Χρύσανθος Τσουρούλλης Σφραγίζει διαβατήρια για Γενεύη ο Γκουτέρες;

Σφραγίζει διαβατήρια για Γενεύη ο Γκουτέρες;

Γιατί ανοχή και η κάλυψη είναι συνενοχή αδέλφια…


Οι πιθανότητες να κερδίσει η "πρόταση Αναστασιάδη" και οι πιθανοί κίνδυνοι. 

Δεν υπάρχει καμιά απολύτως ένδειξη ότι η Τουρκία είναι διατεθειμένη να κάνει κάτι διαφορετικό από εκείνα που παρουσίασε και στην πρώτη Διάσκεψη. Βέβαια, διπλωματικοί κύκλοι επιμένουν ότι αποκλείεται τα Η.Ε να προχωρήσουν σε επανάληψη της Διάσκεψης εάν δεν υπάρχει, όπως την πρώτη φορά, καμιά δυνατότητα επιτυχίας. 

Τι σημαίνει να είναι «καλά προετοιμασμένη» η Διάσκεψη Γενεύης;

Μπορεί ο Ν. Αναστασιάδης να πείσει την κοινή γνώμη να δώσει Προεδρία του κράτους για να πάρει εγγυήσεις;


Τελικά, η Διάσκεψη της Γενεύης μοιάζει περισσότερο από πιθανή. Θα το ξέρουμε βέβαια μετά τη συνάντηση των δυο ηγετών με τον Α. Γκουτέρες στη Ν. Υόρκη. Όλα δείχνουν, όμως, ότι προχωράμε σύμφωνα με την πρόταση του Προέδρου Αναστασιάδη για τη συνέχιση της διαδικασίας της Γενεύης.

Χωρίς όρους και προϋποθέσεις;

Από την τουρκική πλευρά ακούμε, πάντως, ότι δεν πρόκειται να δεχτούν μια διάσκεψη με όρους και προϋποθέσεις. Το ίδιο ακριβώς λέει, όμως, και το Προεδρικό. Στις συζητήσεις και αναλύσεις που γίνονται αυτές τις μέρες η γενική αντίληψη είναι ότι η δική μας πλευρά δεν έχει να χάσει από την «πρωτοβουλία Γκουτέρες». Διότι, αν υπήρχαν πραγματικά «όροι και προϋποθέσεις», αυτά ήταν η αξίωση της Άγκυρας που μετέφερε ο Μ. Ακιντζί για να «παγώσουν» οι εργασίες στην Α.Ο.Ζ., αλλά και η ιδέα να μπουν «όλα τα κεφάλαια μαζί στο τραπέζι».

Οι πληροφορίες μας είναι ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά θα φανεί ευέλικτη, αφού το μόνο που θα ζητήσει θα είναι να προχωρήσουμε με βάση τα όσα έλεγε ο διεθνής οργανισμός τον Ιανουάριο. Στην πολύ πιθανή περίπτωση που τα Η.Ε. θα θελήσουν να χαμηλώσουν τους τόνους των δυο πλευρών, τότε θα επαναλάβουν την τοποθέτηση που είχε γίνει με το Ανακοινωθέν στις 12 Ιανουαρίου. Αυτό όμως σημαίνει ότι απλώς η Διάσκεψη της Γενεύης συνεχίζεται. Σε αυτό το πολύ πιθανό ενδεχόμενο, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης θα μπορεί να υπενθυμίσει ότι η Διάσκεψη οργανώθηκε από την αρχή, με τη συμμετοχή των εγγυητριών δυνάμεων, ειδικά για τα ζητήματα που αφορούν και τις τρεις εγγυήτριες. Δηλαδή την ασφάλεια και τις εγγυήσεις. Χωρίς να αρνείται βέβαια να συζητήσει και τα υπόλοιπα θέματα, θα μπορεί να προβάλει ότι αυτή ακριβώς ήταν η πρόταση που έκανε τις τελευταίες ημέρες.

Από τον Τσαβούσογλου στον Καλίν, αλλάζει κάτι στην ουσία;

Επί της ουσίας, όμως, δεν υπάρχει καμία απολύτως ένδειξη ότι η Τουρκία είναι διατεθειμένη να κάνει κάτι διαφορετικό από εκείνα που παρουσίασε και στην πρώτη διάσκεψη. Βέβαια, διπλωματικοί κύκλοι επιμένουν ότι αποκλείεται τα Η.Ε. να προχωρήσουν σε επανάληψη της διάσκεψης εάν δεν υπάρχει, όπως την πρώτη φορά, καμία δυνατότητα επιτυχίας.

Ορισμένοι υπογραμμίζουν κάποια «κρυφά μηνύματα» που έρχονται από την Άγκυρα. Θεωρούν ότι την αντικατάσταση του Τσαβούσογλου από τον σύμβουλο του Ερντογάν, Ι. Καλίν, πρέπει να τη συνδυάσουμε με τις πληροφορίες που έφυγαν από το Παλάτι της Άγκυρας σχετικά με «παραλείψεις του Τσαβούσογλου στην ενημέρωση του Ερντογάν για το Κυπριακό». Σημαίνει άραγε αυτό τη βάση για μια έστω και ελαφρά αλλαγή στάσης του προεδρικού Σουλτάνου; Πάντως η αλήθεια είναι ότι αυτές τις μέρες ο Ε. Μ. Έιντε είναι με τον Καλίν και όχι με τον Τσαβούσογλου που διαβουλεύτηκε.

Μπορεί, λοιπόν, να υπάρξει κάποια αλλαγή της τουρκικής στάσης που θα δείξει στη Γενεύη ότι η διαπραγμάτευση μπορεί να προχωρήσει σε «τελική φάση»; Πώς θα γίνει αυτό χωρίς η Άγκυρα να εξασφαλίσει τουλάχιστον την εκ περιτροπής προεδρία;

Κάποιοι παρατηρητές με πείρα αποκλείουν πάντως να υπάρξει κυριολεκτική αλλαγή στάσης της Τουρκίας. Αποκλείεται, λένε, η τουρκική διπλωματία να κάνει μια τόσο ασυνήθιστη κίνηση για την Τουρκία. Το συμπέρασμα είναι ότι στη Γενεύη το μέγιστο που μπορεί να περιμένει η ελληνική πλευρά είναι κάποιες «νύξεις» και «βάσιμες υποσχέσεις». Θα μπορεί όμως ο Νίκος Αναστασιάδης να αρκεστεί σε αυτό για να συνεχίσει τη διαπραγμάτευση στα υπόλοιπα θέματα; Διπλωμάτες κάνουν λόγο για στόχευση των Η.Ε. να βγει από τη Γενεύη ένα «πλαίσιο αρχών», που θα μπορεί να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για ριζικές αλλαγές στο κεφάλαιο των εγγυήσεων.

Δεν θα είναι εξάλλου η πρώτη φορά που θα έχουμε ένα διφορούμενο αποτέλεσμα από τα Η.Ε. Η ελληνική πλευρά θα λέει ότι «πάμε για κατάργηση των εγγυήσεων» και η Τουρκία το συζητά, και η τουρκική πλευρά θα λέει ότι «δεν αποκλείεται μια αναθεώρηση του συστήματος ασφάλειας, εφόσον όμως υπάρξει πρόοδος και στα υπόλοιπα κεφάλαια και ειδικά στην αποτελεσματική συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων στη διακυβέρνηση». Εξάλλου, πληροφορίες από την Άγκυρα, που φτάνουν μέσω διπλωματών «τρίτων κρατών», κάνουν λόγο για ευελιξία της τουρκικής πλευράς, εφόσον παράλληλα αποσπάσει κάτι σχετικά με το καθεστώς των Τούρκων πολιτών στην Κύπρο μετά τη λύση (οι περίφημες διασυνοριακές ελευθερίες). Κάτι τέτοιο, όμως, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να το δεχτεί ο Πρόεδρος Αναστασιάδης.

Τι μπορεί να είναι «καλή προετοιμασία» της Διάσκεψης;

Το ερώτημα είναι με ποιον τρόπο μπορούν πράγματι τα Ηνωμένα Έθνη να «προετοιμάσουν καλά» τη Διάσκεψη της Γενεύης, όπως ζητά ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Εάν η «προετοιμασία» είναι δηλώσεις του Ε. Μ. Έιντε ότι «η Τουρκία είναι έτοιμη να συζητήσει για εγγυήσεις», τότε το πράγμα δείχνει πολύ χλωμό. Αλλά και χωρίς αυτό είναι ένα μεγάλο ερώτημα το τι μπορεί να κάνουν τα Η.Ε. απέναντι στην τουρκική διπλωματία.

Εξακολουθούμε να βρισκόμαστε μπροστά σε ένα «σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες». Όσοι όμως παρακολουθούν την τουρκική διπλωματία για χρόνια, αποκλείουν ο Ν. Αναστασιάδης να πάρει κάτι περισσότερο από τη διάσκεψη της Γενεύης. Εκεί απλώς η Τουρκία θα επαναλάβει ξανά την «απόλυτη ετοιμότητά της για λύση». Με τρόπους που θα δημιουργούν νέες περιπλοκές και τους οποίους το τουρκικό ΥΠΕΞ θα ανακαλύψει και θα φορμουλάρει μέχρι τότε.

Το βέβαιο είναι πάντως ότι η συνάντηση της Ν. Υόρκης έχει ως κύριο στόχο να σφραγίσει διαβατήρια για τη Γενεύη. Από τη μια φαίνεται ότι ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας αποφασίζει να «πάρει το θέμα πάνω του». Και αυτό επιτρέπει μια αισιοδοξία στην ελληνική πλευρά. Από την άλλη, είναι εκεί στη Γενεύη, με πιθανή ημερομηνία προς το τέλος Ιουνίου, όπου θα παίξει και ο Ε.Μ. Έιντε το «τελευταίο χαρτί του». Όλα δείχνουν ότι ο Νορβηγός πολιτικός θα επιδιώξει να υπάρξει «κάτι περισσότερο» από μιαν απλή συνάντηση συζήτησης. Θα μπορέσει να βρει τρόπους να σπρώξει τη διαδικασία σε μια λογική τουλάχιστον «οδικού χάρτη»;

Θα μπορέσει να το κρατήσει ζωντανό ο Πρόεδρος μέχρι το φθινόπωρο;

Το επιπλέον ερώτημα για τα καθ’ ημάς είναι κατά πόσον ένα τέτοιο σενάριο, όπως περιγράφεται πιο πάνω, θα είναι ικανοποιητικό για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Από τη μια θα φανεί ότι «κέρδισε την παρτίδα» με την πρότασή του να υλοποιείται «τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό». Ταυτόχρονα, η διαπραγμάτευση παίρνει παράταση ζωής μέχρι το τέλος Ιουνίου. Ενώ υπάρχουν πιθανότητες να παραμείνει ζωντανή με κάποιους τρόπους και μετά τη Γενεύη και επομένως να υπάρξουν νέα «ραντεβού» μέχρι και μετά τις καλοκαιρινές διακοπές. Το κυριότερο είναι όμως ότι με μια τέτοια διεθνή διάσκεψη στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουνίου, θα γίνει πολύ δύσκολο για την Άγκυρα να προχωρήσει σε επιθετικές ενέργειες και προκλήσεις μέσα στον Ιούλιο. Αυτό θα είναι ένα σημαντικό όφελος, αφού σ' εκείνη την περίοδο τοποθετούνται αποφασιστικής σημασίας ενέργειες της μιας από τις μεγάλες εταιρείες που έχουν συμβληθεί για το φυσικό αέριο με τη χώρα μας.

Βέβαια, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει και το ακριβώς αντίθετο σενάριο. Δηλαδή όσο η Γενεύη μπορεί να δώσει «ανάσα» ή «παράταση» στη διαδικασία, άλλο τόσο μπορεί να αποδειχτεί και «ταφόπλακα». Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο η Τουρκία να απαιτήσει ως ανταλλάγματα για τη δική της καλή θέληση (να αφήσει ανοιχτό ενδεχόμενο αναθεώρησης των εγγυήσεων), να δεσμευτεί και η ελληνική πλευρά είτε για τις «τέσσερεις ελευθερίες Τούρκων πολιτών» είτε ακόμα και για την αναστολή των «μονομερών κινήσεων» στην Α.Ο.Ζ. Κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε εκρηκτικές συνθήκες και το παιχνίδι θα μεταφερόταν σε λογική επίρριψης ευθυνών.

Είναι «αποδεκτή λύση» μια συμφωνία με «εκ περιτροπής»;

Αν όμως «η Νέα Υόρκη οδηγεί στη Γενεύη», είναι σκόπιμο να δούμε και την ουσία. Όλες οι πηγές και αναλύσεις συμφωνούν στο ότι εκείνο που μπορεί να είναι η τουρκική «ευελιξία» ή και «αλλαγή στάσης» σε θέματα ασφάλειας, δεν φτάνει ποτέ στην πλήρη κατάργηση των εγγυήσεων, όπως ζητά ο Πρόεδρος Αναστασιάδης και δείχνει να περιμένει η κοινή γνώμη εδώ στην Κύπρο. Στην καλύτερη περίπτωση θεωρείται ότι η Άγκυρα θα προβάλει εκείνο το προ πολλού φημολογούμενο «μοντέλο» της διατήρησης των εγγυήσεων για 10-15 χρόνια μετά τη λύση, με συνεννόηση ότι «άμα διαπιστωθεί η ομαλή εφαρμογή των προνοιών της συμφωνίας, θα μπορεί να συζητηθεί ξανά». Από την άλλη, αν θυμηθούμε κάποιες από τις σπάνιες συγκεκριμένες δηλώσεις του ίδιου του Τ. Ερντογάν, όταν μίλησε με αναφορές στις συμφωνίες του ’60 για στάθμευση στην Κύπρο του ελληνικού και τουρκικού στρατιωτικού αποσπάσματος (ΕΛΔΥΚ, ΤΟΥΡΔΥΚ), καταλαβαίνει κανένας τι εννοεί ο Μ. Τσαβούσογλου, που δεν παύει να επαναλαμβάνει ότι δεν μπορεί να γίνει συζήτηση για «μηδέν στρατό».

Θα πιαστούν, άραγε, οι διαμεσολαβητές από την πρόταση της Ελλάδας για «Σύμφωνο Φιλίας»; Θα μπορέσει να χωρέσει ένα τέτοιο Σύμφωνο τη σταδιακή αποχώρηση του «Αττίλα», με τρόπο που να ικανοποιείται η Άγκυρα για τα επόμενα 6-7 χρόνια; Μπορεί ακόμα να καταλήγει σε κάποια συμφωνία για διατήρηση «συμβολικής» στρατιωτικής παρουσίας, με δυο αποσπάσματα, τα οποία θα είναι επιφορτισμένα να «προστατεύουν την Κύπρο από εξωτερικούς κινδύνους»; Και θα δεχόταν τελικά η Ελλάδα και ο κ. Κοτζιάς μια τέτοια παραλλαγή της πρότασής τους;

Το ερώτημα όμως που μπαίνει πάντα εδώ στη Λευκωσία είναι κατά πόσον ο Νίκος Αναστασιάδης θεωρεί προσωπικά ότι κάποια συμφωνία με «εκ περιτροπής προεδρία» είναι στο πλαίσιο εκείνου που θεωρεί «αποδεκτή συμφωνία». Όλα τα στοιχεία από έρευνες, αλλά και η καθημερινή εμπειρία, δείχνουν ότι οι πολίτες δεν είναι διατεθειμένοι να δεχτούν κάτι τέτοιο. Οι περισσότερο θεωρούν ότι ένα τέτοιο σύστημα «δεν θα δουλέψει ποτέ» και ότι γι’ αυτό «θα μπούμε σε χειρότερες περιπέτειες με τέτοια λύση». Αν όμως είναι έτσι τα πράγματα, πώς θα μπορούσε να αποσπάσει κάτι ο Πρόεδρος για τις εγγυήσεις και το στρατό ή για τη Μόρφου, χωρίς να συγκατανεύσει σε «εκ περιτροπής»;

Εκείνη η μερίδα των υποστηρικτών του Ν. Αναστασιάδη, που έχουν μια θέση που περιγράφεται «λύση με κάθε τρόπο και με κάθε τίμημα» και που συχνά δεν διστάζουν να τον επικρίνουν σφοδρότατα, θεωρούν βέβαιο και δεδομένο ότι «η εκ περιτροπής πρέπει να δοθεί». Άλλες πολιτικές δυνάμεις ανάμεσα στους υποστηρικτές του Προέδρου, από το κόμμα του, περιμένουν μια πολύ διαφορετική διαχείριση από τον Πρόεδρο. Ενώ το ΑΚΕΛ, που τώρα άλλαξε τη φρασεολογία και θεωρεί «θετικές τις εξελίξεις», κρατά και πάλι μια επιφυλακτική στάση που σημαίνει ότι «δίνει μια τελευταία ευκαιρία», μετά την οποία όμως η αντίδρασή του θα είναι σφοδρότατη. Ιδιαίτερα στην περίπτωση που το πράγμα «κολλήσει» στην εκ περιτροπής. Αφού από καιρό έχουν καταστήσει σαφές στον Πρόεδρο ότι το «λάθος» του είναι που δεν την έχει ήδη αποδεχτεί προκειμένου να «αναγκάσει την τουρκική πλευρά να τοποθετηθεί».

Μήπως υπάρχει κίνδυνος να εγκλωβιστούμε στη Γενεύη;

Πολλά θα φανούν στο επόμενο χρονικό διάστημα. Αυτό δεν θα γίνει όμως στη Νέα Υόρκη όπου, εκτός ατυχήματος, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ και παράταση θα δώσει στη διαπραγμάτευση και θα δοκιμάσει να καθησυχάσει και τις δυο πλευρές, προκαλώντας τις όμως ταυτόχρονα να «μιλήσουν σοβαρά». Ο Ν. Αναστασιάδης θα φύγει από την έδρα των Η.Ε. συνεχίζοντας την περιοδεία του στις ΗΠΑ και την ομιλία του στο Αμερικανο-εβραϊκό Λόμπι, έχοντας μια πρώτη νίκη,  με την πρότασή του να γίνεται σε γενικές γραμμές αποδεκτή. Θα δεχτεί βέβαια επιθέσεις από την αντιπολίτευση εδώ στη Λευκωσία. Ο Νικόλας Παπαδόπουλος δεν θα παραλείψει να υπογραμμίζει ότι «ξέχασε την καθαρή τοποθέτηση ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία για την ασφάλεια δεν προχωράμε στα υπόλοιπα». Ενώ γενικά οι αντιπολιτευόμενοι θα υπογραμμίσουν τον κίνδυνο να «εγκλωβιστεί» σε μια διάσκεψη στη Γενεύη, όπου και θα ασκηθούν αφόρητες πιέσεις για να βγει κάποιο «σχέδιο λύσης».

Από την άλλη, ο Μ. Ακιντζί θα πάρει μάλλον κάποια διαβεβαίωση ότι ισχύει η Κοινή Δήλωση του Φεβρουαρίου 2014 και ότι θα γίνει και «διασταυρούμενη διαπραγμάτευση όλων των κεφαλαίων». Η όποια φόρμουλα όμως δεν θα μπορεί, όπως την προηγούμενη φορά, να μιλά για «προκαταρκτικές συναντήσεις» και το ζητούμενο «προόδου» πριν από τη Γενεύη, αφού αυτό θα είναι τεχνικά αδύνατο. Η «διασταύρωση», που για τον Τουρκοκύπριο ηγέτη είναι η «εκ περιτροπής» και μόνο, θα σχεδιαστεί μάλλον για μετά τη Γενεύη.

Τον κίνδυνο πάντως να «παγιδευτεί» η δική μας πλευρά σε μια διάσκεψη στη Γενεύη, όπου και μπορεί να παρουσιαστούν «εξελίξεις-έκπληξη», δεν τον αποκλείουν ούτε και κάποιοι από το κυβερνητικό στρατόπεδο. Πολλά θα κριθούν, καταλήγουν, από την ικανότητα του ίδιου του Προέδρου να κάνει επιδέξιους χειρισμούς. Και να αξιοποιήσει τον «παράγοντα Ελλάδα». Ενώ μένει να δούμε πώς θα παρουσιαστεί και η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια ενδεχόμενη νέα συνάντηση στη Γενεύη. Διότι από την προηγούμενη φορά, τον Ιανουάριο, έχουν αλλάξει αρκετά στη σχέση Ε.Ε.-Τουρκίας και όλα τώρα κρέμονται από μια «λεπτή κλωστή»...

 


Top