Χρύσανθος Τσουρούλλης Κυπριακό: Χέρι-χέρι το 2016 με το 2017, μπορεί και 2018

Κυπριακό: Χέρι-χέρι το 2016 με το 2017, μπορεί και 2018

Γιατί ανοχή και η κάλυψη είναι συνενοχή αδέλφια…

ΚΑΠΟΙΟΙ ΕΚΤΙΜΟΥΝ ΟΤΙ Ο «ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ» ΕΠΙΦΥΛΑΣΣΕΙ ΚΑΠΟΙΑ «ΕΚΠΛΗΞΗ» ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ
 
Ακόμα και αν βρεθεί «φόρμουλα» για τα θέματα ασφαλείας που να μπορεί να είναι αποδεκτή και από τις δύο πλευρές, φαίνεται ότι η επιμονή των Τούρκων αποδίδει και θα μεταφέρουν στη Γενεύη πολλά ανοιχτά ζητήματα. Στις διαπραγματεύσεις που γίνονται αυτές τις μέρες δεν έχει κλείσει απολύτως κανένα θέμα
 
Πιο πιθανό, η περίφημη «έκπληξη» Ερντογάν να είναι «πάρε» από Ελλάδα παρά «δώσε» σε Κύπρο
 
Εξαιρετικά δύσκολο να προκύψει στη Γενεύη διεθνής συνθήκη, για να χρειαστεί εκεί η Κυπριακή Δημοκρατία
 
Αν σπρώξουν όλα τα ανοιχτά ζητήματα στις 12 Ιανουαρίου, το πιθανότερο είναι στη Γενεύη να αποφασιστεί μόνο... συνέχεια της διαπραγμάτευσης
 
Τέλος του 2016 και για κάποιους φαίνεται να πλησιάζουμε και στο τέλος του Κυπριακού. Βέβαια ούτε η επαναλαμβανόμενη θέση της Άγκυρας για εγγυήσεις και στρατό, ούτε και οι συζητήσεις αυτές τις μέρες ανάμεσα σε Μαυρογιάννη και Ναμί δικαιολογούν τέτοια αισιοδοξία. Αλλά υπάρχουν ακόμα κάποιοι στη Λευκωσία που περιμένουν ότι «με την αρχή του νέου χρόνου, ο Ταγίπ Ερντογάν θα μας εκπλήξει στη Γενεύη». Τι έγινε όμως μέσα σε αυτόν τον χρόνο και φτάσαμε, παραμονές Πρωτοχρονιάς, το κύριο θέμα να είναι η παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας στη διάσκεψη της Γενεύης;
 
Ένας χρόνος άνω-κάτω
 
Η χρονιά που τελειώνει είχε μέσα πολλά. Είχαμε δυο εκλογικές αναμετρήσεις που διαμορφώνουν ένα νέο κομματικό χάρτη. Ζήσαμε την επιβεβαίωση της κυβερνητικής πολιτικής και την επάνοδο της ανάπτυξης στην Κύπρο. Το 2016 ήταν το τυπικό τέλος του Μνημονίου. Αλλά ταυτόχρονα φάνηκε και η αδυναμία της Κυβέρνησης να υλοποιήσει έστω και μια από τις μεταρρυθμίσεις που έχει στόχο. Ούτε οι αποκρατικοποιήσεις πρόκειται να προχωρήσουν ούτε η δημόσια υπηρεσία, αλλά ούτε και η Τοπική Αυτοδιοίκηση αλλάζουν.
 
Στο διεθνές επίπεδο, τη χρονιά σημάδεψαν η τρομοκρατία και ο πόλεμος. Το 2016 ξεκίνησε έχοντας νωπό το σοκ του Μπατακλάν και έφερε το μακελλειό της Νίκαιας. Τελειώνει με τη σκιά της παρόμοιας τρομοκρατικής επίθεσης στο Βερολίνο. Ταυτόχρονα, το κύριο πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι πια οι οικονομικές και τραπεζικές ισορροπίες, ούτε και ασχολούμαστε πια με τους μηχανισμούς στήριξης και τις εξελίξεις στην τραπεζική ένωση. Κύριο πρόβλημα είναι πια το προσφυγικό και η μεταναστευτική πληγή. Ένα πρόβλημα που έχει να κάνει με τον πόλεμο που συνεχίζεται με νέα επεισόδια στη Συρία και αλλού. Αυτές τις μέρες, η προσπάθεια μιας συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας-Περσίας-Τουρκίας δείχνει ότι άλλαξαν μέσα σε αυτόν τον χρόνο και κάποιες ισορροπίες και προέκυψαν καινούργια επεισόδια.
 
Πολλοί πιστεύουν ότι μεγάλες αλλαγές ακόμα έρχονται και θα ξεκινήσουμε να τις βλέπουμε από το 2017, αφού οι Αμερικανοί ψηφοφόροι έκαναν την «έκπληξη» να στείλουν στον Λευκό Οίκο τον Τραμπ. Για την Τουρκία, πάντως, ο χρόνος που τελειώνει χαράχτηκε από το πολύ περίεργο πραξικόπημα. Ήταν ένα πραξικόπημα που τελικά λειτουργεί σαν να έγινε κάποια νικητήρια επανάσταση από τον Ερντογάν. Η Τουρκία αλλάζει ριζικά και η χρονιά τελειώνει με τις τουρκικές φυλακές γεμάτες.
 
Πού θα είναι η Κυπριακή Δημοκρατία αρχές του Γενάρη;
 
Ήταν όμως και μια χρονιά «γεμάτη» από Κυπριακό. Αυτό ήρθε στο δεύτερο μισό του χρόνου, με το σκηνικό να μεταφέρεται μια στη Νέα Υόρκη και μια στο ελβετικό θέρετρο Μον Πελεράν, το οποίο γνωρίσαμε φέτος. Σε περίπου δέκα μέρες θα βρεθούν στην πολυσυζητημένη σύναξη της Γενεύης όλοι οι πρωταγωνιστές του Κυπριακού. Μένει να περιμένουμε να δούμε τι ακριβώς θα γίνει, γιατί οι πληροφορίες είναι αλληλοσυγκρουόμενες και οι ισχυρισμοί τόσο διαφορετικοί.
 
Ο κόσμος ακούει, βέβαια, όσους επισημαίνουν τον κίνδυνο να μπει σε αμφισβήτηση από εμάς τους ίδιους η Κυπριακή Δημοκρατία, εάν δεν είναι καθαρό και επίσημο ότι θα είναι εκεί και θα συμμετέχει στη διάσκεψη. Από την κυβερνητική πλευρά απαντούν ότι δεν υπάρχει τέτοιο ενδεχόμενο και κάποιοι διερωτώνται αν το 2004 στο Μπούργκενστοκ είχε ανακοινωθεί επίσημα παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας και αν αυτό σήμαινε την κατάργησή της. Με αυτή τη συζήτηση, όμως, πάμε να ξεχάσουμε το πραγματικό ζήτημα. Τι θα γίνει λοιπόν επί της ουσίας; Πόσες και ποιες πιθανότητες υπάρχουν για μια συμφωνία στη Γενεύη; Τι μπορεί να συμβεί στη «μετά τη Γενεύη εποχή» του Κυπριακού;
 
Το σενάριο της «έκπληξης Ερντογάν»
 
Εδώ ταιριάζει να σκεφτούμε την ιδέα που έχουν κάποιοι, ότι ο «σουλτάνος της Άγκυρας» επιφυλάσσει κάποια «έκπληξη» για τη διάσκεψη. Τι θα κάνουμε, ρωτούσε παλαίμαχο στέλεχος της κυβερνητικής παράταξης, εάν η Τουρκία δεχτεί να μην υπάρχουν εγγυήσεις στο μέλλον; Είμαστε προετοιμασμένοι; Αυτό το ερώτημα έχει όμως για απάντηση ένα άλλο ερώτημα. Δηλαδή, η μόνη διαφορά είναι οι εγγυήσεις; Αν δηλαδή υπήρχε τέτοιο ενδεχόμενο, αλλά η Τουρκία επιμένει στην παρουσία δικών της στρατευμάτων στην Κύπρο, σε εκ περιτροπής προεδρία και μια συμφωνία χωρίς τη Μόρφου και χωρίς κάποια συγκεκριμένη απάντηση για τις δεκάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες περιουσιών στα κατεχόμενα, θα μπορούσε να μιλάμε για «έκπληξη»; Για ποιο πράγμα θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι;
 
Μήπως μπορεί να πιστέψουμε στα σοβαρά ότι ο Ταγίπ Ερντογάν πάει στη Γενεύη για να δεχτεί να «σβηστούν» οι εγγυήσεις που πέτυχαν προκάτοχοί του και ταυτόχρονα να δώσει πίσω σημαντικά εδάφη, να συνεργαστεί για ουσιαστική λύση του «περιουσιακού» και να σταματήσει να απαιτεί πρόεδρο της Κύπρου από το ένα πέμπτο του πληθυσμού; Και αν ακόμα είχε βάση η λογική της «έκπληξης», αυτό φαίνεται ότι θα αφορά να δείξει «ευελιξία» ο Τούρκος Πρόεδρος, δεχόμενος κάποια «παραλλαγή» του συστήματος εγγυήσεων. Δηλαδή εγγυήσεις με άλλο περιτύλιγμα. Στο εδαφικό όλα έδειξαν και τα όσα έγιναν στο Μον Πελεράν ότι η Τουρκία μπορεί να δεχτεί την παραχώρηση ή την «ομοσπονδοποίηση» της Μόρφου, με αντάλλαγμα όμως και κάποιο νέο σύστημα εγγυήσεων και παρουσία στρατευμάτων και την προεδρία του κράτους.
 
Εξάλλου, πηγές από την Αθήνα επαναλαμβάνουν την ανησυχία ότι ο Ερντογάν θα κάνει «δυναμική είσοδο» στη διάσκεψη, ανοίγοντας προηγουμένως μια «λίστα» από θέματα στον Έλληνα Πρωθυπουργό. Συγκεκριμένα, οι πληροφορίες είναι ότι μέχρι τώρα ο Ταγίπ Ερντογάν, χωρίς να αρνηθεί, απλώς καθυστερεί τη συνάντηση με τον Αλέξη Τσίπρα, διότι θέλει την «τελευταία στιγμή» να αιφνιδιάσει την Ελλάδα. Ο αιφνιδιασμός φαίνεται ότι θα είναι η επιβολή όρων ότι, για να συζητήσει εγγυήσεις, θα πρέπει η συζήτηση να συνδυαστεί με αποδοχή της Αθήνας για επίσημο άνοιγμα διαλόγου για μια σειρά από άλλα θέματα και «διαφορές», που η Τουρκία κατά πάγια τακτική θεωρεί ότι υπάρχουν μεταξύ των δύο χωρών. Φυσικά ο Έλληνας Πρωθυπουργός δεν μπορεί να δεχτεί κάτι τέτοιο, όσο και αν και αυτός αναζητεί μια συμφωνία για το Κυπριακό.
 
Δρόμος γεμάτος αγκάθια για τα Η.Ε.
 
Με αυτά τα δεδομένα, η αποστολή των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη είναι εξαιρετικά δύσκολη. Με το «καλημέρα» θα αντιμετωπίσουν προκλήσεις, αφού ο Πρόεδρος Αναστασιάδης -εφόσον τα πράγματα φτάσουν στη διεθνή διάσκεψη στις 12 του μήνα- θα καταστήσει σαφές ότι συμμετέχει εκπροσωπώντας και την Κυπριακή Δημοκρατία. Τυχόν «απάντηση» της τουρκικής πλευράς και αξίωση του Μουσταφά Ακιντζί να γίνει λόγος για την «ΤΔΒΚ» θα τίναζε τη διάσκεψη στον αέρα. Ταυτόχρονα, όμως, και αν αποφύγουν με κάποιον τρόπο αυτόν τον σκόπελο, τα ΗΕ θα πρέπει να βρουν τρόπο να «χωρέσουν» την Ευρωπαϊκή Ένωση στη διάσκεψη.
 
Είναι δεδομένο ότι η τουρκική πλευρά δεν θα διστάσει να αντιδράσει, ενώ ο Ταγίπ Ερντογάν δεν αποκλείεται να «στολίσει» την ΕΕ και τα ΗΕ, όπως δεν διστάζει να κάνει. Σε μια τέτοια περίπτωση, και πάλι η διάσκεψη θα κινδυνεύσει με ναυάγιο προτού καν ξεκινήσει. Σε όλα αυτά πιθανώς προστίθεται και ένα ζήτημα για την παρουσία των μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Γι’ αυτούς και για άλλους λόγους ουσίας, ο ειδικός απεσταλμένος του Γενικού Γραμματέα εμφανίζεται τώρα πολύ πιο συγκρατημένοις απ' ό,τι στο παρελθόν.
 
Αλλά και αν ξεπεραστούν τέτοια «διαδικαστικά» ζητήματα, οι πιο πολλές πιθανότητες είναι να μην κλείσει κάποια συμφωνία στη Γενεύη. Ακόμα και αν βρεθεί «φόρμουλα» για τα θέματα ασφαλείας, που να μπορεί να είναι αποδεκτή και από τις δύο πλευρές, φαίνεται ότι η επιμονή των Τούρκων αποδίδει και θα μεταφέρουν στη Γενεύη πολλά ανοιχτά ζητήματα.
 
Στις διαπραγματεύσεις που γίνονται αυτές τις μέρες δεν έχει κλείσει απολύτως κανένα θέμα. Ενώ όλα δείχνουν ότι και μεταξύ 9 και 11 Ιανουαρίου ο Μουσταφά Ακιντζί δεν πρόκειται να είναι υποβοηθητικός για να προστεθούν συγκλίσεις. Ακόμα και στο εδαφικό, όπου υπάρχει η εντύπωση ότι θα έχουμε κατάληξη «μεταξύ 28,2% και 29,2%», οι πληροφορίες είναι ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά θα παραπέμψει το θέμα στις 12 Ιανουαρίου, όταν θα είναι παρών και ο Ταγίπ Ερντογάν. Ο τελευταίος θα έχει την ευχέρεια όχι μόνο να εκβιάζει την Ελλάδα και με άλλα ανταλλάγματα πέραν του Κυπριακού, αλλά να κάνει και έναν διπλό εκβιασμό και για τις εγγυήσεις καθώς και για το εδαφικό.
 
Το έργο συνεχίζεται και μετά...
 
Είναι γι’ αυτούς τους λόγους που τόσο ο Πρόεδρος Αναστασιάδης όσο και ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ έχουν διευκρινίσει με νόημα, τις τελευταίες μέρες, ότι πιθανόν «να μην τελειώνει ο δρόμος στη Γενεύη». Αυτή τη φορά, πάντως, ο Νίκος Αναστασιάδης δεν θα έχει την ευχέρεια να επικαλεστεί ανάγκη να επιστρέψει στη Λευκωσία για να ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς, αφού θα τους έχει μαζί του. Η πιθανότερη φόρμουλα θα είναι να «κλειδωθεί» κάποια πρόοδος στη Γενεύη και να συμφωνηθεί ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται για τα υπόλοιπα θέματα. Αλλά σε μια τέτοια περίπτωση και πάλι θα προκύψει παγίδα ή πρόκληση για την ελληνική πλευρά.
 
Σύμφωνα με τη λογική και τις διεργασίες στα Ηνωμένα Έθνη, ο Έσπεν Μπαρθ Έιντε θα επιχειρήσει, χωρίς να το έχει πει ποτέ καθαρά, να πάρει μαζί του κάποιου είδους «ενδιάμεση συμφωνία». Αυτό θα δικαιολογείται με την αλλαγή φρουράς στη Γενική Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών. Αλλά οι πληροφορίες από την Αθήνα είναι ότι έχει γίνει ειδική συζήτηση και προεργασία γι’ αυτό το θέμα, το οποίο πάντως η ελληνική πλευρά θα αποκλείσει κατηγορηματικά. Δηλαδή, σε καμία περίπτωση Αθήνα και Λευκωσία δεν θα επιτρέψουν τίποτε άλλο να θεωρηθεί συμφωνημένο, εκτός εάν από τη Γενεύη προκύψει και τυπικά διεθνής συμφωνία για κατάργηση των εγγυήσεων.
 
Θα είναι και το 2017 γεμάτο με Κυπριακό;
 
Με τις πληροφορίες να επιμένουν ότι η «θετική έκπληξη» και το δήθεν «δώρο» του Ερντογάν δεν ξεπερνά μια υπόσχεση ότι κατάργηση των εγγυήσεων μπορεί να συζητηθεί στο μέλλον, θα είναι δύσκολο η Γενεύη να δώσει κάποια νέα διεθνή συνθήκη. Με αυτόν τον τρόπο σίγουρα θα παραμείνουν ανοιχτά τα κεφάλαια της διακυβέρνησης και πιθανότατα και αυτό του εδαφικού. Με αυτή τη λογική ούτε το περιουσιακό θα μπορεί να κλείσει, ενώ χαώδες κενό υπάρχει πάντα όσον αφορά την προετοιμασία των κατεχομένων για λύση και ένταξη στον ευρωπαϊκό χώρο, και πιο συγκεκριμένα στην Ευρωζώνη.
 
Αναμένοντας βέβαια τις πραγματικές εξελίξεις σε λίγες μέρες, προς το παρόν φαίνεται να δικαιώνονται εκείνοι που έλεγαν ότι το «μάξιμουμ» που μπορεί να βγει από τη Γενεύη είναι «ανανεωμένες υποσχέσεις», αλλά και μια ευχέρεια του Προέδρου Αναστασιάδη να βλέπει το Κυπριακό να επεκτείνεται μέχρι το τέλος του νέου χρόνου και το τέλος της θητείας του. Η διεθνής διάσκεψη αναμενόταν και διαφημιζόταν ως το πανηγυρικό «τέλος του δρόμου». Όσο πλησιάζουμε στη διάσκεψη της Γενεύης, αυτή μοιάζει περισσότερο με σκόπελο παρά με κατάληξη. Δύσκολα πάντως θα μπορούσε κανείς να παραξενευτεί αν, τελικά, η Γενεύη δημιουργήσει βαθύ ρήγμα και οριστικό ναυάγιο.
 
Πάντως, εάν ξεπεραστεί χωρίς μεγάλη ζημιά ο «σκόπελος» της Γενεύης, δεν αποκλείεται και το 2017 να είναι γεμάτο με Κυπριακό. Κάποια ανάλυση λέει μάλιστα ότι αυτή η νέα χρονιά μπορεί να κλείσει ακριβώς με τον τρόπο που θα ξεκινήσει. Δηλαδή, τέλος του επόμενου χρόνου ή και αρχές του 2018 να χρειάζεται ακόμα μια... διεθνής διάσκεψη για την Κύπρο. Ακόμα και στελέχη του ΔΗΣΥ ομολογούν, πλέον, ότι πιο πιθανό είναι αν πρόκειται να υπάρξει κατάληξη, ένα δημοψήφισμα «περίπου να συμπέσει με τις προεδρικές εκλογές»...

Top