Αν και αργά, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Κύπρος ετοιμάζεται να υποδεχθεί σε λίγα χρόνια τα μεγάλα έργα ενέργειας, τα οποία θα βοηθήσουν στη σταδιακή απεξάρτηση της χώρας από άλλες μορφές ενέργειας, όπως είναι το πετρέλαιο, αλλά και στη μείωση των εκπομπών των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.
Στο θέμα που ακολουθεί, παρουσιάζουμε projects και πληροφορίες για το Τερματικό Φυσικού Αερίου, τον Ηλιακό Σταθμό Ενέργειας, τα Αιολικά Πάρκα και το Τερματικό Πετρελαιοειδών, όπως τις πήραμε από τον διευθυντή της Υπηρεσίας Ενέργειας του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμου, Σόλωνα Κασίνη.
Τερματικό Φυσικού Αερίου
Θα ανεγερθεί 25 χμ. ανατολικά της Λεμεσού, στην περιοχή που κατελάμβαναν οι Ελληνικές Χημικές Βιομηχανίες. Θα λειτουργήσει σε 49 μήνες από την έναρξη των διαδικασιών για εξεύρεση στρατηγικών επενδυτών από την ΑΗΚ. Θα κοστίσει 450 εκ ευρώ με απόκλιση ±25%.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, αναγνωρίζοντας τη θετική συμβολή που θα έχει η εισαγωγή και χρήση του φυσικού αερίου στην οικονομία και στο περιβάλλον της Κύπρου, αποφάσισε την εγκατάσταση τερματικού σταθμού παραλαβής, αποθήκευσης και αποϋγροποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Στα πλαίσια της απόφασης αυτής, το κράτος - μέσω του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού - προωθεί εδώ και μερικά χρόνια την εισαγωγή του φυσικού αερίου και τη δημιουργία χερσαίου τερματικού σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ). Η δράση αυτή αποτελεί κεντρική επιλογή της ενεργειακής πολιτικής που εφαρμόζεται, με σκοπό τη σταδιακή απεξάρτηση της χώρας από το πετρέλαιο, τη διαφοροποίηση του ενεργειακού ισοζυγίου της, την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και τη μείωση των εκπομπών των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Αρχικά, η χρήση του φυσικού αερίου θα περιορίζεται στην ηλεκτροπαραγωγή.
ΠΟΙΟΙ ΕΝΔΙΑΦΕΡΘΗΚΑΝ
Σημαντικό είναι το γεγονός ότι κατά καιρούς ενδιαφέρθηκαν για το τερματικό ΥΦΑ μεγάλοι διεθνείς διακεκριμένοι οίκοι. Ενδιαφέρον εκδήλωσαν οι εταιρείες Samsung Corporation, I.M. Skaugen ASA, BB Energy, Mitsui, CE Oil & Gas Trading AG, ENI, Tractebel Engineering, Itochu, Foster Wheeler, Technip, Union Fenosa, Asprofos, Kantor, Royal Haskoning, Poten & Partners, Chiyoda και APL. Κάποιες από αυτές επισκέφθηκαν την Κύπρο και είχαν συναντήσεις με το Υπουργείο Εμπορίου, ενώ μερικές ακόμη ενδιαφέρονται.
Όσον αφορά στο κόστος ανέγερσης του τερματικού ΥΦΑ, αυτό προκαταρτικά και με βάση το βασικό σχεδιασμό του έργου εκτιμάται ότι θα ανέλθει, περίπου στα 450 εκ ευρώ με ακρίβεια ±25%. Όταν εκπονηθεί ο λεπτομερής σχεδιασμός του έργου, τότε θα υπάρξει μία πιο ακριβής εκτίμηση του κόστους ανέγερσης, κάτι που είναι δύσκολο να υπολογιστεί με ακρίβεια με τα σημερινά δεδομένα που.
ΠΑΓΚΥΠΡΙΑΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ
Ο χερσαίος τερματικός σταθμός ΥΦΑ θα περιλαμβάνει εγκαταστάσεις παραλαβής, αποθήκευσης και αεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου. θα τροφοδοτεί με φυσικό αέριο τον παραπλήσιο ηλεκτροπαραγωγό σταθμό στο Βασιλικό και άλλους πιθανούς μεγάλους καταναλωτές, ενώ με βάση το βασικό σχεδιασμό έχει σχεδιαστεί ώστε να εξυπηρετεί τις υφιστάμενες και μελλοντικές ανάγκες ολόκληρου του νησιού σε φυσικό αέριο.
Στο βασικό σχεδιασμό έχουν ληφθεί πρόνοιες για προμήθεια και διανομή φυσικού αερίου σε άλλους ηλεκτροπαραγωγούς σταθμούς σε ολόκληρη την Κύπρο, μέσω προωθητικών υποσταθμών «boosting stations», καθώς και για τροφοδοσία σταθμού ανεφοδιασμού οχημάτων με συμπιεσμένο φυσικό αέριο.
ΑΠΑΙΤΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ
Το τερματικό ΥΦΑ θα ανεγερθεί στη νότια ακτή της Κύπρου, σε απόσταση 25 χμ. ανατολικά της Λεμεσού, στην περιοχή που κατελάμβαναν οι Ελληνικές Χημικές Βιομηχανίες. Ο χώρος αυτός προσφέρει διάφορα πλεονεκτήματα, όπως ιδανική μορφολογία, φυσικό φράγμα προστασίας και ελαχιστοποίησης της πιθανότητας εξάπλωσης οποιασδήποτε καταστροφής, εγγύτητα στις κύριες οδικές αρτηρίες που ενώνουν τις μεγάλες πόλεις της Κύπρου και εύκολη πρόσβαση στις λιμενικές εγκαταστάσεις που θα κατασκευαστούν για την εισαγωγή του φυσικού αερίου και των πετρελαιοειδών.
Το έργο έχει σχεδιαστεί ώστε να περιλαμβάνει υπερσύγχρονα συστήματα και να αποτελεί έργο υποδομής, υψηλής τεχνολογίας και προδιαγραφών. Επιπλέον, σχεδιάστηκε για να επιτυγχάνεται η πλέον ασφαλής, οικονομική και λειτουργική χωροθέτηση των εγκαταστάσεων, περιλαμβανομένων και των λιμενικών. Κατά την εκπόνηση του βασικού σχεδιασμού, λήφθηκαν υπόψη οι αυστηρότερες πρόνοιες σε θέματα ασφάλειας, υγείας και περιβάλλοντος, όπως αυτές θεσπίζονται από την κυπριακή και ευρωπαϊκή νομοθεσία.
ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΝΕΓΕΡΣΗΣ
Όσον αφορά στην εμπορική δομή του έργου, η πρόσφατη πολιτική απόφαση είναι όπως το έργο ανατεθεί στην ΑΗΚ. Σημειώνεται ότι στα πλαίσια της πιο πάνω πολιτικής απόφασης, η ΑΗΚ θα πρέπει να εξεύρει στρατηγικούς συνεργάτες για τη δημιουργία κοινοπραξίας, η οποία θα προχωρήσει στο διορισμό εργολάβου για την ανέγερση του χερσαίου τερματικού ΥΦΑ.
Βάσει ενδεικτικού χρονοδιαγράμματος, εκτιμάται ότι η λειτουργία του χερσαίου τερματικού φυσικού αερίου θα αρχίσει σε 49 μήνες από την έναρξη των διαδικασιών για εξεύρεση στρατηγικών επενδυτών, που θα συμβληθούν σε κοινοπραξία με την ΑΗΚ για την ανέγερση του χερσαίου τερματικού φυσικού αερίου.
Ηλιακός Σταθμός Ενέργειας
Το έργο βρίσκεται «στο ψυγείο» και δεν είναι δυνατό να δοθούν στοιχεία για το χρόνο και το κόστος ανέγερσής του
Το project αυτό αφορά στην εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας για ηλεκτροπαραγωγή μέσω ηλιοθερμικών σταθμών. Η εν λόγω τεχνολογία βρίσκεται σε ώριμο στάδιο, αφού εφαρμόζεται τόσο στις ΗΠΑ από τη δεκαετία του 1980 όσο και στην Ισπανία. Παράλληλα βρίσκονται υπό κατασκευή σταθμοί σε πολλές άλλες χώρες, όπως το Μαρόκο και η Αλγερία.
ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΠΟΥ ΕΓΙΝΑΝ
Η Υπηρεσία Ενέργειας του Υπουργείου Εμπορίου έχει συνεργαστεί με κορυφαίο γερμανικό οίκο και έχει επισκεφθεί ηλιοθερμικούς σταθμούς στην Ισπανία και μονάδα παραγωγής απορροφητικών σωλήνων «absorption tubes» και παραβολικών συλλεκτών στο Ισραήλ. Έχουν μελετηθεί τόσο οι τρεις διαθέσιμες τεχνολογίες - ηλιακά κάτοπτρα, ηλιακοί δίσκοι, παραβολικοί συλλέκτες - όσο και πιθανοί χώροι, οι οποίοι είναι κατάλληλοι για εγκατάσταση τέτοιων συστημάτων.
Μετά από πρόταση της Υπηρεσίας Ενέργειας, έχει εξασφαλιστεί η καταρχήν έγκριση για χρηματοδότηση από τα Διαρθρωτικά Ταμεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενός μικρού ηλιοθερμικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Το ύψος της χρηματοδότησης ανέρχεται στα 18 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, η Υπηρεσία Ενέργειας προσδίδει βαρύνουσα σημασία στην εγκατάσταση ηλιοθερμικού σταθμού μεγαλύτερης δυναμικότητας, με στόχο τη μείωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής αλλά και την όσο το δυνατό μεγαλύτερη διείσδυση της ηλιακής ενέργειας στο ενεργειακό μίγμα της χώρας. Επιπρόσθετα, παρέχεται η δυνατότητα ταυτόχρονης παραγωγής αφαλατωμένου θαλασσινού νερού.
ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΠΡΟΧΩΡΑ
Παρόλα αυτά, η προσπάθεια αυτή έχει μπει «στο ψυγείο», αφού το Γραφείο Προγραμματισμού έχει αποφασίσει όπως το θέμα επανεξεταστεί μετά τη λήψη των πορισμάτων νέας μελέτης σχετικά με τη συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και αφαλατωμένου νερού μέσω ηλιοθερμικών σταθμών, η οποία έχει ανατεθεί στο Ινστιτούτο Κύπρου σε συνεργασία με το ΜΙΤ (Massachusetts Institute of Technology).
Παράλληλα με την πιο πάνω προσπάθεια, η Υπηρεσία Ενέργειας έχει ετοιμάσει το νέο Σχέδιο Χορηγιών για Ενθάρρυνση της Ηλεκτροπαραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο έχει εγκριθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο. Το εν λόγω σχέδιο περιλαμβάνει την παροχή επιδότησης για επενδύσεις στην κατηγορία των ηλιοθερμικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και θα τεθεί σε εφαρμογή αμέσως μετά τη λήψη της σχετικής έγκρισης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Αιολικά Πάρκα
Θα ανεγερθούν σε διάφορες κοινότητες.
Θα λειτουργήσει το πρώτο περί τα τέλη του 2010.
Θα κοστίσουν πέραν των 300 εκ ευρώ.
Οι προσπάθειες για τη δημιουργία αιολικών πάρκων στην Κύπρο ξεκίνησαν πριν από πολλά χρόνια με το πρώτο σχέδιο για την ενθάρρυνση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας να τίθεται σε εφαρμογή το 2004.
Το ενδιαφέρον των επενδυτών μέχρι το 2006 ήταν μεγάλο, με αποτέλεσμα 27 εταιρείες να έχουν υποβάλει αίτηση για επιδότηση από το Ειδικό Ταμείο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας από Αιολική Ενέργεια, παρόλο που το αιολικό δυναμικό της Κύπρου είναι χαμηλό συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η συνολική δυναμικότητα των αιτήσεων ξεπερνούσε τα 700 MW.
Παρόλα αυτά, ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς μετά από μελέτη ανακοίνωσε ότι η μέγιστη ισχύς, η οποία θα μπορέσει να απορροφηθεί από το δίκτυο της ΑΗΚ, είναι περίπου 300 με 400 MW. Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα δεδομένα, η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου έχει εκδώσει 23 άδειες για κατασκευή και λειτουργία αιολικών πάρκων, με συνολική δυναμικότητα σε πρώτη φάση λειτουργίας 464,72 MW.
ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΠΡΟΧΩΡΗΣΑΝ
Παρόλο το ενδιαφέρον που υπήρξε στον τομέα των αιολικών πάρκων μέχρι το 2008 από επενδυτές, εξασφαλίζοντας, μάλιστα, τις περισσότερες άδειες που απαιτούνται από τη νομοθεσία, καμιά από τις εταιρείες δεν προχώρησε στην υλοποίηση του έργου μέχρι σήμερα, λόγω κυρίως των χαμηλών επιδοτήσεων σε σχέση με το αιολικό δυναμικό.
Αναφορικά με το μηχανισμό οικονομικής υποστήριξης επενδυτικών πρωτοβουλιών σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), τα Σχέδια Παροχής Χορηγιών, τα οποία θα έχουν ισχύ για την περίοδο 2009-2013, διαμορφώθηκαν λαμβάνοντας υπόψη το ετήσιο οικονομικό όφελος στην εθνική οικονομία, που προκύπτει από τη μείωση της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης, την υποχρέωση συμμόρφωσης με τις πρόνοιες Ευρωπαϊκών Οδηγιών, τη μείωση των εκπομπών CO2 και τη μεγάλη ανταπόκριση της κυπριακής κοινωνίας έως σήμερα στη λειτουργία των υφιστάμενων σχεδίων.
«Οδηγούσα δύναμη» στην κατάρτιση του προγράμματος ανάπτυξης έργων ΑΠΕ απετέλεσε το κριτήριο της αποδοτικότερης αξιοποίησης των εσόδων του Ειδικού Ταμείου ΑΠΕ και ΕΞΕ, τα οποία προέρχονται από την επιβολή ενεργειακού τέλους €0.0022/KWh σε όλους ανεξαιρέτως τους καταναλωτές ηλεκτρικού ρεύματος. Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται κυρίως στη δημιουργία αιολικών πάρκων.
ΑΡΧΙΖΕΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ
Εξετάζοντας τα πιο πάνω και μετά από την έγκριση του Υπουργικού Συμβούλιου για το νέο Σχέδιο Παροχής Χορηγιών για ηλεκτροπαραγωγή από μεγάλα εμπορικά αιολικά, ηλιοθερμικά, φωτοβολταϊκά συστήματα και την αξιοποίηση βιομάζας, αναμένεται ότι το ενδιαφέρον θα αναζωπυρωθεί στον τομέα των αιολικών πάρκων.
Ήδη ένας από τους επενδυτές αναμένεται να ξεκινήσει τις εργασίες για την κατασκευή αιολικού πάρκου στα μέσα του 2009, με στόχο να λειτουργήσει πλήρως μέχρι το τέλος του 2010.
Με το νέο σχέδιο, το οποίο θα είναι σε ισχύ για τη χρονική περίοδο 2009-2013, μετά από τη σχετική έγκριση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναμένεται να εγκατασταθούν περίπου 85 ανεμογεννήτριες σε διάφορα μέρη της Κύπρου συνολικής ισχύος 165MW.
Σημειώνεται ότι μια από τις βασικές προϋποθέσεις για την εγκατάσταση τέτοιων έργων είναι η συγκατάθεση των τοπικών Αρχών και κοινοτήτων. Η Κυβέρνηση, με διαφορές ημερίδες και επισκέψεις που πραγματοποίησε και πραγματοποιεί κατά καιρούς, κρατά σε συνεχή ενημέρωση τις κοινότητες.
ΝΕΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ
Αναμένεται ότι τα πιο πάνω έργα θα συνεισφέρουν σημαντικά στην οικονομία του τόπου, με το οικονομικό τους μέγεθος να ξεπερνά τα 300 εκατομμύρια ευρώ.
Η οικονομική στήριξη που εφαρμόζεται από το Ειδικό Ταμείο ΑΠΕ και ΕΞΕ είναι η επιδότηση της παραγόμενης από ΑΠΕ ηλεκτρικής ενέργειας, ούτως ώστε η συνολική τιμή που θα καταβάλλεται στην παραγωγή να είναι 16.6 σεντ του ευρώ/kWh, σταθερή για 20 χρόνια, σε σχέση με 9.24 σεντ του ευρώ /kWh για 15 χρόνια που προνοούσε το προηγούμενο σχέδιο χορηγιών. Περισσότερες λεπτομέρειες για τις πρόνοιες του σχεδίου θα δημοσιευτούν στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Ενέργειας Κύπρου (www.cie.org.cy <http://www.cie.org.cy>), όταν το νέο Σχέδιο εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
ΤΕΡΜΑΤΙΚΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ
Θα ανεγερθεί στο Βασιλικό.
Θα λειτουργήσει 37 μήνες από την έναρξη των διαδικασιών για τη δημιουργία της εμπορικής οντότητας που θα αναλάβει τη διαχείριση και κατασκευή του.
Θα κοστίσει 350 εκ ευρώ με απόκλιση ±25%.
Το τερματικό πετρελαιοειδών στο Βασιλικό θα φιλοξενεί τα λειτουργικά αποθέματα των εταιρειών πετρελαιοειδών καθώς επίσης και τα εθνικά αποθέματα ασφάλειας της Κύπρου για 90 ημέρες κατανάλωσης.
Η όλη φιλοσοφία του σχεδιασμού και της λειτουργίας του τερματικού πετρελαιοειδών, πάνω στην οποία έχει βασιστεί ο βασικός σχεδιασμός του έργου αυτού και όπως αποτυπώνεται σε αυτόν, είναι η κοινή αποθήκευση των στρατηγικών και λειτουργικών αποθεμάτων πετρελαιοειδών, επιτρέποντας την ανακύκλωση σε μεγάλο βαθμό των προϊόντων, ώστε να μην αλλοιώνεται η ποιότητά τους καθώς και να επιτυγχάνεται η βέλτιστη αξιοποίηση της υποδομής των δεξαμενών.
Η συναποθήκευση προσφέρει περισσότερη ευκολία και οικονομία στις αλλαγές των προδιαγραφών, χωρίς την εμπλοκή των εταιρειών εμπορίας πετρελαιοειδών, έτσι ώστε να ευνοείται και να ωφελείται ο τελικός καταναλωτής στο μέγιστο, παρά οι εταιρείες, όπως συμβαίνει σήμερα.
Επιπλέον, η εφαρμογή ενός συστήματος κοινής εισαγωγής πετρελαιοειδών και χρήσης κοινών εγκαταστάσεων από όλες τις εταιρείες πετρελαιοειδών, χωρίς την αναγραφή ονόματος ή λογότυπου, προσφέρει τη δυνατότητα εξασφάλισης οικονομιών κλίμακας, με αποτέλεσμα το χαμηλότερο δυνατό κόστος για τις εταιρείες και τους καταναλωτές, καθώς και τον καλύτερο έλεγχο και τη μέγιστη δυνατή διαφάνεια στον καθορισμό των τιμών.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΟ
Επίσης, ο σχεδιασμός του τερματικού σταθμού πετρελαιοειδών συντείνει στην ανάπτυξη υγιούς ανταγωνισμού, με την πρόνοια για διάθεση αποθηκευτικών χώρων σε νέες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο χώρο της εμπορίας πετρελαιοειδών, με αποτέλεσμα να προστατεύεται ο καταναλωτής από δυνητικά κερδοσκοπικές πρακτικές ενός ολιγοπωλίου. Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, το γεγονός ότι παρέχεται η δυνατότητα αξιοποίησης της Κύπρου ως κομβικού σημείου διακίνησης και διανομής πετρελαιοειδών στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, όπου υπάρχει αυξημένη ζήτηση, ειδικά σε υγραέριο.
Με βάση τα πιο πάνω, η εγκατάσταση του τερματικού σταθμού παραλαβής, αποθήκευσης στρατηγικών και λειτουργικών αποθεμάτων, διαχείρισης, διανομής και εξαγωγής πετρελαιοειδών θα συντείνει σημαντικά στη λειτουργία μιας απελευθερωμένης αγοράς πετρελαιοειδών, στην εξασφάλιση καλύτερου ελέγχου και διαφάνειας στον καθορισμό των τιμών των καυσίμων, στον καλύτερο έλεγχο της ποιότητάς τους, καθώς επίσης και στην ανάπτυξη μιας ανταγωνιστικής αγοράς στον τομέα της εμπορίας πετρελαιοειδών.
ΠΟΙΟΙ ΘΑ ΣΥΜΜΕΤΑΣΧΟΥΝ
Το ποιοι θα συμμετάσχουν στην εμπορική δομή του έργου του τερματικού πετρελαιοειδών δεν είναι ακόμη γνωστό, καθότι εκκρεμή η λήψη πολιτικών αποφάσεων.
Όσον αφορά στο κόστος ανέγερσης του τερματικού πετρελαιοειδών, αυτό προκαταρτικά και με βάση το βασικό σχεδιασμό του έργου εκτιμάται ότι θα ανέλθει περίπου στα 350 εκ. ευρώ με ακρίβεια ±25%. Όταν εκπονηθεί ο λεπτομερής σχεδιασμός του έργου, τότε θα υπάρξει μία πιο ακριβής εκτίμηση του κόστους του.
Βάσει ενδεικτικού χρονοδιαγράμματος, εκτιμάται ότι η λειτουργία του τερματικού πετρελαιοειδών θα αρχίσει σε 37 μήνες από την έναρξη των διαδικασιών για τη δημιουργία της εμπορικής οντότητας που θα αναλάβει τη διαχείριση και κατασκευή του τερματικού. Το υπό αναφορά χρονοδιάγραμμα είναι καθαρά τεχνοκρατικής φύσεως και βασίστηκε στην εκτίμηση ότι θα επικρατήσουν οι ιδανικές συνθήκες κατά την υλοποίηση του έργου, ενώ δεν έχουν ληφθεί υπόψη τυχόν απρόβλεπτα γεγονότα.