο για την Τουρκία.

Θεωρείτε, λοιπόν, ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προσπαθεί να μετατρέψει το πολιτικό σύστημα της Τουρκίας, από δημοκρατία σε καθεστώς;

Ναι, κατά κάποιον τρόπο. Κράτος ενός άνδρα, καθεστώς με ένα πολιτικό κόμμα. Έτσι νομίζω.

Και πώς θεωρείτε ότι θα επηρεάσει αυτό την καθημερινότητα των Τούρκων;

Θα είναι καθεστωτική αλλαγή, διότι η Τουρκία ήταν ένα κράτος με Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, άρα όλα εξαρτώνται τόσο από την Εθνοσυνέλευση (Βουλή), όσο και από τον πρωθυπουργό. Και τώρα καταργεί αυτόν τον κρατικό μηχανισμό. Έχει και τη στήριξη των Εθνικιστών της Τουρκίας και μαζί προωθούν την ηγεσία του ενός ανδρός.

Έντονη είναι και η συζήτηση για την επαναφορά της θανατικής ποινής. Πώς το σχολιάζετε αυτό, δεδομένης και της δικαστικής διαδικασίας που είναι σε εξέλιξη για τους συναδέλφους σας;

Δεν είμαι πολύ σίγουρος αν το εννοεί αυτό για τη θανατική ποινή, ή αν απλώς μπλοφάρει. Είπε (ο Ερντογάν) ότι αν εγκριθεί από την Εθνοσυνέλευση, τότε και ίδιος θα εγκρίνει την επαναφορά. Αλλά αυτό θα σήμαινε αυτόματα και το τέλος της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας στην Ε.Ε., τελικά. Οπότε το να βγάλεις της Τουρκία από τον δρόμο της Ε.Ε. είναι μία άλλη απόφαση, μία πολύ δύσκολη απόφαση για να πάρει.
Για την ακρίβεια δεν είμαστε πολύ κοντά σε αυτό το σημείο; Άλλωστε ακούσαμε πολλές φορές τον Ταγίπ Ερντογάν να απειλεί ότι υπάρχει και η Συμμαχία της Σανγκάης. Ενώ με κάποια κράτη-μέλη, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, οι διπλωματικές σχέσεις είναι στο ναδίρ.

Ναι, αλλά οικονομικά η Τουρκία είναι πολύ εξαρτημένη από την Ε.Ε. Οπότε δεν είμαι σίγουρος για μια τέτοια ριζική αλλαγή (πορείας). Ο Ερντογάν συνήθιζε να μπλοφάρει εναντίον της Ε.Ε. και μέχρι τώρα αυτό έπιανε. Θα μπορούσε λοιπόν να είναι άλλη μία μπλόφα. Αλλά δεν μπορώ να είμαι σίγουρος. Σίγουρα, πάντως, δεν θα είναι εύκολη απόφαση για εκείνον.

Και το κυπριακό πρόβλημα; Η αλλαγή καθεστώτος στην Τουρκία και οι εξελίξεις, με ποιον τρόπο θεωρείτε ότι επηρεάζουν;

Κοίτα, ο Ερντογάν είναι πραγματιστής. Όλα θα εξαρτηθούν από τις συνθήκες. Για παράδειγμα, πέρσι η Ρωσία ήταν ο μεγαλύτερος εχθρός μας και τώρα είναι ο πιο στενός φίλος μας. Οπότε εξαρτάται. Δεν μπορώ να πω ότι μπορεί κανείς να τον εμπιστευθεί, όλα εξαρτώνται από τις συνθήκες. Και είναι ειλικρινά ένας πραγματιστής. Αν υπάρχει συμφέρον ή έχει κάτι να κερδίσει θα είναι εντάξει, διαφορετικά δεν μπορείς να εμπιστευθείς. Αλλά οι κυρίαρχες χώρες χρειάζονται πάντα εχθρούς. Κι από τη στιγμή που έχουμε εχθρούς χρειαζόμαστε ισχυρή ηγεσία, αυτό να το έχετε υπόψη. Αν υπάρξει συμφωνία λοιπόν (για το Κυπριακό) που θα τον ευνοεί (τον Ερντογάν), ιδιαίτερα σε επίπεδο διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε., θα αποδεχθεί αυτήν τη συμφωνία. Διαφορετικά δεν θα είναι ποτέ ασφαλής η τήρηση αυτής της συμφωνίας.

* Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο «Μας συνέλαβαν! Μια μαρτυρία από τη φυλακή», το οποίο υπογράφει ο Τζαν Ντουντάρ. Πρόκειται για το χρονικό της φυλάκισής του. Ο Ντουντάρ περιγράφει τι σημαίνει να είσαι στη σημερινή Τουρκία δημοσιογράφος, ενώ παραμένεις πιστός στις αρχές σου.

Top