Χρύσανθος Τσουρούλλης Τι μπορεί να περιμένουμε από τη Γενεύη;

Τι μπορεί να περιμένουμε από τη Γενεύη;

Γιατί ανοχή και η κάλυψη είναι συνενοχή αδέλφια…

Έτοιμο το σκηνικό της Γενεύης. Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας αναχώρησε με πολυμελή αντιπροσωπεία. Μαζί του πηγαίνουν σχεδόν όλοι οι αρχηγοί κομμάτων
 
Η πιο διαφωτιστική δήλωση, ίσως, να ήταν εκείνη του υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας. Ο Νίκος Κοτζιάς έσπευσε, καθόλου τυχαία, να μειώσει τις προσδοκίες. Είπε με δυο λόγια ότι το πιο πιθανό είναι πως τίποτα δεν θα τελειώσει στη Γενεύη την ερχόμενη Πέμπτη…
 
Οι πληροφορίες εδώ στη Λευκωσία είναι ότι στο τριήμερο, μεταξύ Δευτέρας και Τετάρτης, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης θα προσπαθήσει να αποσπάσει την εκ περιτροπής προεδρία που δεν κατάφερε να κλειδώσει μέχρι τώρα. Θα προσφέρει το δέλεαρ ενός «ικανοποιητικού χάρτη»
 
Στο προεδρικό γνωρίζουν ότι δεν θα είχε νόημα να παρουσιάσουν συμφωνία χωρίς τη Μόρφου. Αλλά ταυτόχρονα γνωρίζουν ότι ούτε κάποια συμφωνία με Τουρκοκύπριο πρόεδρο της Κύπρου έχει σοβαρές πιθανότητες να περάσει από δημοψήφισμα
 
Με την αρχή του νέου χρόνου περιμέναμε να μπούμε στην τελική ευθεία για το Κυπριακό. Είναι έτοιμο το σκηνικό της Γενεύης. Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας αναχώρησε με πολυμελή αντιπροσωπεία. Μαζί του πηγαίνουν σχεδόν όλοι οι αρχηγοί κομμάτων. Τι περιμένουμε όμως από τη Γενεύη; Θα είναι μια νέα Ζυρίχη ή μήπως τελικά... άνθραξ ο θησαυρός;
 
Τελικά είναι πενταμερής;
 
Τις τελευταίες μέρες κάποια πράγματα έχουν ξεκαθαρίσει. Η διάσκεψη, σύμφωνα με ομολογία του ίδιου του Προέδρου θα είναι «τύπου πενταμερούς». Αυτή η δήλωση-ομολογία σύγχυσε τα πράγματα. Είπε ότι θα είναι πενταμερής, αλλά και με την παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Θα είναι, δηλαδή, εξαμερής; Στο εσωτερικό εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες, ενώ προστέθηκε και η αντίδραση του Μουσταφά Ακιντζί. Πάντως, αν είναι πενταμερής θα έχει ενδιαφέρον η αντίδραση του ΑΚΕΛ.
 
Το δεύτερο στοιχείο είναι ότι μαζί με την πρόσκληση που έστειλαν τα Η.Ε. στην Ευρωπαϊκή Ένωση για να βρεθεί στη Γενεύη, ήρθε και η προχθεσινή δήλωση της Κομισιόν ότι η Ένωση θα έχει ρόλο. Όπως είπε ο Εκπρόσωπος της Κομισιόν, η Κύπρος είναι κράτος-μέλος και θα παραμείνει και μετά από μια συμφωνία και γι’ αυτό η Ε.Ε. έχει λόγο. Αυτή η δήλωση ανακουφίζει κάπως τη δύσκολη θέση του Νίκου Αναστασιάδη. Ταυτόχρονα, τα Η.Ε. κοινοποίησαν και στις χώρες-μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας ότι αν το επιθυμούν μπορούν να παρευρεθούν. Ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ έριξε μάλιστα το γάντι, δηλώνοντας ότι «εκείνες οι χώρες που έχουν δηλώσει επιθυμία να είναι στη διάσκεψη, μπορούν να το πράξουν».
 
Όλοι έχουν μετακομίσει προσωρινά στη Γενεύη μέσα από έντονες αντιπαραθέσεις, αλλά οι προσδοκίες έχουν μειωθεί. Η παλιά εκείνη εντύπωση ότι το Κυπριακό «ουσιαστικά έχει κλείσει, μένει μόνο να ανακοινωθεί», φαίνεται να δίνει τη θέση της σε νέα μεγάλα ερωτηματικά.
 
Αμείωτη η κριτική της αντιπολίτευσης και το «αίνιγμα του ΑΚΕΛ»
 
Η αντιπολίτευση δεν κριτικάρει ότι «είναι όλα τελειωμένα», αλλά επισημαίνει τους μεγάλους κινδύνους της προσέγγισης του Προέδρου. Ισχυρίζονται ότι είτε θα ριψοκινδυνέψουμε επικίνδυνα πράγματα για την Κυπριακή Δημοκρατία και τη συνέχειά της, είτε θα πάμε σε διαπραγμάτευση με τουρκικούς όρους, όπου η άλλη πλευρά έχει ήδη πάρει σχεδόν όλα όσα ήθελε χωρίς να κάνει καμία υποχώρηση.
 
Από το κυβερνητικό στρατόπεδο άρχισαν ήδη να προετοιμάζουν το έδαφος ότι «η Γενεύη μπορεί να μην είναι το τέλος του δρόμου». Ενώ, ακόμα και το ΑΚΕΛ φρόντισε να διαφοροποιηθεί, αφήνοντας μεγάλα ερωτηματικά για το αν στηρίζει διαδικασία, όπου θα βρεθούν στην ίδια αίθουσα διαπραγμάτευσης οι «3 συν 2». Τόσο με δηλώσεις του γενικού γραμματέα, όσο και από πληροφορίες από τα «βαθιά» της Εζεκία Παπαϊωάννου, το ΑΚΕΛ φαίνεται ότι θα ήθελε να κρατήσει «κάποιες αποστάσεις» από τον πρόεδρο. Προς το παρόν, όμως, δεν θέλησε να τον αδειάσει εντελώς. Τίποτα, όμως, δεν εγγυάται ότι δεν θα το κάνει σε οποιαδήποτε στιγμή στη συνέχεια.
 
Αινιγματικός πυροσβέστης ο Κοτζιάς
 
Η πιο διαφωτιστική δήλωση, ίσως, να ήταν εκείνη του υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας. Ο Νίκος Κοτζιάς έσπευσε, καθόλου τυχαία, να μειώσει τις προσδοκίες. Είπε με δυο λόγια ότι το πιο πιθανό είναι πως τίποτα δεν θα τελειώσει στη Γενεύη την ερχόμενη Πέμπτη. Αντίθετα, όπως υπαινίχθηκε, το πιο πιθανό είναι η διαδικασία να συνεχιστεί. Ταυτόχρονα, την ίδια ώρα που μειώνει τις προσδοκίες, για να καθησυχάσει, διευκρίνησε ότι δεν μπορεί να υπάρξει αποτυχία. Τι σημαίνει αυτό;
 
Παρατηρητές αποκωδικοποιούν αυτή τη δήλωση, λέγοντας ότι δεν θα υπάρξει αποτυχία, επειδή δεν πρέπει να αναμένεται συμφωνία! Επομένως και χωρίς κάποια συμφωνία δεν θα θεωρηθεί ότι η διάσκεψη απέτυχε.
 
Διπλωματικοί κύκλοι από καιρό επισημαίνουν ότι η επιτυχία που μπορεί να αναμένεται στη Γενεύη είναι μια «κατ’αρχήν συμφωνία», στη βάση της οποίας θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις, για να βρεθεί κάποια φόρμουλα για τις εγγυήσεις και τον κατοχικό στρατό. Αυτό ακριβώς είπε ο Κοτζιάς.
 
Αυτή η προετοιμασία του εδάφους από τον Νίκο Κοτζιά έρχεται να συναντήσει και παλαιότερη δήλωση του προέδρου Αναστασιάδη, ότι «η Γενεύη μπορεί να μην είναι το τέλος του δρόμου». Πίσω από όλα αυτά βρίσκεται μια ρεαλιστική αποτίμηση. Όσο προχωρούσαν οι διαπραγματεύσεις μετά την 1η Δεκεμβρίου και στη Λευκωσία δεν καταγράφηκε καμία πρόοδος, στην ελληνική πλευρά έγινε συνείδηση ότι ο μόνος τρόπος αντιμετώπισης της τουρκικής τακτικής ήταν να πληρώσουν τον Μουσταφά Ακιντζί «με το ίδιο νόμισμα». «Αν νομίζει η τουρκική πλευρά ότι θα πάμε στις 12 του μήνα με όλα τα θέματα σε ένα τραπέζι με την Τουρκία και τη Βρετανία, τότε κάνουν λάθος», έλεγε πηγή από τον περίγυρο του Προέδρου. «Αφού θέλουν να κωλυσιεργούν, τότε αυτό θα το εισπράξουν πίσω στη Γενεύη».
 
Ο Ακιντζί συνεχίζει το... εκ περιτροπής βιολί του
 
Η μόνη περίπτωση να διαφοροποιηθεί αυτό το σκηνικό θα ήταν εάν ο Ερντογάν πήγαινε στη Γενεύη με μια «αφοπλιστική πρόταση». Όλοι, όμως, οι αναλυτές και οι γνώστες του τουρκικού πολιτικού σκηνικού αποκλείουν κάτι τέτοιο κατηγορηματικά. Ξένος ανταποκριτής από την Άγκυρα έλεγε χαρακτηριστικά ότι «ένα τέτοιο σενάριο είναι προϊόν μεγάλης φαντασίας». Συμπληρώνοντας ότι αυτή την περίοδο άλλες είναι οι σκοτούρες και οι προτεραιότητες του ισχυρού άντρα στην Τουρκία. Πρόκειται μάλιστα για πολύ μεγάλες σκοτούρες. Αλλά με αυτά τα δεδομένα, ο Ερντογάν δεν θα παραλείψει να κάνει μια «επίδειξη» στη Γενεύη. Δηλαδή θα επιδιώξει, εμφανιζόμενος σαν «έτοιμος από καιρό για λύση», να ενοχοποιήσει την ελληνική πλευρά και να κλειδώσει όσα μέχρι στιγμής έχει κερδίσει ο Μουσταφά Ακιντζί.
 
Οι πληροφορίες εδώ στη Λευκωσία είναι ότι στο τριήμερο, μεταξύ Δευτέρας και Τετάρτης, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης θα προσπαθήσει να αποσπάσει την εκ περιτροπής προεδρία που δεν κατάφερε να κλειδώσει μέχρι τώρα. Για τον σκοπό αυτό θα προσφέρει το δέλεαρ ενός «ικανοποιητικού χάρτη». Επιπρόσθετα, και επειδή μια τέτοια υπόσχεση φαίνεται «προεξοφλημένη», θα επιστρατεύει φοβέρες ότι αν δεν υπάρξει «ευελιξία» από την ελληνική πλευρά για την «εκ περιτροπής», τότε δεν θα υπάρχει ούτε καλή θέληση από την Τουρκία κατά τη «μεγάλη συνάντηση» της Τετάρτης.
 
Φόβος... έκπληξης από Αναστασιάδη
 
Το ερώτημα είναι, λοιπόν, εάν υπάρχει πιθανότητα ο πρόεδρος Αναστασιάδης να κάνει και αυτή την υποχώρηση, αναμένοντας «μόνο και μόνο» να πάρει τη Μόρφου. Στο προεδρικό γνωρίζουν ότι δεν θα είχε νόημα να παρουσιάσουν συμφωνία χωρίς τη Μόρφου. Αλλά ταυτόχρονα γνωρίζουν ότι ούτε κάποια συμφωνία με Τουρκοκύπριο πρόεδρο της Κύπρου έχει σοβαρές πιθανότητες να περάσει από δημοψήφισμα.
 
Στην πράξη, όμως, η διαδικασία της Γενεύης εξαγγέλλεται σαν μια παρτίδα για γερά νεύρα. Διότι όλα δείχνουν ότι την Τετάρτη τη νύχτα, στις 11 του μήνα, η ελληνική πλευρά δεν θα έχει στα χέρια της κάποιο τουρκικό χάρτη.
 
Οι πληροφορίες είναι ότι το σενάριο που θα βγει προς τα έξω είναι ότι «μετά από εξαντλητική συζήτηση» οι δυο πλευρές συμφώνησαν να παραδώσουν στα Ηνωμένα Έθνη η καθεμιά τον χάρτη της. Πώς θα μπορέσει, όμως, εκείνη τη νύχτα ο Πρόεδρος Αναστασιάδης να πείσει τους πολιτικούς αρχηγούς ότι υπάρχει ικανοποιητική σύγκλιση και θα πρέπει να προχωρήσουμε στην επόμενη φάση; Οι όποιες διαβεβαιώσεις του Μουσταφά Ακιντζί προς τον Νίκο Αναστασιάδη δεν θα είναι αρκετές για να πείσουν τους υπόλοιπους αρχηγούς των ελληνοκυπριακών κομμάτων.
 
Ο χάρτης που καίει τα χέρια του Ακιντζί
 
Είναι κοινό μυστικό ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά και συγκεκριμένα ο Ακιντζί έχει τεράστιο πρόβλημα να βάλει τα πράγματα σε χάρτη. Οι περισσότεροι στα κατεχόμενα θεωρούν ότι ακόμα και εκείνη η «φτωχή» πρόταση που έκανε ο Τουρκοκύπριος ηγέτης στο Μον Πελεράν είναι «απαράδεκτη υποχώρηση», αγγίζοντας τα όρια της «προδοσίας». Όλοι, επίσης, γνωρίζουν ότι σκοπός του Ακιντζί ήταν να «κρύψει» ένα χάρτη, με ποσοστό εδαφών κάτω από 29% και δυνατότητα επιστροφής για περισσότερους από 65-70 χιλιάδες Ελληνοκυπρίους, πίσω από τον Ερντογάν. Αλλά τέτοιο σενάριο στη Γενεύη φαίνεται δύσκολο να υλοποιηθεί.
 
Ο προφανής κίνδυνος είναι, λοιπόν, φανερός. Είτε η τουρκική πλευρά να βρει και πάλι προφάσεις για να μη δώσει κανένα χάρτη, είτε να δώσει χάρτη που και πάλι δεν θα μπορεί να γίνει αποδεκτός από την ελληνική πλευρά. Πάντως οι πολιτικοί αρχηγοί του «ενδιάμεσου» δεν κρύβουν ότι φοβούνται από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας έναν «τραγικό αιφνιδιασμό» όμοιο με εκείνο του περίφημου δείπνου. Συγκεκριμένα, φοβούνται ότι, για να επιβεβαιώσει την μέχρι τώρα πορεία του, δεν αποκλείεται να κάνει στο πρώτο τριήμερο κάποιο «δώρο» στον Ακιντζί και μετά στην τελική ημέρα των διαπραγματεύσεων να βρεθεί εκτεθειμένος.
 
Πολύς καβγάς για το τίποτα;
 
Στην περίπτωση, όμως, που φύγουν από τη Γενεύη μόνο με μια προκαταρκτική συμφωνία, για να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για αλλαγή του καθεστώτος εγγυήσεων, αλλά ταυτόχρονα μείνει ακόμα ανοιχτό το εδαφικό, τότε έστω και αν δοθεί σωσίβιο στις συνομιλίες, το πράγμα θα φαίνεται πολύ χλωμό. Για ναυάγιο που «απλώς δεν θα ομολογήσουμε», μιλούσε Ελλαδίτης διπλωμάτης με εμπλοκή στο Κυπριακό.
 
Ταυτόχρονα, στην Αθήνα είναι κοινό μυστικό ότι παρά τη «φόρμουλα» που έχουν υπ' όψιν και για την οποία προσπάθησε να προϊδεάσει ο Ν.Κοτζιάς, στην πραγματικότητα οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις για το θέμα των εγγυήσεων στη συνέχεια θα είναι εξαιρετικά δύσκολες, αφού στην ουσία θα είναι διμερείς, ελληνο-τουρκικές. Και αυτό αποτελεί σενάριο-εφιάλτη για την Αθήνα. Όλοι, όμως, ομολογούν ότι ο Αλέξης Τσίπρας σε αυτή τη συγκυρία της διακυβέρνησής του θέλει να γίνει σαφές ότι δίνει «απλόχερη στήριξη στη Λευκωσία» και ταυτόχρονα δεν πρόκειται να αφήσει να παρασυρθεί σε «θεαματικές κινήσεις».
 
Με όλα αυτά τα δεδομένα και την αλλαγή φρουράς τόσο στα Ηνωμένα Έθνη όσο και στην Ουάσιγκτον, φαίνεται ότι η Γενεύη θα είναι περισσότερο ένα «ενδιάμεσο στάδιο», παρά μια αποφασιστική καμπή στις διαπραγματεύσεις. Αλλά το γεγονός ότι όλοι οι βασικοί πρωταγωνιστές του Κυπριακού θα βρεθούν για κάποιες ώρες εκεί μαζί, εξακολουθεί να θεωρείται από ορισμένους ως μια «μοναδική ευκαιρία». Το πρόβλημα είναι ότι αυτοί οι «ορισμένοι» είναι ακριβώς οι ίδιοι που το 2004 είχαν κάνει σχεδιασμούς που δεν εγκρίθηκαν τελικά από τη συντριπτκη πλειοψηφια των ελληνοκυπρίων πολιτών. Μακάρι να έμαθαν από τα λάθη του παρελθόντος.

Top