Γιάννος Χαραλαμπίδης H "άδεια καρέκλα" του Κεφαλαίου 7 και το ταμπού του ΝΑΤΟ

H "άδεια καρέκλα" του Κεφαλαίου 7 και το ταμπού του ΝΑΤΟ


Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΔΙΕΘΝΗ ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ
 
Οι προϋποθέσεις ενεργοποίησης του κεφαλαίου 7, το ερώτημα εάν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια της Κύπρου και η μεγάλη χώρα που θα πολεμήσει την Τουρκία
 
Γιατί η λήψη απόφασης λαμβάνεται με πολιτικά κριτήρια και στη βάση συμφερόντων
 
Ποια η σχέση των Κεφαλαίων 6 και 7 του ΟΗΕ
 
Γιατί το Κεφάλαιο 7 δεν ενεργοποιήθηκε το 1974 και γιατί ενεργοποιήθηκε στο Κουβέιτ
 
Τι πρέπει να προηγηθεί της χρήσης βίας και πώς αυτή μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη
 
Είναι σημαντικό το θέμα της ασφάλειας και των εγγυήσεων για τη λύση και τη βιωσιμότητά της. Συνεπώς, εκείνο που θα πρέπει να εξεταστεί είναι μια φόρμουλα που θα απαλλάσσει την Κύπρο και από τα τουρκικά στρατεύματα μία και διά παντός, αλλά και από τις ξένες εγγυήσεις.
 
Η πρόταση
 
Η Κυβέρνηση έχει ήδη καταθέσει μια φόρμουλα, που στηρίζεται στο κεφάλαιο 7 του Συμβουλίου Ασφαλείας και στην παρουσία στην Κύπρο, μετά τη λύση, μιας διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης, με τη μορφή χωροφυλακής, η οποία θα επιτηρεί την ασφάλεια για επτά χρόνια με επιλογή ανανέωσης. Η πρόταση ακούγεται καλή. Αυτό που αναμένει κάποιος να εξεταστεί είναι κατά πόσον είναι εφικτή και αποτελεσματική. Εάν, δηλαδή, μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη.
 
Και εξηγούμε: Το κεφάλαιο 7 παρέχει στον ΟΗΕ, κατόπιν ομόφωνης απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας, τη δυνατότητα χρήσης βίας. Πότε, όμως, συμβαίνει αυτό; Τότε και μόνο τότε, αφού, δηλαδή, διαπιστωθεί ότι υπάρχει κίνδυνος για τη διεθνή ειρήνη. Αυτή η έννοια δεν είναι νομικώς, ρητώς, περιγραφείσα στο κεφαλαίο 7. Αξιολογείται και αποφασίζεται από τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Τα κριτήρια είναι πολιτικά.
 
Προτού, δε, φτάσει το Συμβούλιο Ασφαλείας στη λήψη απόφασης για χρήση βίας, θα πρέπει να ακολουθήσει την εφαρμογή μιας σειράς άλλων μέτρων, δηλαδή κυρώσεων και μάλιστα κλιμακωτά. Τέτοιες κυρώσεις είναι το οικονομικό εμπάργκο ή, ακόμη, οι ναυτικοί και εξ αέρος αποκλεισμοί. Γίνεται, δε, αντιληπτό ότι αυτά δεν λαμβάνουν χώραν εντός 24 ωρών.
 
Οι προϋποθέσεις
 
Συνοψίζουμε λοιπόν: Ας υποθέσουμε ότι γίνεται δεκτή η φόρμουλα της Λευκωσίας. Αυτό σημαίνει ότι:
 
Πρώτο, η παρουσία της διεθνούς χωροφυλακής θα βρίσκεται στην Κύπρο επί τη βάσει του κεφαλαίου 6 και όχι του 7. Το κεφάλαιο 6 αναφέρεται στην παρουσία κυανοκράνων για ειρηνευτικές επιχειρήσεις με ελαφρύ οπλισμό, χωρίς δικαίωμα εμπλοκής σε στρατιωτικές επιχειρήσεις.
 
Δεύτερο, η ενεργοποίηση του κεφαλαίου 7 δεν επιτρέπεται να γίνει εξ υπαρχής με τη λύση, διότι δεν δικαιολογείται ύπαρξη διάρρηξης και απειλής της διεθνούς ειρήνης. Κανείς δεν θα μπορεί να το δικαιολογήσει και αυτός προφανώς θα είναι ο τουρκικός ισχυρισμός. Πώς από τη μια υπογράφεται λύση και σύμφωνα ειρήνης, όπως προσδοκά ο Πρόεδρος να συμβεί, και από την άλλη ισχύει το κεφάλαιο 7; Δεν θα υπάρχει ούτε νομική ούτε και πολιτική βάση.
 
Οι Μεγάλες Δυνάμεις
 
Ας υποθέσουμε τώρα ότι η διεθνής δύναμη των χωροφυλάκων στην Κύπρο θα είναι κάτω από το κεφάλαιο 6 -όπως προνοεί ο ΟΗΕ- και ότι σε περίπτωση κρίσης θα γίνεται εκ των προτέρων λόγος για ενεργοποίηση του κεφαλαίου 7. Υπό αυτές τις συνθήκες, θα πρέπει να αποφασιστεί, σε περίπτωση κρίσης, και επί τη βάσει πολιτικών κριτηρίων, ότι υπάρχει διάρρηξη της διεθνούς ειρήνης.
 
Και ποιος μας εγγυάται ότι επί τη βάσει των πολιτικών κριτηρίων και των συμφερόντων, τα μόνιμα κράτη μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας θα αποφασίσουν, και μάλιστα ομοφώνως, κάτι τέτοιο; Γιατί δεν το έπραξαν και το 1974; Γιατί δεν το πράττουν τώρα; Προ της λύσης, ως αποτέλεσμα της κατοχής και των τουρκικών προκλήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ; Δεν το πράττουν διότι τα συμφέροντά τους δεν το επιτρέπουν.
 
Πραγματικές δυνατότητες
 
Στα ανωτέρω προσθέτουμε και τα εξής:
 
1. Εάν η διεθνής δύναμη είναι κάτω από το κεφάλαιο 6, μέχρι να πάμε στο κεφάλαιο 7 και να καταλήξουμε στη χρήση βίας, η Τουρκία θα μπει από τη μια πλευρά της Κύπρου και θα βγει από την άλλη. Ή το κράτος θα διαλυθεί χωρίς τουφεκιά. Εάν διαλυθεί χωρίς τουρκική χρήση βίας, πώς θα δικαιολογηθεί η ενεργοποίηση του Κεφαλαίου 7;
 
2. Για να ενεργοποιηθεί το κεφαλαίο 7 σε επίπεδο χρήσης στρατιωτικής βίας, θα πρέπει να διατεθούν δυνάμεις από μία τουλάχιστον υπερδύναμη. Διότι πώς αλλιώς θα αντιμετωπιστεί ο τουρκικός στρατός; Ερώτημα: Ποιο από τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας θα κάνει πόλεμο με την Τουρκία; Οι ΗΠΑ, η Βρετανία, η Γαλλία, η Κίνα ή η Ρωσία; Ας είμαστε σοβαροί. Κανείς!
 
Ας πάρουμε τώρα το καλύτεροι σενάριο. Ας υποθέσουμε ότι θα βρεθούν παράθυρα και θα θεωρήσουν τα Ην. Έθνη και το Συμβούλιο Ασφαλείας ότι η διεθνής δύναμη θα είναι κάτω από το κεφάλαιο 7. Και ας υποθέσουμε ότι το δέχεται ακόμη και η Τουρκία. Όσο θα υπάρχει ειρήνη, η διεθνής δύναμη θα κάνει τουρισμό στην Κύπρο. Τα πράγματα θα είναι δύσκολα όταν αρχίσουν τα προβλήματα.
 
Ερώτημα: Τι θα πράξει σε περίπτωση κρίσης; Εάν είναι αναίμαχτη, όπως έχουμε ήδη υπογραμμίσει, δεν θα έχει ούτε νομικό ούτε πολιτικό λόγο επέμβασης. Δεν προνοείται χωρίς διάρρηξη της διεθνούς ειρήνης δράση με χρήση βίας επί τη βάσει του κεφαλαίου 7. Άλλωστε, στην Κύπρο για πολιτικά και πολιτειακά προβλήματα θα υπάρχει ο συνταγματικός μηχανισμός επίλυσης κρίσεων.
 
Εάν, από την άλλη, καλέσει ο Τουρκοκύπριος ηγέτης την Τουρκία να επέμβει, διότι η διεθνής δύναμη των χωροφυλάκων δεν μπορεί, κατά τον ισχυρισμό των Τουρκοκυπρίων, να διαχειριστεί την κρίση, τι θα συμβεί; Θα εμπλακεί η διεθνής δύναμη σε πόλεμο με την Τουρκία; Δεν θα είναι τόσο αφελείς οι Τούρκοι για να τους ενοχλήσουν, εάν επέμβουν, ούτε και η διεθνής δύναμη να τα βάλει με τον στρατό της Άγκυρας. Δεν θα έχει τη δυνατότητα.
 
Το πιο βασικό είναι το εξής: Ασχέτως τι λένε πριν από την κρίση οι χώρες που θα συμμετάσχουν, πώς θα ενεργήσουν την ώρα της κρίσης; Τι όφελος θα έχουν να συγκρουστούν με την Τουρκία; Και ποιος εγγυάται ότι δεν θα διατάξουν τις δυνάμεις τους να απέχουν; Να βάλουν τα όπλα παρά πόδα; Και ποιος εγγυάται ότι τα ίδια τα Ην. ΄Εθνη και το Συμβούλιο Ασφαλείας θα αποφασίσουν αμέσως τη λήψη στρατιωτικών μέτρων και ότι δεν θα υιοθετήσουν κατά γράμμα ό,τι καθορίζει το κεφάλαιο 7; Δηλαδή την εξάντληση όλων των διπλωματικών και άλλων μέτρων όπως οι οικονομικές κυρώσεις και οι αποκλεισμοί προτού διαταχθεί η στρατιωτική δράση. Μπορούν άλλωστε να πράξουν αλλιώς; Προφανώς όχι.
 
Χωροφυλακή και βέτο
 
Καταλήγουμε και πάλι στο ίδιο σημείο: Δεν μπορεί η διεθνής δύναμη χωροφυλακής να αντιμετωπίσει τον τουρκικό κίνδυνο. Και χρειάζεται μια τουλάχιστον μεγάλη χώρα να διαθέσει δυνάμεις στο πλαίσιο του ΟΗΕ για να αντιμετωπίσει την Τουρκία. Θα είναι, όμως, αργά, λόγω εγγύτητας και χρόνου. Υπάρχει, βεβαίως, και κάτι άλλο. Η προϋπόθεση της ομοφωνίας. Του βέτο. Εάν έστω και ένα μόνιμο κράτος μέλος διαφωνεί, τότε δεν λαμβάνεται απόφαση. Για κάθε στάδιο κλιμάκωσης η ψηφοφορία είναι χωριστή. Μπορεί επί τη βάσει του κεφαλαίου 7 να επιβληθούν οικονομικές κυρώσεις, αλλά να μην αποφασιστούν στρατιωτικές.
 
Ο πόλεμος της Κορέας, του Ιράκ και της Γιουγκοσλαβίας
 
Ιστορικά ομιλούντες, ενεργοποίηση για στρατιωτική δράση δεν είχε ληφθεί επί τη βάσει του κεφαλαίου 7 ούτε καν στον πόλεμο σε βάρος της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Ήταν πόλεμος κάτω από το ΝΑΤΟ. Το κεφάλαιο 7 είχε ενεργοποιηθεί στον πόλεμο της Κορέας. Ήταν η πρώτη και η τελευταία φόρα που έγινε αναφορά σε στρατεύματα του ΟΗΕ κάτω από το κεφαλαίο 7. Η λήψη της απόφασης ελήφθη με την απουσία της Σοβιετικής Ένωσης. Η καρέκλα της έμεινε άδεια ως αντίδραση στους Δυτικούς. Και ονομάστηκε ως η υπόθεση της άδειας καρέκλας (Empty Chair).
 
Μάλιστα, οι Σοβιετικοί είχαν αμφισβητήσει τη νομική ορθότητα της απόφασης, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν έχει δικαίωμα να λάβει απόφαση όταν απουσιάζει έστω και ένα κράτος μέλος του, υπό την έννοια ότι δεν υπάρχει ομοφωνία του συνόλου. Η αντίθετη άποψη υποστήριζε ότι η απόφαση λήφθηκε ομόφωνα με τα παρόντα μέλη και ότι εάν η Σοβιετική Ένωση το επιθυμούσε, θα μπορούσε να συμμετάσχει και να ασκήσει βέτο.
 
Επί τη βάσει του κεφαλαίου 7 έγινε ο πόλεμος στο Ιράκ, αφού όμως είχαν εξαντληθεί όλα τα διπλωματικά μέσα και οι κυρώσεις, χωρίς όμως η διεθνής δύναμη να φέρει εθνόσημα του ΟΗΕ. Ο οποίος δεν έχει στην ουσία δικό του στρατό για να εμπλέκεται σε μάχες, καθότι εκτός των άλλων είναι θεμελιωμένος επί του σεβασμού της κυριαρχίας των κρατών του και της μη εμπλοκής του στα εσωτερικά τους. Στον πρώτο πόλεμο του Ιράκ είχαμε εισβολή και κατοχή του Κουβέιτ. Επί της εισβολής και του πολέμου είχε θεμελιωθεί η θέση περί διάρρηξης της διεθνούς ειρήνης με την έκρηξη μιας μεγαλύτερης σύρραξης. Η ερμηνεία που δόθηκε ήταν πολιτική για την ενεργοποίηση του «διεθνούς νόμου».
 
Ανάλογη απόφαση δεν εκδόθηκε στην περίπτωση της Κύπρου το 1974, ούτε στον πρώτο, ούτε στον δεύτερο γύρο της εισβολής. Στον δεύτερο πόλεμο του Ιράκ προβλήθηκε ως επιχείρημα η απειλή που προκαλούσε ο Σάνταμ Χουσεΐν για τη διεθνή ειρήνη υπό το πρόσχημα της κατοχής και της δυνατότητας χρήσης πυρηνικών όπλων. Ισχυρισμός που εκ των υστερών αποδείχθηκε ψευδής. Ούτως ή άλλως είχαν ήδη ληφθεί διπλωματικά μετρά και κυρώσεις προτού χρησιμοποιηθεί βία. Σε όλες τις περιπτώσεις η εμπλοκή δεν έγινε με δυνάμεις χωροφυλακής αλλά από κράτη που διαθέτουν τρομερή ισχύ, δηλαδή από υπερδυνάμεις, οι οποίες συνειδητά προφανώς και με την επίκληση του δικαίου αλλά και στη βάση της εξυπηρέτησης των δικών τους συμφερόντων ενεπλάκησαν σε πόλεμο με μιαν άλλη χώρα.
 
Η σύγκρουση με την Τουρκία
 
Οι μεγάλες δυνάμεις θα είναι δυνατό να ενεργοποιήσουν το κεφάλαιο 7 τότε και μόνον τότε, όταν έχουν ήδη αποφασίσει, όχι απλώς να συγκρουστούν με την Τουρκία επειδή ενοχλεί την Κύπρο, αλλά για να την διαλύσουν. Αλλιώς, δεν θα την ενοχλήσουν. Υπενθυμίζουμε δε, ότι, όταν μετά την εισβολή του '74 οι ΗΠΑ επέβαλαν εμπάργκο στην Τουρκία, οι πρώτοι που έσπευσαν να τη βοηθήσουν ήταν οι Σοβιετικοί. Το ίδιο συνέβη και τις προάλλες.
 
Μετά το πραξικόπημα στην Τουρκία, της 15ης Ιουλίου, ο Ερντογάν εξέφρασε πρόθεση επαναφοράς της θανατικής ποινής και ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι δήλωσε δημόσια ότι: Εάν η Τουρκία προχωρήσει στη θανατική ποινή θα αντιμετωπίσει ακόμη και την αποβολή της από το ΝΑΤΟ. Αμέσως, ο Πρόεδρος Πούτιν, ο οποίος και τι δεν έσερνε στον Ερντογάν μετά την κατάρριψη του ρωσικού Su24 από τουρκικό F16, κάλεσε τον Τούρκο ομόλογό του στη Μόσχα στις 9 Αυγούστου του 2016 και όχι μόνο αποκατέστησαν σχέσεις, αλλά του έδωσε το πράσινο φως να εισβάλει στη Συρία.
 
ΝΑΤΟ, Κεφάλαιο 7 και τροφή προς σκέψη...
 
Ας είμαστε και σοβαροί και ρεαλιστές. Η φόρμουλα που θα παρείχε τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια στην Κύπρο είναι η ένταξή της στο ΝΑΤΟ. Τι είναι πιο ισχυρό από πρακτικής άποψης; Ένα σύμφωνο μη επιθέσεως, όπως προτείνει ο Πρόεδρος, ή η ένταξη στο ΝΑΤΟ; Άλλωστε, η Κύπρος είναι ούτως ή άλλως ΝΑΤΟ. Και λόγω Βάσεων και λόγω Τουρκίας και της δράσης της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας στην περιοχή. Και ας μην εθελοτυφλούμε. Αυτή η πραγματικότητα γίνεται αποδεκτή και από τη Μόσχα. Αλλιώς, η στάση της στο Κυπριακό θα ήταν πιο ενεργητική. Δεν θα ήταν τρίτο ή τέταρτο βιολί, μετά τη Βρετανία, τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. Ενεργεί, παρότι είναι φιλική χώρα, επί τη βάσει των δικών της συμφερόντων, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο χώρος αυτός ανήκει στο ΝΑΤΟ.
 
Αληθές είναι ότι, από πλευράς Προέδρου, είχαν γίνει σκέψεις για το ΝΑΤΟ, αλλά σκοντάφτουν στην αντιπολίτευση και κυρίως στο ΑΚΕΛ. Το οποίο χρειάζεται ο Πρόεδρος για να αυξήσει τις πιθανότητες τού «ναι» σε περίπτωση που φέρει σχέδιο λύσης. Οποία, όμως, υποκρισία. Το ΑΚΕΛ επί Προεδρίας Δημήτρη Χριστόφια ψήφιζε στην Ε.Ε. την εμβάθυνση των σχέσεων ΝΑΤΟ - Ε.Ε. Και ανεχόταν, όπως και θα ανεχθεί τις βρετανικές ΝΑΤΟϊκές Βάσεις ώς τα δισέγγονά του ή μια διεθνή δύναμη με χώρες του ΝΑΤΟ.
 
Βεβαίως, λογικά θα ισχυριστεί κάποιος ότι η Τουρκία θα θέσει βέτο σε μια διαδικασία αίτησης ένταξης της Κύπρου στο ΝΑΤΟ. Ας θέσει βέτο. Γιατί θα το θέσει η Άγκυρα; Διότι θέλει να ελέγχει γεωστρατηγικά την περιοχή. Διότι δεν μας θέλει στα πόδια της. Διότι δεν θέλει να αισθανόμαστε ασφαλείς. Θέλει αυτή να ελέγχει την ασφάλειά μας. Να είναι αυτή, με ή χωρίς εγγυήσεις, ο προστάτης μας. Να είμαστε το προτεκτοράτο της.
 
Το ερώτημα είναι, εμείς τι πρέπει να κάνουμε; Να παίζουμε το παιχνίδι της ή να την αποκαλύψουμε στα μάτια των ξένων; Να την αφήσουμε γυμνή και να την στριμώξουμε ή να σηκώσουμε άσπρη σημαία; Θέλουμε ασφάλεια ή αλχημείες και ψευδαισθήσεις; Εάν η πρόταση για το ΝΑΤΟ, όπως και η δημιουργία κυπριακού στρατού, χωριστών αγημάτων με κοινή διοίκηση που να εκπροσωπεί την Κύπρο διεθνώς, θεωρηθεί ουτοπική, λόγω τουρκικού βέτο, όπως θωρείται πλέον και η πρόταση για αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας πριν από τη λύση, όπως καθορίζει η αντιδήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου του 2005, τότε να πούμε στην Τουρκία να φέρει τη λύση που θέλει και να την υπογράψει ο Πρόεδρος να τελειώνουμε. Τι να υποθέσει κάποιος; Ότι, μήπως, με αυτήν τη φιλοσοφία, η υπό συζήτηση ομοσπονδία προς τα εκεί κατευθύνεται; Τροφή προς προβληματισμό...

Top