Γιάννος Χαραλαμπίδης Τουρκικοί χάρτες με άρωμα εγγυήσεων

Τουρκικοί χάρτες με άρωμα εγγυήσεων


ΓΑΛΛΙΑ, ΡΩΣΙΑ ΚΑΙ ΒΡΕΤΑΝΙΑ ΔΕΧΟΝΤΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΠΟΛΥΜΕΡΗ
 
Η απάντηση Τσίπρα στην Άγκυρα, οι συνομιλίες Ελλάδας-Τουρκίας πριν από την «Πενταμερή», τα σενάρια για την ασφάλεια, τα χρονοδιαγράμματα και η εμπλοκή του Σ. Ασφαλείας
 
· Τι μηνύματα στέλνουν οι Τούρκοι για τα επόμενα βήματα
 
· Κοντά στο εδαφικό και στην εκ Περιτροπής
 
· Οι σκόπελοι στην εφαρμογή της λύσης και πώς η Ε.Ε. θα βοηθήσει οικονομικά
 
· Τα νομικά προβλήματα καταρτισμού συνταγμάτων και η συνέχεια της Κ.Δ.
 
· Η επιστροφή των προσφύγων, η ασφάλεια και η μετεγκατάσταση Τ/κ και εποίκων
 
Ενόψει του νέου κύκλου των συνομιλιών στο Μον Πελεράν, η τουρκική πλευρά διαμηνύει στο διπλωματικό παρασκήνιο ότι έχει τους χάρτες ανά χείρας και ότι είναι έτοιμη να προχωρήσει αυτήν την εβδομάδα στο επόμενο βήμα, δηλαδή σε αυτό της Πενταμερούς. Στο πλαίσιο μιας Πενταμερούς, Μουσταφά Ακιντζί και Άγκυρα επιδιώκουν να συζητηθεί μαζί με τους χάρτες και το θέμα της ασφάλειας.
 
Ως εκ τούτου, η πρόοδος, όπως τονίζεται, και η επιτάχυνση της διαδικασίας επαφίεται στην ελληνοκυπριακή πλευρά για τον καθορισμό ημερομηνίας για την Πενταμερή, την οποία, όμως, η Λευκωσία ονομάζει Πολυμερή με την προσδοκία, αν αυτό γίνει εφικτό, της συμμετοχής των μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Πριν, πάντως, από μια Πολυμερή ή Πενταμερή, Αθήνα και Λευκωσία υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να προηγηθούν συνομιλίες Ελλάδας και Τουρκίας για να υπάρχουν αυξημένες δυνατότητες επιτυχίας.
 
Ιδιομορφία της Μόρφου
 
Αυτά είναι τα μηνύματα που φθάνουν στις Βρυξέλλες και αλλού ενόψει του νέου κύκλου συνομιλιών στο Μον Πελεράν, ενώ όπως τονίζεται, η Άγκυρα έχει εναλλακτικούς χάρτες που θα μπορούσαν να ικανοποιήσουν την ελληνοκυπριακή πλευρά, τόσο στο θέμα του αριθμού προσφύγων περί τις 100 χιλιάδες, πιθανό κάτι πιο λίγο, δηλαδή περί τις 90 χιλιάδες και με «δίκαιο διακανονισμό» επί των ακτογραμμών και των πλουτοπαραγωγικών πηγών.
 
Υπάρχει επιμονή ότι με μικρές εδαφικές αναπροσαρμογές κοντά στη γραμμή αντιπαράταξης και με την επιστροφή της Αμμοχώστου, καθώς και άλλων χωριών, μπορεί να ικανοποιηθεί ο αριθμός της επιστροφής των 90 με 100 χιλιάδων προσφύγων. Το θέμα της Μόρφου είναι ιδιόμορφο διότι, ως φαίνεται, στις επενδύσεις που έχουν γίνει εκεί, όπως και αλλού, κυρίως στον τομέα της οικοδομικής βιομηχανίας, εμπλέκονται πρόσωπα που ευνοούνται από τον ίδιο τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν.
 
Συναφώς γίνεται η εξής προσπάθεια: Να δοθεί η Μόρφου, αλλά να μείνουν υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση και έλεγχο τα έργα που έγιναν με τουρκικές επενδύσεις. Φαίνεται, πάντως, στους τουρκικούς χάρτες να περιλαμβάνονται περιοχές κοντά στη Μόρφου όπως η Κυρά, το Καπούτι, η Φιλιά, καθώς και άλλα χωριά πλησίον της σημερινής γραμμής αντιπαράταξης. Η ελληνοκυπριακή πλευρά θέλει να διεκδικήσει περιοχή της Καρπασίας και των Κοκκίνων, καθώς και του Κορμακίτη στην πρακτική ειδικού καθεστώτος.
 
Καυτά θέματα και εκ Περιτροπής
 
Ιδιαίτερη έμφαση δίδει η τουρκική πλευρά στη μορφολογία του εδάφους από στρατιωτικής και επιχειρησιακής απόψεως. Για την Τουρκία είναι σημαντικό το θέμα της ασφάλειας, το οποίο, όπως τονίζεται από διπλωματικές πηγές, συνδέεται από την Άγκυρα και με το εδαφικό, καθώς και με τις εγγυήσεις και την παρουσία του τουρκικού στρατού στην Κύπρο.
 
Η Ε.Ε. και δη οι τεχνοκράτες που ασχολούνται με το Κυπριακό τηρούν μια διακριτική στάση, αφού η διαδικασία είναι υπό την αιγίδα των Ην. Εθνών, από τα οποία ενημερώνονται, καθώς και από τα λοιπά εμπλεκόμενα μέρη. Όπως αναφέρουν, ο δικός τους ρόλος είναι επικουρικός. Θεωρούν, από την πληροφόρηση που έρχεται από τη Λευκωσία και από αλλού, ότι υπάρχουν τα εξής καυτά ζητήματα:
 
1. Η εκ Περιτροπής Προεδρία. Επί τούτου οι πληροφορίες αναφέρουν ότι είναι ζήτημα που μπορεί να επιλυθεί επί τη βάσει του τρόπου εκλογής. Υπάρχουν διάφορα σενάρια σχετικά με τον καταρτισμό των ψηφοδελτίων εκλογής του Προέδρου και του Αντιπροέδρου.
 
2. Το εδαφικό, δηλαδή ο καθορισμός κριτηρίων και το περιουσιακό, που είναι ζητήματα συναφή με το κόστος και τη βιωσιμότητα της λύσης.
 
3. Η εξεύρεση των χρημάτων που θα μπορούν να καλύψουν μέρος και μόνο του κόστους της λύσης. Τα λοιπά χρήματα εκτιμούν ότι θα προκύψουν από δανεισμούς και ότι αυτό γίνεται αντιληπτό από τους ηγέτες των δυο πλευρών. Η Ε.Ε. θα δώσει ένα ποσό σταδιακά, περί τα 750 εκ ευρώ, αλλά με τη μορφή προγραμμάτων ανάπτυξης.
 
4. Οι εγγυήσεις και η αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων.
 
Προτάσεις ασφάλειας
 
Ως προς το θέμα των εγγυήσεων και της αποχώρησης των τουρκικών στρατευμάτων, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η Άγκυρα δεν φαίνεται να δείχνει πρόθεση για αλλαγή στάσης προτού δει τι θα γίνει με το εδαφικό. Θεωρεί τις θέσεις που έχει καταθέσεις για συζήτηση ως φυσιολογικές. Καταγράφονται, δε, ως ακολούθως:
 
1. Αντί της λέξης εγγυήσεις να γίνει συμφωνία με την Ελλάδα για τη «διασφάλιση της λύσης» και των δυο κρατιδίων, η κάθε χώρα να αναλάβει εκείνο το κρατίδιο στο οποίο ανήκει η εθνότητά της. Και αν είναι δυνατό να εξευρεθεί μια φόρμουλα που να καλύπτει στο σύνολο του πολιτειακού συστήματος.
 
2. Ο κάθε ηγέτης να δύναται σε περίπτωση κρίσης να ζητά την επέμβαση εκείνων που ανέλαβαν τη διασφάλιση του κρατιδίου του.
 
3. Αποχώρηση μεγάλου αριθμού τουρκικών στρατευμάτων αλλά παραμονή κάποιων τμημάτων για λόγους ασφάλειας. Η πρόταση αυτή συνδέεται με τη διεξαγωγή συζήτησης σε διάστημα 5 χρόνων μετά τη λύση, χωρίς οποιαδήποτε a priori δέσμευση, για τα ζητήματα που θα συζητηθούν.
 
4. Εγκαθίδρυση τουρκικής βάσης. Η Άγκυρα επιμένει ότι αυτό θα μπορούσε να ήταν ένα εναλλακτικό σενάριο, στο μοντέλο των Βρετανικών Βάσεων. Έχει ήδη τεθεί το σχετικό προς τις ΗΠΑ ερώτημα γιατί να μην έχει και η Τουρκία το καθεστώς Βάσης ανάλογο με εκείνου της Βρετανίας, όταν, μάλιστα, όπως ισχυρίζεται η Άγκυρα, έχει τουρκικό πληθυσμό στο νησί και την υποχρέωση προστασίας του.
 
Χρονοδιαγράμματα και Πολυμερής
 
Η τουρκική πλευρά θεωρεί ότι εάν δεν συζητηθούν οι χάρτες με τις εγγυήσεις και την ασφάλεια, σε περίπτωση Πενταμερούς θα βρεθεί σε δύσκολη θέση. Καθόλου πάντως τυχαίες δεν ήταν δηλώσεις του Έλληνα Πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, ότι η Ελλάδα θα εμπλακεί σε μια Πολυμερή που θα αφορά μόνο στα ζητήματα της κατάργησης των εγγυήσεων και της αποχώρησης των τουρκικών στρατευμάτων.
 
Είναι, όπως διπλωματικές πηγές αναφέρουν, ένα μήνυμα προς την Άγκυρα ότι η Αθήνα δεν θα συμμετάσχει σε μια διαδικασία με χάρτες και ζητήματα ασφάλειας στη λογική και πρακτική του πακέτου. Ταυτοχρόνως, είναι κοινή θέση Κύπρου και Ελλάδας ότι, προτού γίνει συζήτηση σε επίπεδο Πολυμερούς, θα πρέπει να συζητηθούν τα θέματα της ασφάλειας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ώστε η Πολυμερής να μην καταλήξει σε αποτυχία.
 
Η Λευκωσία δεν συμφωνεί στη συζήτηση του θέματος της ασφάλειας μετά τα πέντε χρόνια της λύσης. Ενδέχεται να είναι ανοιχτή σε συζήτηση για αποχώρηση του τουρκικού στρατού επί τη βάσει χρονοδιαγραμμάτων και πάντως λιγότερων της 5ετίας. Το θέμα δεν είναι μόνο ο χρόνος αλλά και ο τρόπος, καθώς και οι εγγυήσεις επί τη βάσει των οποίων θα διασφαλιστεί η υλοποίηση μιας τέτοιας απόφασης.
 
Η Κυβέρνηση, από την πλευρά της, θα ήθελε μια Πολυμερή με τη συμμετοχή του Σ. Ασφαλείας, προκειμένου να εξεταστεί κάτω από ποιες συνθήκες θα μπορούσε να αναληφθεί η επιτήρηση της εφαρμογής της λύσης. Μέχρι στιγμής έχουν δηλώσει ετοιμότητα για συμμετοχή η Βρετανία, η Γαλλία και η Ρωσία. Μένουν οι ΗΠΑ και η Κίνα. Επί του παρόντος, κάτι τέτοιο δεν γίνεται δεκτό από τουρκικής πλευράς.
 
Συντάγματα και συνέχεια Κ. Δημοκρατίας
 
Πέραν των ανωτέρω, όπως εκτιμάται, υπάρχουν και άλλα ζητήματα που εκκρεμούν, όπως είναι η κατάρτιση των τριών συνταγμάτων, ένα κοινό και τα δυο των συνιστώντων κρατών, ενώ τα συναφή ερωτήματα είναι από ποιους θα καταρτιστούν και πώς θα εγκριθούν. Διότι γεννάται και ζήτημα νομιμοποίησης, που είναι συναφές με τη συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας.
 
Σημειώνεται ότι, σε τέτοιες περιπτώσεις, επειδή το Σύνταγμα αλλάξει ριζικά, και το ενιαίο κράτος θα εξελιχθεί σε ομοσπονδιακή δομή, θα πρέπει να συγκληθεί Συντακτική Συνέλευση, δηλαδή εκλεγμένοι εκπρόσωποι του λαού, για τον καταρτισμό του, και μάλιστα στο πλαίσιο του νόμιμου συνταγματικού πλαισίου της Κυπριακής Δημοκρατίας ως του μόνου αναγνωρισμένου κράτους εντός του ΟΗΕ και της Ε.Ε. και ακολούθως να τεθούν τα αποτελέσματα σε δημοψήφισμα.
 
Διότι, πώς θα παράγει δίκαιο η λεγόμενη βουλή του ψευδοκράτους εφόσον σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο δεν ισχύει και πιο συγκεκριμένα, όπως ρητώς καθορίζουν τα ψηφίσματα 541 και 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ; Η υιοθέτηση και η έγκριση μέσω δημοψηφισμάτων μιας νομοθετικής και νομικής διαδικασίας και μάλιστα συνταγματικής μορφής, που θα προέρχεται και από το ψευδοκράτος, θα καθιστά το πολιτειακό σύστημα που θα προκύψει, όχι μόνο συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά και του ψευδοκράτους, το οποία θα αναγνωριστεί ως ισότιμου καθεστώτος συνιστών κράτος.
 
Το ίδιο, τονίζεται, ισχύει και για τις διμερείς συμβάσεις που έχει υπογράψει το ψευδοκράτος με την Τουρκία. Πώς θα ενσωματωθούν στη «νέα τάξη πραγμάτων» χωρίς να υπάρξει πρόβλημα συνέχειας μιας οντότητας που δεν αναγνωρίζεται και ως εκ τούτου οι πράξεις δεν μπορούν να παράγουν έννομα αποτελέσματα;
 
Πρακτικά προβλήματα εφαρμογής
 
Ακόμη υπάρχουν μια σειρά άλλων πρακτικών προβλημάτων σχετικών με την εφαρμογή της λύσης, όπως είναι:
 
1. Μετεγκατάσταση Τουρκοκυπρίων και εποίκων στις περιοχές οι οποίες θα δοθούν υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση. Πού θα μεταφερθούν και πότε θα είναι έτοιμοι οι χώροι διαμονής τους και πόσο θα κοστίσει ένα τέτοιο εγχείρημα. Συναφές είναι το ζήτημα των επαγγελματικών τους δραστηριοτήτων.
 
2. Εφαρμογή των συνταγμάτων και των νομοθεσιών και η λειτουργία των τριών δημόσιων υπηρεσιών (μια για κάθε κρατίδιο και η ομοσπονδιακή), καθώς και η εκπαίδευση του προσωπικού, όπως και το κόστος μιας τέτοιας διαδικασίας.
 
3. Ο χρόνος θέσπισης θεσμικών οργάνων και λειτουργίας του νέου πολιτειακού συστήματος από την πρώτη μέρα της λύσης. Πώς θα συμβεί; Τι θα ισχύει;
 
4. Υιοθέτηση και εφαρμογή και λειτουργία του κεκτημένου και αντιμετώπιση προβλημάτων.
 
5. Διασφάλιση όσων θελήσουν να επιστρέψουν, και ο τρόπος που θα μπορούν να το πράξουν, υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση. Το ζήτημα αυτό, όπως επισημαίνεται, είναι σχετικό με το περιουσιακό. Το ίδιο, αναφέρεται, ισχύει και για όσους θα επιστρέψουν σε σημερινά κατεχόμενα εδάφη, αλλά θα είναι υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση.
 
Πώς θα εγκατασταθούν από την πρώτη ημέρα της λύσης εάν δεν μετακινηθούν όσοι βρίσκονται στα σπίτια τους ή στις περιουσίες τους; Είναι γι' αυτό που, όπως τονίζεται, οι τεχνοκράτες στις Βρυξέλλες, με το καλύτερο σενάριο, δηλαδή ακόμη και αν εγκριθεί η λύση ώς τα μέσα του 2017, εκτιμούν ότι δεν θα είναι δυνατή η εφαρμογή της χωρίς μεταβατικές περιόδους. Στις οποίες αναφέρθηκε την περασμένη εβδομάδα και η Κυβέρνηση, αλλά και ο Πρόεδρος Ομπάμα κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα την περασμένη Τρίτη.

Top