Χρύσανθος Τσουρούλλης Το σκηνικό του παραλόγου έχει στηθεί

Το σκηνικό του παραλόγου έχει στηθεί

Γιατί ανοχή και η κάλυψη είναι συνενοχή αδέλφια…


Ο νέος χρόνος ξεκινά όπως είχε κλείσει ο προηγούμενος. Με «εντατικές» συναντήσεις Αναστασιάδη-Ακιντζί. Μας επαναλαμβάνουν ότι υπάρχει συνεννόηση και αντίληψη της μιας πλευράς στις έγνοιες της άλλης. Αλλά όμως για συμφωνία, ούτε λόγος. Για επικείμενη συμφωνία μιλούν διαρκώς άλλα πολιτικά πρόσωπα και όχι εκείνοι που διαπραγματεύονται. Μιλά η ηγεσία του Δημοκρατικού Συναγερμού και του ΑΚΕΛ, ο Υπουργός Εξωτερικών, ο ειδικός απεσταλμένος και, συνήθως, Τούρκοι υπουργοί και αξιωματούχοι.

Οι συζητήσεις επαναλαμβάνονται καθημερινά και φορτικά. Από τη μια πλευρά πολιτικά πρόσωπα επιμένουν με αινιγματικό ύφος ότι «θα υπάρξει συμφωνία μέσα στο 2016». Είναι μάλιστα περίεργο ότι άλλοι πολιτικοί, με διαμετρικά αντίθετες απόψεις, μοιράζονται αυτήν την πεποίθηση, έστω και αν θεωρούν ότι θα πρόκειται για ολέθρια συμφωνία! Δεν υπάρχει, δηλαδή, μόνο σύμπτωση απόψεων ΔΗΣΥ-ΑΚΕΛ, αλλά και σύγκλιση εκτιμήσεων των πιο ακραίων από τους «απορριπτικούς» και τους «ενδοτικούς».

Από την άλλη πλευρά υπάρχουν, όμως, τα γεγονότα. Ακούγοντας κανένας τον Μουσταφά Ακιντζί, όπως και κάποιες τοποθετήσεις από την Άγκυρα, ένας λογικός άνθρωπος διερωτάται για ποιο λόγο κάποιοι περιμένουν συμφωνία και λύση. Ποιο είναι εκείνο το έστω και ένα θέμα, στο οποίο η τουρκική πλευρά έχει δείξει καλή θέληση και έχει αλλάξει ακόμα και λίγο τις γνωστές αδιάλλακτες αξιώσεις της, που εμποδίζουν για 41 χρόνια τη λύση;

Κανένας δεν έχει την απάντηση. Κανένας δεν είναι σε θέση να ονομάσει ένα ζήτημα, στο οποίο υπάρχει κάποια συμφωνία που να δείχνει ότι Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι μπορεί να προχωρήσουν σε ένα κοινό κράτος και ένα κοινό μέλλον.

Μήπως τελικά, πίσω από αυτό το «σκηνικό του παραλόγου», υπάρχει κάποιος «φάντης μπαστούνι»; Μήπως δηλαδή υπάρχει κάτι που μας κρατάνε μυστικό; Γιατί δεν δικαιολογείται διαφορετικά, υπεύθυνες πολιτικές δυνάμεις να βλέπουν αυτήν την εικόνα και να εξακολουθούν να μιλούν για λύση.

Οι εγγυήσεις

Οι Ελληνοκύπριοι λογικά θεωρούν το σύστημα των εγγυήσεων συνώνυμο των επεμβάσεων και της κατοχής, και πιστεύουν ότι η λύση ταυτίζεται με το τέλος των εγγυήσεων. Οι Τουρκοκύπριοι, συμπεριλαμβανόμενου και του Μ. Ακιντζί, επαναλαμβάνουν τη μόνιμη αξίωση της Τουρκίας να έχει έλεγχο στην Κύπρο μέσα από τις «εγγυήσεις». Αυτές τις «εγγυήσεις» οι Ελληνοκύπριοι τις νιώθουν συνώνυμο ξένων επεμβάσεων και της ίδιας της κατοχής. Η τουρκική πλευρά θεωρεί ότι μόνο με τις εγγυήσεις και το δικαίωμα της Τουρκίας να αναμειγνύεται θα υπάρχει πραγματική ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων.

Όσοι εμφανίζονται ως προκαταβολικά «έτοιμοι για λύση» διαφημίζουν ότι «τα πράγματα ωρίμασαν» και ότι η Τουρκία είναι έτοιμη και έχει συμφέρον να κάνει το «μεγάλο βήμα». Αναλύουν ότι δεν συμφέρει πια την Τουρκία η κατοχή εδαφών και η στρατιωτική παρουσία, διότι ενδιαφέρεται περισσότερο να συμμετέχει στη δυναμική της ενέργειας στην περιοχή. Θεωρούν ότι δεν πρέπει να τρομάζει κανέναν το ενδεχόμενο να περάσει και το κυπριακό φυσικό αέριο από χερσαίο αγωγό που θα διασχίζει την Τουρκία. Βέβαια, την απάντηση σε αυτό την έδωσε πρόωρα ο ίδιος ο Ταγίπ Ερντογάν, όταν μόλις μερικές εβδομάδες μετά τα πανηγυρικά εγκαίνια του αγωγού για τη μεταφορά νερού από την Τουρκία στα κατεχόμενα, με την πρώτη διαφωνία που προέκυψε, έστριψε τη στρόφιγγα και έκοψε το νερό ακόμα και στους «αδελφούς Τουρκοκυπρίους».

Εκ περιτροπής προεδρία και προσφυγικό

Οι Τουρκοκύπριοι θεωρούν εκ των «ουκ άνευ» την εκ περιτροπής προεδρία. Ο Μ. Ακιντζί μας εξήγησε ότι είναι «έκφραση της πολιτικής ισότητας». Θεωρούν λογικό ότι το 20% του πληθυσμού θα μπορεί να επιβάλλει την πολιτική θέλησή του στο 80%. Σε εκλογές με πλειοψηφία, όπως γίνεται συνήθως, τον πρόεδρο της χώρας θα μπορεί να εκλέγει τότε το περίπου 10%. Έτσι ο Μ. Ακιντζί προσπαθεί να πείσει τον Πρόεδρο Ν. Αναστασιάδη ότι είναι φυσιολογικό και για χάρη της «πολιτικής ισότητας» να έχουμε μια χώρα όπου ο πρόεδρος και η κυβέρνηση μπορεί να εκλέγονται και να εκφράζουν τη θέληση τού περίπου 10%.

Κανένας από αυτούς που θεωρούν ότι «το έδαφος είναι έτοιμο για λύση» δεν μας εξήγησε ποτέ πώς είναι δυνατόν, σε μια δημοκρατική ευρωπαϊκή χώρα, να εκλέγεται η κυβέρνηση από το 10% του πληθυσμού. Αλλά, το κυριότερο, οι Ελληνοκύπριοι δεν φαίνεται να είναι έτοιμοι να δεχτούν ένα τέτοιο μοντέλο. Ενώ και η επίσημη θέση του Προέδρου Αναστασιάδη στις διαπραγματεύσεις, ο οποίος μιλά και για ένα δημοκρατικό ευρωπαϊκό κράτος, είναι ότι δεν μπορεί να έχουμε ένα τέτοιο σύστημα. Επομένως, πώς είναι δυνατό να υπάρξει κάποια συμφωνία; Πού θα βρεθεί άραγε η λύση;

Οι Ελληνοκύπριοι περιμένουν τη λύση, διότι πιστεύουν ότι είτε θα επιστρέψουν στις περιοχές και τις περιουσίες τους, είτε θα πάρουν τουλάχιστον πίσω τις περιουσίες τους, ακόμα και αν δεν επιστρέψουν οι ίδιοι. Η τουρκική πλευρά μας εξήγησε πολλές φορές μέχρι τώρα δυο πράγματα. Πρώτα, ότι δεν δέχεται να γίνει «μαζική μετακίνηση πληθυσμού» και, έπειτα, ότι δεν είναι δυνατόν δικαιώματα ιδιοκτητών, που πάνε πίσω 40 χρόνια, να καταργούν «δικαιώματα» που διεκδικούν για εκείνους που τώρα κατακρατούν τις (κλεμμένες) περιουσίες.

Με την τουρκική λογική, φαίνεται ότι κλειδί για τη λύση πρέπει να είναι τα χρήματα, δηλαδή αποζημιώσεις. Αλλά τέτοια μεγάλη δυνατότητα για αποζημιώσεις τέτοιας κλίμακας ποτέ δεν φάνηκε στο παρελθόν να υπάρχει και ούτε σήμερα ξέρει κανένας πώς θα εξασφαλισθεί. Η μόνη απάντηση, ότι ο Έσπεν Μπαρθ Έιντε ασχολείται συστηματικά και κάνει εκκλήσεις στη διεθνή κοινότητα, δεν είναι κάτι που πείθει ότι μπορεί να υπάρξει ρύθμιση αυτού του μεγάλου ζητήματος.

Στις διαπραγματεύσεις αναπτύχθηκε ένα σύστημα που προβλέπει «κατηγοριοποίηση» των περιουσιών και κάποιες διαδικασίες με τις οποίες οι ενδιαφερόμενοι θα καταφεύγουν είτε σε επιτροπές είτε σε δικαστήρια. Αλλά νομικοί και άνθρωποι με εμπειρία σε ζητήματα περιουσίας έλεγαν ότι ένα τέτοιο σύστημα μπορεί να φαίνεται καλό στα χαρτιά, αλλά στην πράξη δεν θα είναι πειστικό. Το πιο πιθανό, συμπληρώνουν, είναι να μπούμε σε μια κατάσταση κατά την οποία, μετά τη λύση, η Κύπρος θα είναι για χρόνια ή και δεκαετίες ένα μόνιμο δικαστήριο. Ο καθένας μπορεί να καταλάβει ότι καθημερινά θα προκύπτουν δυσαρέσκειες, διεκδικήσεις και η αίσθηση της αδικίας σε πολλούς. Αυτό δεν είναι ακριβώς εκείνο που οι ηγέτες υπόσχονται ως ειρηνική διαβίωση, μέσα σε συνθήκες μιας σύγχρονης χώρας.

Το τουρκικό σχέδιο

Παρόμοια συζήτηση μπορεί να γίνει και σχεδόν για όλα τα άλλα θέματα ή κεφάλαια των συνομιλιών. Έτσι προκύπτει το εύλογο ερώτημα, πώς μπορεί κάποιοι να επιμένουν και να μιλούν για «επικείμενη λύση»; Το λογικό ερώτημα είναι, μήπως υπάρχει «κάτι» που δεν γνωρίζουμε; Βέβαια όσοι γνωρίζουν και παρακολουθούν τα τεκταινόμενα, και τη λογική με την οποία κινείται η ίδια η Τουρκία και όχι μόνο στο Κυπριακό, διαβεβαιώνουν ότι όχι μόνο δεν υπάρχει η παραμικρή ένδειξη ότι η τουρκική πολιτική θα κάνει κάποια «στροφή» ή και κάποιο «άλμα» σχετικά με το Κυπριακό, αλλά, αντίθετα, προσπαθεί με κάθε τρόπο να κατοχυρώσει τη γνωστή «σκληρή» στάση της.

Μέχρι στιγμής, η Άγκυρα φαίνεται να έχει πολύ συγκεκριμένα οφέλη από αυτήν τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων, χωρίς ουσιαστικά να έχει κάνει την παραμικρή παραχώρηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αγνοώντας επιδεικτικά τη Λευκωσία, εμφανίζεται έτοιμη να ανοίξει κεφάλαια διαπραγματεύσεων στις ενταξιακές της Τουρκίας, όπως η ίδια διακαώς επιθυμεί.

Όλοι οι παλιοί και έμπειροι αναλυτές δείχνουν να συμφωνούν σε ένα πράγμα. Η Τουρκία δείχνει πράγματι έτοιμη για μια συμφωνία και δεν παύει, μάλιστα, να σπρώχνει τα πράγματα και σε μια διεθνή πενταμερή διάσκεψη, όπως ήταν πάντα η επιδίωξή της. Σύμφωνα με τον τουρκικό σχεδιασμό, μια τέτοια πενταμερής θα έκλεινε οριστικά το Κυπριακό με συμφωνία. Ενώ το περιεχόμενο μιας τέτοιας συμφωνίας, στην τουρκική λογική, είναι περίπου όπως μας έλεγαν πάντα: «η λύση είναι έτοιμη και είναι αυτό που βλέπετε στην Κύπρο». Δηλαδή μια συμφωνία των δυο «διοικήσεων», που θα αναβαθμίζονταν σε «συνιδρυτικά κρατίδια» και θα έμπαινε από την αρχή κάτω από την «αιγίδα» των δυο εγγυητριών δυνάμεων.

Οι «λεπτομέρειες» μιας τέτοιας συμφωνίας για ίδρυση νέου κράτους θα ήταν κάποιες «περιορισμένες προσαρμογές» στο έδαφος, ένας νομικός μηχανισμός που θα μονιμοποιούσε την κατοχή ελληνικών περιουσιών από Τούρκους, αλλά και διάφορες «διεθνείς συμφωνίες» που έχει κάνει μέχρι τώρα το ψευδοκράτος. Ενώ το πολιτειακό σύστημα με την «εκ περιτροπής προεδρία» θα έδινε εντελώς διαφορετικές διαστάσεις στην τουρκική αξίωση για «πλήρη πολιτική ισότητα».

Το διά ταύτα...

Μ' αυτά και μ’ αυτά οφείλουμε να επαναλάβουμε το λογικό συμπέρασμα.

Είτε υπάρχει κάτι που δεν μας έχουν πει και που δικαιολογεί την εντύπωση ότι «επίκειται λύση», είτε στήνεται ένα αδικαιολόγητο σκηνικό αισιοδοξίας για λόγους πολιτικής διαχείρισης και μόνο. Αν όμως συμβαίνει το δεύτερο, πρόκειται για μια πολύ ολισθηρή διαδικασία, που παραμένει άγνωστο πώς εξυπηρετεί το συμφέρον της Κύπρου. Αφού είναι την τουρκική πλευρά μόνο που εξυπηρετεί και τις δύσκολες διεθνείς και ευρωπαϊκές σχέσεις της.

Αν συμβαίνει το πρώτο, τότε τα πράγματα είναι ακόμα πιο ανησυχητικά. Διότι, πολύ απλά, σημαίνει ότι δεν υπάρχει καμία διαφάνεια και ότι εκείνο που γνωρίζουν, αλλά δεν ομολογούν, είναι κάτι που δεν μπορεί να λεχθεί! Φυσικά υπάρχει και ένας τρίτος δρόμος που ξεπροβάλλει δειλά- δειλά, αλλά φαίνεται να κερδίζει... αρκετό έδαφος. Είναι, λένε οι κακές γλώσσες, ο μακρόπνοος σχεδιασμός Αναστασιάδη, προκειμένου να κερδίσει μια δεύτερη θητεία στον προεδρικό θώκο. Μόνο που για να βαδίσει αυτό το μονοπάτι ο σημερινός Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα πρέπει να... «μεταμορφωθεί». Ή αλλιώς, σύμφωνα πάντα με τους σημερινούς συνοδοιπόρους του, «να φορέσει τη φουστανέλα και να κρατήσει το φλάμπουρο...».


Top