Χρύσανθος Τσουρούλλης Η κληρονομιά ενός αποτυχημένου κλεισίματος

Η κληρονομιά ενός αποτυχημένου κλεισίματος

Γιατί ανοχή και η κάλυψη είναι συνενοχή αδέλφια…


Δεν είναι λίγοι εκείνοι που έκριναν ότι με το ναυάγιο του Κρανς Μοντανά έχουμε «τέλος εποχής». Η τουρκική πλευρά το έλεγε καθαρά από πριν, ότι είναι «τελική προσπάθεια». Ίσως γι’ αυτό να πήγε και στην Ελβετία. Αλλά και μετά τους τίτλους τέλους που έγραψε με πολύ θράσος, ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου, δήλωσε ότι «τέλειωσε η αναζήτηση λύσης με τις παραμέτρους του ΟΗΕ».

Όμως, δεν είναι μόνον το τι λέει η Τουρκία. Ακόμα και τρίτοι παρατηρητές σημειώνουν ότι, αν όλη αυτή η διετής προσπάθεια, με δύο διασκέψεις στην Ελβετία, δεν έδωσε κανένα αποτέλεσμα, τότε δεν υπάρχει περίπτωση να έχουμε αποτέλεσμα. Ενώ και στο εσωτερικό δεν είναι λίγοι εκείνοι που σημείωναν ότι «το Κυπριακό, όπως το ξέραμε, έχει φτάσει σε ένα τέλος».

Βέβαια,  τα Η.Ε. δύσκολα θα πουν κάτι τέτοιο. Ήδη, όμως, καταγράφηκε το γεγονός ότι, ενώ η διάσκεψη ήταν «ανοιχτού τέλους» και ορισμένοι είχαν προαναγγείλει «και τρεις και τέσσερις και περισσότερες συναντήσεις στην Ελβετία, μέχρι να βρεθεί συμφωνία», τελικά ο ίδιος ο κ. Γκουτέρες έκλεισε απότομα αυτό τον κύκλο. Μαζί με τον κύκλο έκλεισε και ο ρόλος του κ. Έιντε στο Κυπριακό.

Αφού, όμως, ο λόγος για τον Νορβηγό διπλωμάτη, τώρα μπορούμε να συνοψίσουμε ορισμένα πράγματα και για τον «περίεργο» ρόλο που και πάλι έπαιξε. Το πρόβλημα δεν είναι μόνον ότι έφερε δύο φορές τον φιλότιμο κ. Γκουτέρες στα όρια της αγανάκτησης. Ούτε είναι μόνον κάποιες αυθαιρεσίες του, που μπορούσε να δικαιολογούνται από την προσωπική του φιλοδοξία να «σπρώξει» σε λύση πριν από το τέλος του καλοκαιριού. Φαίνεται ότι πίσω από τον κ. Έσπεν Μπαρθ Έιντε υπήρχε ένα ολόκληρο «σύστημα».

Μπορεί ο ίδιος συχνά να συγκέντρωσε τα πυρά, στην πραγματικότητα, όμως, ήταν η πρόσοψη ενός ολόκληρου δικτύου που επιδίωξε, χωρίς επιτυχία, να «κλείσει» το Κυπριακό».

Τα κομμάτια του παζλ

Τώρα είναι η ώρα να ενώσουμε πολλά από τα κομμάτια ενός παζλ, που κατά καιρούς ήρθαν στην επιφάνεια. Στην Ελβετία φάνηκε από την πρώτη μέρα ότι ο ειδικός σύμβουλος έκανε κατάχρηση της αρμοδιότητας που του δόθηκε από τις 4 Ιουνίου να συντάξει το λεγόμενο «κοινό έγγραφο». Έχοντας προαποφασίσει μαζί με τους συνομιλητές του τι θα μπορούσε να είναι η εφικτή συμφωνία, ετοίμασε ένα έγγραφο όπου έβαλε μέσα και πράγματα «του κεφαλιού του». Με γνώμονα να ικανοποιήσει την τουρκική πλευρά, για να μπορεί να ελπίζει σε συμφωνία.

Πρέπει να διευκρινίσουμε ότι στο δίκτυο των πυκνών επαφών του Νορβηγού δεν συγκαταλέγονταν μόνο στελέχη-κλειδιά υπουργείων εκτός Κύπρου και ακόμα και πέραν της Τουρκίας, όπως και αρκετοί διπλωμάτες ή τεχνοκράτες στην Κομισιόν. Είχε τακτική επαφή και με πολιτικά πρόσωπα στην Κύπρο. Αρκετά στα κατεχόμενα, αλλά όχι μόνον. Εξάλλου, αυτό φάνηκε στη διάρκεια των διεργασιών που έγιναν, για να ξεκολλήσουν οι συνομιλίες από την αφορμή που βρήκε ο Τουρκοκύπριος ηγέτης με το ενωτικό δημοψήφισμα. Η αλήθεια είναι ότι ο Μ. Ακιντζί είχε σαφείς οδηγίες να «παγώσει» τη διαπραγμάτευση ενόψει του δημοψηφίσματος του Ερντογάν. Μόνος του, όμως, βρήκε τη συγκεκριμένη αφορμή, ως «μάννα εξ ουρανού», όπως και μόνος του, αλλά και με τη συνεργασία «κύκλων των Η.Ε.», υπέβαλε τη «θεραπεία» που είχε ανάγκη για να βγει και από τη δύσκολη θέση. Στην όλη «φτιάξη» παρασύρθηκαν τότε και συμμετείχαν και ηγέτες ελληνοκυπριακών κομμάτων. Γι’ αυτό και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, όταν έγινε σταδιακά γνώστης των τεκταινομένων, δεν δίστασε επιδεικτικά να «τουμπάρει» τη θεραπεία που είχε ζητήσει μέσω των Η.Ε. ο Μ. Ακιντζί.

Η συνθήκη εφαρμογής της λύσης

Το επεισόδιο εκείνο δεν είχε και τόση σημασία, αφού ήταν προαποφασισμένο ότι «μέχρι τον Ιούνιο» (όπως επίμονα ανακοίνωνε ο Μ. Ακιντζί) θα είχαμε μια τελική διάσκεψη για το Κυπριακό. Είχε, όμως, σημασία, επειδή έδειξε ότι υπήρχε ένα «υπόγειο» δίκτυο συνεννοήσεων. Είναι ακριβώς αυτό το ίδιο δίκτυο που προετοίμασε το έδαφος για να παρουσιάσει ο κ. Έιντε  μια νέα Συνθήκη Εφαρμογής της Λύσης που θα ικανοποιούσε την Τουρκία, εφόσον δεχόταν να κάνει κάποια «κίνηση».

Με δυο λόγια, η ιδέα πίσω από όλα αυτά που είδαμε στην αποτυχία τους, στην Ελβετία, ήταν ότι η Τουρκία θα δεχόταν να δείξει μια «υποχώρηση» στο θέμα των εγγυήσεων, εφόσον θα ήταν «εγγυήτρια της εφαρμογής της συμφωνίας». Η διαφορά που έμενε ήταν ότι η Τουρκία θα πρόσφερε σαν «υποχώρηση» να δεχτεί να καταργηθούν οι εγγυήσεις έπειτα από «μεταβατική περίοδο». Στη διάρκεια του «ελέγχου εφαρμογής», θα ήταν εγγυήτρια της εφαρμογής! Ακόμα και ηγετικά στελέχη της Πινδάρου, εδώ και πολλούς μήνες ομολογούσαν, σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, ότι η «χρυσή τομή» θα ήταν η Τουρκία να ζητά 15 χρόνια για έλεγχο της εφαρμογής και τελικά να καταλήξουμε με «συμβιβασμό» στα 7-8 χρόνια...

Η λογική με την οποία οδηγήθηκαν τα πράγματα στο Κρανς Μοντανά και για να καμφθούν οι αναμενόμενες αντιστάσεις της ελληνοκυπριακής και της ελληνικής πλευράς, ήταν να δρομολογηθεί μια διαδικασία-εξπρές και να δημιουργηθεί σκηνικό «κλεισίματος» με την άφιξη των πρωθυπουργών. Αυτό το σκηνικό προσπάθησε να στήσει ο Νορβηγός διπλωμάτης, αλλά τελικά δεν τα κατάφερε.

Οι κινήσεις Αναστασιάδη

Το ερώτημα είναι κατά πόσον ο Πρόεδρος Αναστασιάδης ήταν ενήμερος για όλα αυτά που εξυφαίνονταν. Δεν μπορεί να μην είχε ιδέα, διαφορετικά δεν εξηγούνται δημόσιες αντιδράσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας ή ακόμα και δηλώσεις στενών συνεργατών του σχετικά με το «κοινό έγγραφο». Παρ’ όλα αυτά, ο Πρόεδρος επέλεξε να βρεθεί στην Ελβετία, με στόχο να «αποκαλυφθεί» η Τουρκία. Εξάλλου, διάφορες πηγές λένε ότι στόχο είχε και το εσωτερικό «blame game». Να αποστομώσει και όσους συστηματικά τον διαβάλλουν στο εσωτερικό ότι «στην πραγματικότητα δεν θέλει λύση» ή ότι «σκέφτεται τις εκλογές και έβαλε φουστανέλα». Με την ίδια λογική, φαίνεται να έκανε τελικά και την «υπέρβαση», προτείνοντας την τελευταία ώρα εκείνα που ζητούσε επίμονα ο Ακιντζί (εκ περιτροπής, δικαιώματα χρήστη κ.λπ.).

Τελικά, φαίνεται ότι η διαδικασία της διάσκεψης, άσχετα αν ήταν «πενταμερής» ή κάτι άλλο, είχε νόημα για τον Πρόεδρο Αναστασιάδη, για να βγουν στην επιφάνεια τα ζητήματα της ασφάλειας και του κατοχικού στρατού. Αυτήν, όμως, την επιδίωξη φαίνεται ότι «κάποιοι» επιχείρησαν να την «εμβολιάσουν» με διαδικασίες-εξπρές, που θα εγκλώβιζαν την ελληνική πλευρά και θα έδιναν στην Τουρκία εκείνο που μπορούσε να δεχτεί. Δηλαδή, μια διαδικασία «λύσης», την οποία θα έλεγχε και θα επιτηρούσε πλήρως κρατώντας στρατό, έχοντας κυρίαρχο λόγο στο τι θα πάρουν οι Τουρκοκύπριοι και Τούρκοι πολίτες, και κρατώντας την Κύπρο κάτω από απόλυτο έλεγχο. Το επίμονο παιγνίδι με την άφιξη των πρωθυπουργών είχε ακριβώς αυτό το νόημα.

Διαφορετικές επιδιώξεις

Η Τουρκία κράτησε, φυσικά, όλες αυτές τις «διευκολύνσεις» που της εξασφάλιζαν εκείνοι που καίγονταν για μια οποιαδήποτε λύση και άφησε την τελική της απόφαση την τελευταία στιγμή. Δύο εντελώς διαφορετικές επιδιώξεις συναντήθηκαν στο θέρετρο της Ελβετίας. Η επιδίωξη του Νίκου Αναστασιάδη, σε πλήρη συντονισμό με την Ελλάδα και τον Νίκο Κοτζιά, να φανεί ποιος ήταν εκείνος που ήθελε μια συμφωνία και στη Γενεύη και στο Μον Πελεράν, και η επιδίωξη του «δικτύου», με αιχμή τον ειδικό απεσταλμένο, να «κλειδώσει» μια διαδικασία συμφωνίας και να εξαγγείλει, προχτές Παρασκευή, ακόμα και ημερομηνίες δημοψηφισμάτων, άσχετα αν πραγματικά θα υπήρχε συμφωνία!

Στο περιθώριο και στα παραλειπόμενα είναι ότι πήγαιναν να κλείσουν συμφωνία χωρίς κανένα φως για ένα σωρό σημαντικά και ευαίσθητα ζητήματα, όπως εκείνα της οικονομίας και της εναρμόνισης των κατεχομένων, όπου δεν έγινε κανένα βήμα, ή ακόμα των αποζημιώσεων σε ιδιοκτήτες περιουσίας.

Η επόμενη μέρα

Η «επόμενη μέρα» θα είναι, σίγουρα, διαφορετική. Με δεδομένο αυτό το ναυάγιο, που η Κυβέρνηση θα αποφύγει να το ονομάσει έτσι, φαίνεται να αποκτά έδαφος η ιδέα για «άλλη στρατηγική». Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης με την τελική πρόταση-έκπληξη, που έδινε και την εκ περιτροπής και την προτεραιότητα του χρήστη, θέλησε να αφαιρέσει κάθε πρόσχημα στην «εξ αριστερών» κριτική. Την ίδια, όμως, ώρα θα είναι πολύ δύσκολο να πείσει ότι αυτές οι παραχωρήσεις δεν «μένουν στο τραπέζι», αλλά και να εξηγήσει στον «μέσο πολίτη», γιατί έπρεπε να γίνει όλη αυτή η ιστορία για να φανεί η τουρκική αδιαλλαξία...

Παραμένει, πράγματι, άγνωστη η «επόμενη μέρα», αν και σίγουρα τα Η.Ε. δεν μπορούν να βάλουν «ταφόπλακα». Ήδη ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος προσπάθησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις λέγοντας ότι δεν τελειώνουν οι προσπάθειες διαπραγμάτευσης. Λιγότερο άγνωστη είναι, όμως, η κατάσταση στο εσωτερικό, όπου μαζί με την έναρξη του προεκλογικού θα έχουμε ένα σκηνικό «όλοι εναντίον όλων».


Top