Κάποτε για ν' αποφύγουμε τη λέξη «καρκίνος» λέγαμε «η επάρατη νόσος». Σήμερα, αυτός ο χαρακτηρισμός δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, ούτε συμβαδίζει με την πρόοδο της ιατρικής και της φαρμακολογίας. Ο καρκίνος δεν είναι επάρατος, ούτε λέξη που πρέπει ν' αποφεύγουμε.
Ας υποθέσουμε ότι μαθαίνεις για ένα εμβόλιο που σε προστατεύει από έναν καρκίνο πολύ διαδεδομένο αλλά και επικίνδυνο, τι θα έκανες; Θα προσπαθούσες να μάθεις περισσότερα για το εμβόλιο on line, θα ρωτούσες το γυναικολόγο σου, θα εμβολιαζόσουν εσύ και κατά πάσα πιθανότητα θα το έλεγες σε όσο το δυνατόν περισσότερες γυναίκες για να ενημερωθούν και προστατευτούν οι ίδιες; Αν ναι, τότε χαίρομαι που θα έκανες αυτό που κάνω κι εγώ αυτήν τη στιγμή.
Αρχικά ζήτησα από τον Ειδικό Χειρουργό, Μαιευτήρα, Γυναικολόγο, Δρ. Κωνσταντίνο Αντωνιάδη, να με ενημερώσει για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
1. Πόσο σπάνιος είναι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας;
Κάθε χρόνο σε 500.000 γυναίκες γίνεται η διάγνωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας (Κ.Τ.Μ.), ενώ υπολογίζεται ότι 270.000 γυναίκες κάθε χρόνο πεθαίνουν από τη νόσο. Δηλαδή σε παγκόσμιο επίπεδο, μία γυναίκα πεθαίνει κάθε 2 λεπτά από το συγκεκριμένο καρκίνο. Το 80% των θανάτων από Κ.Τ.Μ. εμφανίζεται στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Αποτελεί, δε, το δεύτερο σε συχνότητα καρκίνο σε ηλικίες κάτω των 45 ετών.
2. Ποιες είναι οι αιτίες του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας;
Σε συντριπτικό βαθμό ενοχοποιείται ο ιός των Ανθρωπίνων Κονδυλωμάτων, γνωστός και ως H.P.V. (Human Papilloma Virus). Έχουν ταυτοποιηθεί περίπου 100 τύποι του ιού H.P.V. Τέσσερις από αυτούς, οι τύποι 16, 18, 45 και 31 ευθύνονται συνολικά για το 80% της εκδήλωσης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, με προεξάρχων το στέλεχος 16. Αξιολογείται ότι κάθε γυναίκα διατρέχει κίνδυνο μόλυνσης από τουλάχιστον έναν ιό H.P.V. στη διάρκεια της ζωής της με συχνότητα 50 με 80%. Ο ιός H.P.V. μεταδίδεται εύκολα με τη σεξουαλική δραστηριότητα, ωστόσο η μετάδοσή του δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη διείσδυση, αλλά μπορεί να προκληθεί και από τη δερματική επαφή στη γεννητική χώρα. Τα προφυλακτικά δεν προστατεύουν πλήρως από τη μετάδοση του H.P.V., ωστόσο, μειώνουν τον κίνδυνο της λοίμωξης.
3. Υπάρχουν συμπτώματα;
Η παρουσία του ιού H.P.V. μπορεί να είναι χωρίς συμπτώματα. Το test PAP παίζει σημαντικό ρόλο, γιατί μπορεί ν' ανιχνεύσει την παρουσία του ιού. Η κολπική αιμορραγία και η παρουσία αίματος μετά τη σεξουαλική επαφή δηλώνουν την ήδη εγκατεστημένη αλλοίωση του τραχήλου από καρκίνο, λόγω του H.P.V. Η μεγαλειώδης σημασία του PAP test για την ανίχνευση του ιού είναι δεδομένη, ενώ η έγκαιρη ανίχνευση οδηγεί και στην έγκαιρη αντιμετώπιση και στην ίαση.
4. Αν ανιχνευτεί έγκαιρα, είναι ιάσιμος;
Αν ανιχνευτεί έγκαιρα είναι ιάσιμος, γι' αυτό και κάνω ιδιαίτερη μνεία στο test PAP.
5. Θεωρείται πως αξίζει να χορηγηθεί δωρεάν το εμβόλιο;
Η χορήγηση του εμβολίου του Κ.Τ.Μ. θα έπρεπε να γίνεται δωρεάν από μία ευνομούμενη πολιτεία προς τους πολίτες της. Προηγείται οπωσδήποτε ευρεία ενημέρωση πριν από την εφαρμογή του εμβολίου. Είναι μεγαλειώδης σημασίας ο εμβολιασμός κατά των ιών H.P.V., αφού για πρώτη φορά στα χρονικά υπάρχει παρασκευασμένο εμβόλιο κατά συγκεκριμένου καρκίνου.
6. Ποια είναι η προτροπή σας προς τις γυναίκες;
° Καταρχάς σεξουαλικές επαφές με προφυλακτικό.
° Ανελλιπώς PAP test κάθε χρόνο.
° Εμβολιασμός με το εμβόλιο κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
° Προτροπή προς το κράτος να καλύψει το εμβόλιο με δωρεάν χορήγηση, όπως σοφά πράττει η Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Μετά την ενημέρωση που έλαβα για τη νόσο, σειρά είχε ο Δρ. Ντίνος Μαυρομουστάκης, Μαιευτήρας, Χειρουργός, Γυναικολόγος, Πρόεδρος της Παγκύπριας Εταιρείας Κολποσκόπησης και Παθολογίας Τραχήλου, ο οποίος με ενημέρωσε για τα εμβόλια.
Η επίπτωση των ιών H.P.V. είναι τεράστια στον κόσμο. Υπολογίζεται πως περίπου 75% των σεξουαλικά ενεργών ατόμων είναι ήδη φορείς κάποιων από τους 200 τύπους του ιού H.P.V., όχι κατ’ ανάγκη αυτών που προκαλούν καρκίνο ή κονδυλώματα. Οι πιο συνήθεις είναι οι τύποι 6 και 11 (υπεύθυνοι για το 90% των οξυδενών κονδυλωμάτων) και οι 16 και 18 (υπεύθυνοι για το 70% των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας).
Αυτήν τη στιγμή στο εμπόριο υπάρχουν δύο εμβόλια. Ήδη το ένα κυκλοφορεί στην Κύπρο από τον Ιανουάριο του 2007 και το δεύτερο κυκλοφόρησε στην πατρίδα μας φέτος. Το μεν τετραδύναμο δίνει προστασία από τους τέσσερις τύπους, που είναι και οι πιο συνηθισμένοι (6, 11, 16, 18). Ειρήσθω εν παρόδω ότι, μέσω των συνεχών ερευνών και εμβολιασμών, έχει αποδειχθεί πως προσφέρεται διασταυρούμενη προστασία σε τύπους που είναι πολύ συγγενείς στους 16 και 18, ανεβάζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το ποσοστό προστασίας. Το διδύναμο προσφέρει προστασία από τους τύπους 16 και 18, που είναι οι καρκινογόνοι, και στοχεύει περισσότερο προς τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Ν' αναφέρουμε πως μέσω των ερευνών έχει αποδειχθεί με μεγάλη βεβαιότητα πως οι ίδιοι τύποι ευθύνονται και για καρκίνους που είναι πολύ πιο σπάνιοι, όπως του αιδοίου, του κόλπου, του πέους και του πρωκτού. Οι ενδείξεις που υπάρχουν από τις κατασκευάστριες εταιρείες είναι πως γίνονται σε αγόρια και κορίτσια από 9 έως 15 ετών και σε νέες κοπέλες μέχρι 26 χρόνων. Αυτή είναι η επίσημη οδηγία. Παρόλα αυτά, μέσω των ερευνών που συνεχίζονται, έχει αποδειχθεί (και ανακοινωθεί σε πρόσφατο συνέδριο στο Πεκίνο) ότι το εμβόλιο μπορεί να προσφέρει προστασία και σε μεγαλύτερης ηλικίας γυναίκες, καθώς κινδυνεύουν και αυτές να έρθουν σε επαφή με τους καρκινογόνους τύπους του ιού, ενώ υπάρχει αρκετός χρόνος (υπολογίζουμε πως πιθανό να χρειάζεται ίσως 10 με 15 χρόνια ο ιός να προκαλέσει τον καρκίνο). Λέγεται πως το όριο εμβολιασμού για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας είναι γύρω στα 45, περιμένουμε, δε, πολύ σύντομα πως αυτό θα περιληφθεί και στις επίσημες οδηγίες και θα πάρει τις σχετικές εγκρίσεις από τους υπεύθυνους οργανισμούς, όπως ο Food and Drug Administration των Η.Π.Α., ο οποίος είναι πολύ αυστηρός, αλλά και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τα παιδία… εμβολιάζει; Ρωτήσαμε τον παιδίατρο Δρ. Λάκη Λοϊζίδη, για να μάθουμε.
Σε ποια ηλικία θα συμβουλεύατε τους γονείς να εμβολιάζουν τα παιδιά τους;
Το εμβόλιο για τον HPV συνιστάται να γίνεται από την ηλικία των 9 ετών και μετά. Για την ακρίβεια, η ηλικία των 12 θεωρείται επιστημονικά ως το χρονικό σημείο όπου ο οργανισμός δημιουργεί περισσότερα αντισώματα.
Γιατί πρέπει να εμβολιάζονται και αγοράκια;
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας προκαλείται από την παρέμβαση του ιού HPV, ο οποίος μεταδίδεται κυρίως διά της σεξουαλικής οδού. Η λογική λέει ότι αν περιορίσουμε την πρόσβαση του ιού αυτού τόσο στα αγόρια (που είναι στην ουσία οι μεταδότες του ιού στα κορίτσια) όσο και στα κορίτσια, τότε επιτυγχάνουμε στο υπερδιπλάσιο το σκοπό μας, που δεν είναι άλλος από την απάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Εξάλλου, πρέπει να ξέρουμε ότι ο ιός αυτός είναι υπεύθυνος τόσο για το σπάνιο καρκίνο του πέους όσο και του όρθου.
Υπάρχουν παρενέργειες;
Θα έλεγα ότι οι παρενέργειες του εμβολίου, αν εξαιρέσουμε τις απλές αντιδράσεις, όπως τοπικό ερύθημα, πόνος κτλ., είναι μηδενικές.
Εμβόλιο for Free;
Ρωτήσαμε τον Υπουργό Υγείας:
Το εμβόλιο για το καρκίνο του τραχήλου της μήτρας χορηγείται δωρεάν στην Ελλάδα και το σκεπτικό της απόφασης ήταν το ακόλουθο: «Ο συγκεκριμένος ιός έχει μεγάλα ποσοστά θνησιμότητας, έως και διπλάσια σε σχέση με άλλους καρκινογόνους ιούς. Το εμβόλιο ήταν οικονομικά ασύμφορο για το μεγαλύτερο μέρος του γυναικείου πληθυσμού. Η πρόσφατη ένταξή του, ωστόσο, στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, δρομολόγησε την κάλυψή του από τα ασφαλιστικά Ταμεία. Σε εγκύκλιο προς τις διοικήσεις των Ταμείων αναφέρεται ότι το εμβόλιο θα χορηγείται δωρεάν σε κορίτσια από 12 έως 15 και σε νεαρές γυναίκες, ηλικίας από 15 έως 26 ετών, εφόσον δεν έχουν εμβολιαστεί στη συνιστώμενη ηλικία».
Στην Κύπρο υπάρχει κάποια κατηγορία δικαιούχων στους οποίους μπορεί το εμβόλιο να χορηγηθεί δωρεάν ή με έκπτωση; Σκέφτεστε να λάβετε απόφαση επιχορήγησης του εμβολίου για συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα του πληθυσμού;
Βασικός στόχος του Υπουργείου Υγείας είναι η υιοθέτηση μιας εθνικής στρατηγικής για τα θέματα του καρκίνου και για το σκοπό αυτό έχει ήδη ετοιμαστεί σχετικό προσχέδιο της στρατηγικής, το οποίο βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας του. Παρόλο που δεν υφίσταται οποιαδήποτε ενιαία ευρωπαϊκή πολιτική σε σχέση με τον εμβολιασμό εναντίον του ιού του HPV, που προκαλεί τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, στο Υπουργείο Υγείας έχει ήδη συσταθεί ad-hoc επιτροπή, η οποία μελετά εις βάθος το όλο θέμα, κυρίως διά της συλλογής και αξιολόγησης στοιχείων και πληροφοριών, με στόχο την κατάληξη σε συγκεκριμένα αποτελέσματα και προτάσεις. Το Υπουργείο Υγείας έχει κατατάξει την αντιμετώπιση της μάστιγας του καρκίνου ως ύψιστη προτεραιότητα και για το σκοπό αυτό προχωρεί στην υιοθέτηση συγκεκριμένων δράσεων, αφού πρώτα αξιολογηθούν στη βάση των ιδιαιτεροτήτων της χώρας μας.
