News Greece SL Ανάλυση Σκοπιανό: Οι προϋποθέσεις για την επιτυχία μιας συμφωνίας

Ανάλυση Σκοπιανό: Οι προϋποθέσεις για την επιτυχία μιας συμφωνίας

Η πρόσφατη απόφαση για τελική διευθέτηση του Σκοπιανού και η παραχώρηση του ονόματος «Βόρεια Μακεδονία» εκ μέρους της Κυβέρνησης Τσίπρα, έχει πυροδοτήσει μια σειρά από ερωτήματα αναφορικά με το κατά πόσο θα μπορέσουν οι Σκοπιανοί να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους για συνταγματική αναθεώρηση, αλλά και κατά πόσο η συμφωνία μπορεί να είναι λειτουργική  Στην ιστορία των διεθνών σχέσεων υπάρχουν πολλά παραδείγματα όπου διακρατικές συμφωνίες έχουν καταρρεύσει, επειδή ακριβώς δεν τηρούσαν εξαρχής μια σειρά από προϋποθέσεις.

Σε γενικό πλαίσιο, ο σχεδιασμός διεθνών συμφωνιών περιλαμβάνει πολυεπίπεδες πολιτικές διαδικασίες. Οι συμφωνίες είναι πολύ πιθανό να είναι επιτυχημένες, όταν υπάρχει πραγματική βούληση και «πολιτική επένδυση» εκ των προτέρων, και υψηλός βαθμός συγκατάθεσης από πριν. Σε έκθεσή του, το Κέντρο Διεθνούς Συνεργασίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης αναφέρεται σε μια σειρά από παράγοντες που πρέπει να πληρούνται, προκειμένου να αποτύχει ή να πετύχει μια συμφωνία.  

Συγκατάθεση από παίκτες κλειδιά

Μια επιτυχημένη συμφωνία θα πρέπει να κερδίσει τη συγκατάθεση από παίκτες κλειδιά στο εσωτερικό των κρατών: Ανάλογα  με τη φύση της συμφωνίας, σε αυτές συμπεριλαμβάνονται πολιτικά κόμματα,  γραφειοκράτες, ομάδες της κοινωνίας των πολιτών και ΜΜΕ.

Αυτοί οι παράγοντες είναι συχνά ανθεκτικοί στις πολιτικές αλλαγές, αν και μπορούν να πρωτοστατήσουν στην υλοποίηση των διεθνών συμφωνιών  που αντικατοπτρίζουν τα συμφέροντά τους. Διεθνείς ΜΚΟ και διακρατικά δίκτυα της κοινωνίας των πολιτών έχουν επίσης ρόλο στη διαμόρφωση γνώμης για τις συμφωνίες. Η ικανότητά τους για  ανταλλαγή πληροφοριών,  ο συντονισμός μηνυμάτων και το διεθνές λόμπι μπορεί να επηρεάσει τις πολιτικές συζητήσεις εντός των κρατών, αν και ο αντίκτυπός τους θα διαφέρει από κράτος σε κράτος και τα κατοχυρωμένα εσωτερικά συμφέροντα συχνά αποδεικνύονται σε τελική ανάλυση πιο ισχυρά.

Στην περίπτωση του ζητήματος του Σκοπιανού υπήρχε πριν τη συμφωνία έντονη αντίδραση από τεράστια μερίδα των πολιτών και στα δυο κράτη, όπου μεγάλα οργανωμένα σύνολα έκαναν πρόσφατα συλλαλητήρια με διαφορετικές κατευθύνσεις και διαφορετικές επιδιώξεις. Επιπλέον, τα αντιπολιτευόμενα κόμματα και στις δυο χώρες βρίσκονται απέναντι στη συμφωνία. 

‘Όπως αναφέρεται στην ανάλυση του Αμερικανικού Πανεπιστημίου, στις περισσότερες πολυμερείς διαπραγματεύσεις, οι διπλωμάτες πρέπει επίσης να γνωρίζουν πώς μια συμφωνία αποτυγχάνει ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζει ευρύτερα το καθεστώς στο οποίο είναι ενσωματωμένη. Είναι αμφισβητήσιμες, για παράδειγμα, πολλές επιτυχίες  για αποφάσεις των  G20 που επαναπροσδιορίζουν τους υφιστάμενους μηχανισμούς διεθνών ρυθμιστικών διατάξεων.

Μια επιτυχημένη διεθνής συμφωνία θα πρέπει να μπορεί να «πωληθεί» εντός των κρατών και να ταιριάζει καλά με τα υπάρχοντα διεθνή καθεστώτα και θεσμούς. Στην περίπτωση του ονοματολογικού για το Σκοπιανό, τυχόν δημοψήφισμα στην Ελλάδα με ερώτημα την παραχώρηση του όρου «Μακεδονία», έστω και με γεωγραφικό προσδιορισμό «Βόρεια Μακεδονία», είναι σχεδόν απίθανο να τύχει της έγκρισης της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού.

Δεν είναι παράδοξο ότι αποτελεσματικές συμφωνίες είναι εκείνες που αντικατοπτρίζουν τις πολιτικές τάσεις οι οποίες υπάρχουν ήδη σε κράτη κλειδιά και βελτιώνουν ή προσαρμόζονται  στους υφιστάμενους  θεσμούς, παρά το να  επιχειρούν αλλαγή της εγχώριας και παγκόσμιας πολιτικής παντελώς.

Τύποι συμφωνίας

Οι διαπραγματευτές κάνουν δύο βασικές επιλογές σχετικά με τον τύπο της συμφωνίας που επιδιώκουν να σχεδιάσουν: Το εύρος και το βάθος της συμφωνίας που θέλουν να επιτύχουν. Όσον αφορά το εύρος, μια συμφωνία μπορεί να επικεντρωθεί στενά στην επίλυση ενός μικρού αριθμού προβλημάτων. Εναλλακτικά, μπορεί να επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στον αριθμό των αλληλένδετων ζητημάτων που πρέπει να δοκιμαστούν, για να επιφέρει ευρείες αλλαγές.

Όσον αφορά το βάθος, οι διαπραγματευτές μπορούν να επιδιώξουν ρηχές συμφωνίες που απαιτούν σχετικά 'ελαφρές' υποχρεώσεις για τα κράτη (και επομένως είναι συγκριτικά εύκολη υλοποίηση) ή βαθιές συμφωνίες που συνεπάγονται σημαντικές υποχρεώσεις. Το θέμα της συνταγματικής αναθεώρησης είναι ένα σημαντικό ζήτημα, το οποίο είναι δύσκολο να επιτευχθεί χωρίς να υπάρξουν εσωτερικές επιπλοκές στα Σκόπια.

Συχνά υπάρχει σχέση μεταξύ του εύρους και του βάθους μιας συμφωνίας.  Ευρείες συμφωνίες μπορεί να είναι προβληματικές στην επίδρασή τους. Οι θεμελιώδεις συνθήκες ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ, για παράδειγμα, καλύπτουν σημαντικά θέματα, περιγράφοντας τα κατάλληλα πρότυπα συμπεριφοράς στα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά οι συμφωνίες αυτές φαίνεται να έχουν ελάχιστες επιπτώσεις στο  να επιφέρουν αλλαγές στις κρατικές συμπεριφορές

Οι στενές αλλά συμφωνίες εις βάθος, μπορούν να έχουν στοχευμένες επιπτώσεις.

Ειδικές αποφάσεις των G20 κατά τη διάρκεια της πρόσφατης χρηματοπιστωτικής κρίσης - όπως η μετατροπή και επέκταση του Χρηματοοικονομικού Φόρουμ Σταθερότητας στο Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB) εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία. Ευρείες και βαθιές συμφωνίες είναι δύσκολα διαπραγματεύσιμες, όπως αποδεικνύεται από τις προσπάθειες αντιμετώπισης του ζητήματος της κλιματικής αλλαγής.

Τι κάνει Διεθνείς Συμφωνίες να λειτουργήσουν

Συχνά παρατηρείται το φαινόμενο όπου τα κράτη υπολείπονται της εφαρμογής των απαιτήσεων σε μια συγκεκριμένη συμφωνία. Ενώ πολλές συμφωνίες  βασίζονται σε μηχανισμούς παρακολούθησης και επιβολής για αντιμετώπιση της πρόκλησης, τα αποτελέσματα ποικίλουν.  

Παράδειγμα δυσπιστίας για τον μηχανισμό επιβολής της λύσης είναι το Κυπριακό, όπου η Κυπριακή Δημοκρατία δεν επιθυμεί η Τουρκία να αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στον μηχανισμό παρακολούθησης της αποχώρησης των τουρκικών στρατευμάτων σε περίπτωση συμφωνίας λύσης. Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται πως δύο μεγάλες τάσεις επηρεάζουν τη συμμόρφωση των μερών με τις συμφωνίες.

Οι εσωτερικές πολιτικές διαμορφώνουν τη λεγόμενη συμμόρφωση με τις συμφωνίες. Εγχώριες πολιτικές διαδικασίες και τα συμφέροντα μπορούν να επιβάλουν την εφαρμογή της συμφωνίας, αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις των κρατών να κάνουν δύσκολες πολιτικές επιλογές. Ένα σαφές παράδειγμα εσωτερικής πολιτικής που υπονόμευσε την επιτυχία μιας συμφωνίας, είναι η αποτυχία του Κογκρέσου των ΗΠΑ να επικυρώσει το Πρωτόκολλο του Κιότο, αφού η Αμερικανική Κυβέρνηση ήρθε αντιμέτωπη με πολλά εσωτερικά προβλήματα.

Μηχανισμοί παρακολούθησης

Επιπλέον, οι συμφωνίες περιλαμβάνουν γενικά μηχανισμούς παρακολούθησης με στόχο την ενθάρρυνση ή την επιβολή της συμμόρφωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις που δεν εκπληρώνουν τις δεσμεύσεις τους αντιμετωπίζουν άμεσες κυρώσεις, αλλά είναι πιο κοινό για αυτούς να αντιμετωπίσουν τη διεθνή δυσφήμιση.

Οι συνθήκες για τα ανθρώπινα δικαιώματα, εγκαθιδρύουν  επιτροπές για  την επιτήρηση της συμπεριφοράς των κρατών. Οι G20 εξουσιοδότησαν το ΔΝΤ να αξιολογήσει όλες τις  δημοσιονομικές και νομισματικές πολιτικές των κρατών. Από την άλλη, οι  ισχυροί μηχανισμοί επιβολής μπορούν να οδηγήσουν στη σύναψη ρηχών συμφωνιών ή καθόλου συμφωνίας.

Μερικές φορές, η καλύτερη επιλογή για τα κράτη μπορεί να είναι να επιλέξουν μια σχετική συμφωνία σε βάθος με αδύναμους μηχανισμούς επιβολής για τη δημιουργία συναίνεσης. Οι συμφωνίες είναι πιο πιθανό να επιτύχουν, όταν τα στοιχεία σχεδιασμού αλληλοσυμπληρώνονται και αντικατοπτρίζουν τους περιορισμούς του πολιτικού περιβάλλοντος

Οι διάφορες συμφωνίες είναι πιθανότερο να στεφθούν με επιτυχία, όταν αντανακλούν ευρέως διαδεδομένες ιδέες για τη δικαιοσύνη. Για παράδειγμα, η Ινδία και η Κίνα απέφυγαν να γίνουν συμβαλλόμενα μέρη στο Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ έως ότου επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με ένα αντισταθμιστικό πλαίσιο χρηματοδότησης.

 

Top