Γιάννος Χαραλαμπίδης Ο γραφικός μπαμπούλας του πολέμου και το μοντέλο της Μολδαβί

Ο γραφικός μπαμπούλας του πολέμου και το μοντέλο της Μολδαβί



ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΚΑΘΑΡΙΣΕΙ Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΣΤΙΣ ΕΝΤΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ

Οι εναλλακτικές επιλογές, η νομική και πολιτική πτυχή της ενσωμάτωσης των κατεχομένων στην ΚΔ, η μετεξέλιξη, η συνέχεια και το πρόβλημα των διάδοχων κρατών

· Τι σημαίνει η νομική ισοϋψής αντίληψη στην πράξη

· Το νομικό οπλοστάσιο της ΕΕ, η έκθεση Σολάνα και ο Κροάτης στρατηγός

· Με ποιες πολιτικές και νομικές διαδικασίες κατοχυρώνεται η συνέχεια της ΚΔ

· Η φιλοσοφία του σχεδίου Ανάν και η δέσμευση του Προέδρου


· Όταν ο Ερντογάν απειλεί θεούς και δαίμονες, εμάς θα σεβαστεί ή μήπως θα σεβαστεί τη λύση;

Μόνο ένας αφελής μπορεί να πιστεύει ότι η αλλαγή φρουράς στην Πρωθυπουργία της Τουρκίας και η ανάληψη καθηκόντων από τον Μπιναλί Γιλντιρίμ ή η έναρξη των εντατικών συνομιλιών στις 8 Ιουνίου θα αλλάξει κατά το θετικότερον τις εξελίξεις στο Κυπριακό ή ακόμη και στις σχέσεις της Άγκυρας με την ΕΕ. Ή τη θέση της Τουρκίας.

Ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, σε συνέντευξή του, ορθώς είπε στο ΡΙΚ προ διμήνου πως ό,τι είχε να προσφέρει ο κ. Ακιντζί στις συνομιλίες το πρόσφερε, εννοώντας πως τώρα είναι σειρά της Τουρκίας. Από τη στιγμή, βεβαίως, κατά την οποία η Άγκυρα δεν έχει κόστος από την κατοχή, αφενός, δεν επείγεται για λύση και, αφετέρου, εφόσον τα ισοζύγια δυνάμεων είναι υπέρ της και καμιά σοβαρή προσπάθεια μέσω συμμαχιών και δη με το Ισραήλ δεν γίνεται από τη Λευκωσία για την αλλαγή τους, καθώς και εφόσον το νομικό και πολιτικό οπλοστάσιο που θα μπορούσαμε να διαθέτουμε στην ΕΕ μπαίνει στο ράφι, η διευθέτηση του Κυπριακού θα είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του βαθέος κράτους. Ακόμη και αν ρητορικά οι Τούρκοι λένε ότι θέλουν λύση, την εννοούν ως διάλυση.

Μετεξέλιξη και ισοϋψή κράτη

Δυστυχώς, η συνέχιση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν συνιστά τη βάση των συνομιλιών. Διότι, αν ήταν έτσι τα πράγματα, η Τουρκία δεν θα υπέβαλλε παντού, από την ΕΕ ώς το Συμβούλιο της Ευρώπης και τον ΟΗΕ, γραπτώς ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι εκλιπούσα. Στην ουσία, χρησιμοποιεί το κοινό ανακοινωθέν της 11ης Φεβρουαρίου περί δυο ισότιμων συνιστώντων κρατών, για να τεκμηριώσει τη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και είναι, πλέον, πρόδηλο τι εννοεί ο Μουσταφά Ακιντζί, όταν μιλά για το ευρωπαϊκό όραμα. Θέλει την ΕΕ για την επιβολή του πρωτογενούς δικαίου.

Δηλαδή για την παρθενογένεση. Όσο δε, για τα περί συνέχειας και μετεξέλιξης της Κυπριακής Δημοκρατίας, θα είχαν βάση, εάν θα λάμβαναν χώραν εντός του πλαισίου της ίδιας της Κυπριακής Δημοκρατίας, για να αναθεωρηθούν τα κακώς έχοντα της Ζυρίχης, όπως ορθά είχε πει ο Πρόεδρος, και όχι να γίνεται διάλογος πώς θα συνυπάρξουν το σημερινό παράνομο ψευδοκράτος, το οποίο θα αναβαθμιστεί ως ισότιμο τουρκοκυπριακό συνιστών κράτος για να συνεταιριστεί με τις ελεύθερες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία θα υποβαθμιστεί σε ελληνοκυπριακό συνιστών κράτος.

Η φόρμουλα αυτή είναι εκείνη στην οποία αναφέρονταν παλαιότερα τόσο ο σερ Ντέιβιτ Χάνεϊ όσο και ο Άλβαρο ντε Σότο, και η οποία είχε εισαχθεί ρητώς εντός του σχεδίου Ανάν. Ότι, δηλαδή, θα υπάρχει νομική τυπική ισοϋψής σχέση μεταξύ των δυο κρατιδίων, ώστε από συνταγματικής άποψης το ένα κρατίδιο να μην μπορεί να υπερισχύει του άλλου. Ανάλογή ισοϋψής σχέση θα υπάρχει μεταξύ των κρατιδίων και της Κεντρικής Κυβέρνησης. Οι λογικές αυτές είναι επικίνδυνες, διότι θα χρησιμοποιηθούν από την Τουρκία για να στηρίξει την πολιτική των διάδοχων κρατών. Αυτό είναι το κοινό όραμα;

Η ανωτέρω διαδικασία και φιλοσοφία των ισοϋψών συνιστώντων κρατών είναι ίδια με εκείνην του σχεδίου Ανάν, το οποίο, όπως είχε πει ο Τάσσος Παπαδόπουλος (φέρων ιστορική και πολιτική ευθύνη επί τούτου) δεν φεύγει από το τραπέζι. Ταυτοχρόνως, εκείνο που επίσης παρατηρείται είναι ότι ουδόλως ισχύει η δέσμευση του Προέδρου Αναστασιάδη, ότι δεν θα συνομιλήσει για την επαναφορά του σχεδίου Ανάν.

Επί ανάλογου σχεδίου είναι που συζητά. Αληθές είναι και το εξής: Και να θέλει, λόγω των ανισοζυγίων δυνάμεων, δεν μπορεί. Διότι οι Τούρκοι δεν θα επιδιώξουν σχέδιο λύσης χειρότερο από εκείνο του Ανάν. Και εδώ είναι που ελέγχεται όχι μόνο ο Πρόεδρος, αλλά και η αντιπολίτευση. Δεν έχουν να παρουσιάσουν συγκροτημένη εναλλακτική πρόταση επί τη βάσει της ρεαλιστικής σχολής σκέψης, που να στηρίζεται σε δυο επίπεδα. Το ένα είναι η εφαρμογή του δικαίου και το άλλο είναι η ισχύς και δη η αποτρεπτική.

Αυτό σημαίνει ότι η ένταξή μας στην ΕΕ έχει προσφέρει νομικά και πολιτικά εργαλεία, τα οποία, όμως, μένουν κενό γράμμα, διότι δεν υπάρχει κοινή στρατηγική δράσης από τη Λευκωσία. Και ο Πρόεδρος πατά επί των αποφάσεων του Εθνικού Συμβουλίου, για να εξουδετερώσει τις αντιδράσεις του απορριπτικού λεγόμενου χώρου, ο οποίες -δηλαδή τα κόμματα που συμμετείχαν- έχουν δώσει το πράσινο φως. Και φέρουν ευθύνη, διότι δεν τολμούν να αποδεσμευτούν από τις εν λόγω αποφάσεις και να διατυπώσουν σαφή εναλλακτική στρατηγική και στόχο, δηλαδή μορφή λύσης. Και εδώ είναι η αχίλλειος πτέρνα τους.

Οι ευκαιρίες μέσω ΕΕ

Επειδή ουδόλως ανήκομεν στο απορριπτικό στρατόπεδο, αλλά στην πολιτική εκείνη που καταθέτει προτάσεις στη βάση της Ρεαλιστικής Σχολής Σκέψης, ορθό θα ήταν να αναφέρουμε κλασικά παραδείγματα εναλλακτικών επιλογών και ευκαιριών: Εφόσον ο Ακιντζί εμφανίζεται ευρωπαϊστής, θα πρέπει η βάση των συνομιλιών να είναι ό,τι το κεκτημένο και οι αρχές και αξίες της ΕΕ καθορίζουν.

Δηλαδή, σύμφωνα με το Πρωτόκολλο 10, εντάχθηκε ολόκληρη η Κυπριακή Δημοκρατία στην ΕΕ με αναστολή του κεκτημένου στο βόρειο τμήμα, λόγω κατοχής. Η εφαρμογή του χρειάζεται ομοφωνία. Και προϋπόθεση είναι η πλήρης αποχώρηση του Αττίλα.

Άρα, με βάση το Πρωτόκολλο 10, θα έπρεπε να γίνεται λόγος για ενσωμάτωση των κατεχομένων εδαφών στο πλαίσιο της Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω των αλλαγών στο Σύνταγμά της, και όχι η κατάργηση του Συντάγματος και η αντικατάστασή του από άλλα τρία ισοϋψή, ένα για κάθε συνιστών κράτος και ένα για την κεντρική Κυβέρνηση - χωρίς να υπερισχύει οποιοδήποτε επί των υπολοίπων.

Και αυτά δεν είναι καθόλου υποθετικά ή ουτοπικά. Είναι η αλήθεια. Ουτοπία είναι να πιστεύεις ότι ο Ερντογάν, που απειλεί θεούς και δαίμονες, θα γίνει διαλλακτικός. Όταν απειλεί την ΕΕ για το προσφυγικό και το θέμα της βίζας, και όταν απειλεί τη Γερμανία για το ζήτημα της γενοκτονίας των Αρμενίων, χρησιμοποιώντας τον εκεί τουρκικό πληθυσμό, εμάς θα σεβαστεί; Τη στιγμή, μάλιστα, κατά την οποία το λένε εκ των προτέρων οι Τούρκοι αξιωματούχοι.

Ότι δηλαδή το τουρκοκυπριακό στοιχείο και προφανώς οι έποικοι θα εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Άγκυρας, όχι μόνο μέσω του τουρκοκυπριακού συνιστώντος κράτους, αλλά και μέσω των ομοσπονδιακών δομών. Ερώτημα: Εφόσον θα είναι πλέον τετ-α-τετ οι εντατικές συνομιλίες, δεν θα πρέπει ο Πρόεδρος, προτού προχωρήσει, να ξεκαθαρίσει ότι δεν αποδέχεται ο κ. Ακιντζί και η Άγκυρα τα ανωτέρω, όπως επίσης και τις εγγυήσεις, καθώς και άλλα μελανά σημεία, μεταξύ των οποίων οι πλειοψηφίες επί του πληθυσμού και του εδάφους, η εκ περιτροπής Προεδρία και ούτω καθεξής;

Δεν εκτιμούμε ότι ο πολίτης έχει αντίθετη άποψη, ότι θα πρέπει να γίνει ξεκαθάρισμα λογαριασμών. Για να μην οδηγηθούμε σε εποικοδομητικές ασάφειες, όπως η 11η Φεβρουαρίου, για την οποία οι ηγεσίες ΔΗΣΥ-ΑΚΕΛ πανηγύριζαν, ενώ η Άγκυρα την περιφέρει ως λάβαρο για τη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και αξιώνει την αντικατάστασή της από δυο διάδοχα στην ουσία κρατίδια, που θα συνεταιριστούν μεταξύ τους. Ερωτήματα νέα συναφή: Δεν θα πρέπει να ξεκαθαρίσει το ζήτημα προτού προχωρήσουν οι δυο ηγέτες; Αυτό δεν επιβάλλει η σοβαρότητα και η υπευθυνότητα;

ΕΕ και επανενσωμάτωση

Πέραν των ανωτέρω, καθόλου τυχαία δεν είναι η αναφορά στην έννοια της ενσωμάτωσης, διότι υπάρχει το προηγούμενο της Μολδαβίας, το οποίο έχει γίνει δεκτό από την ΕΕ. Η Μολδαβία έχει συστήσει Υπουργείο Ενσωμάτωσης της αποσχισθείσας Υπερδνειστερίας, η οποία στις 17 Σεπτεμβρίου του 2006 είχε προχωρήσει σε δημοψήφισμα ζητώντας ένωση με τη Ρωσία, χωρίς, όμως να προχωρήσει η διαδικασία.

Και η ΕΕ αποδέχεται να συζητά με το εν λόγω Υπουργείο της Μολδαβίας, η οποία δεν επιτρέπει να γίνονται εμπορικές συναλλαγές ΕΕ-Υπερδνειστερίας, αν δεν περάσουν μέσω Μολδαβίας. Η οποία δεν είναι κράτος μέλος της ΕΕ. Πόσω μάλλον εμείς. Σύμφωνα με τις κυπρογενείς της υποχρεώσεις, η Τουρκία οφείλει να ανοίξει τα λιμάνια και τα αεροδρόμιά της σε πλοία και αεροσκάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας ή σε πλοία και αεροσκάφη τα οποία αποπλέουν ή απογειώνονται από λιμάνια ή αερολιμένες της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Επί τούτων υπάρχουν άλλες δυο προϋποθέσεις για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας. Η μία είναι η ομαλοποίηση σχέσεων των δυο χωρών και η υποχρέωση της Τουρκίας να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία. Τίποτε από όλα αυτά δεν πράττει η Άγκυρα και τίποτε αποτελεσματικό η Κυπριακή Δημοκρατία. Δηλώνει ικανοποιημένη από την ενσωμάτωση των κυπρογενών υποχρεώσεων σε κατά καιρούς συμπεράσματα του Συμβουλίου και όλοι είναι «happy».

Η Λευκωσία το πουλά στο εσωτερικό ως επιτυχία και η Τουρκία είναι ικανοποιημένη για τους εξής λόγους:

α. Διότι χωρίς κυρώσεις δεν εφαρμόζει τις υποχρεώσεις της.

β. Διότι εμφανίζεται διαμαρτυρόμενη και δράττεται της ευκαιρίας να ζητά ανταλλάγματα για να την κατευνάσουν, ενώ δικαιολογεί στο εσωτερικό τα αδικαιολόγητα. Ότι δηλαδή η ενταξιακή διαδικασία δεν προχωρεί, λόγω δήθεν Κυπριακού και όχι ένεκα των αναχρονιστικών αντιλήψεων του Ερντογάν και της κρυφής μουσουλμανικής του ατζέντας, που αναδεικνύεται μέρα με τη μέρα.

Εφόσον αρχίζουν εντατικές συνομιλίες, οι κυπρογενείς υποχρεώσεις, που θα έπρεπε να ήταν τμήμα της βάσης των συνομιλιών, μπαίνουν στο ράφι. Το αντίθετο θα έπρεπε να συμβαίνει. Διότι, η ομαλοποίηση των σχέσεων Τουρκίας και Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς και η αναγνώριση από την Τουρκία της Κυπριακής Δημοκρατίας θα αποτελούσαν εγγύηση της μετεξέλιξης και συνέχειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, και όχι τη διάλυσή της και την προβολή του ισχυρισμού περί διάδοχων κρατών. Αυτή δεν θα έπρεπε να ήταν προτεραιότητα της Κυβέρνησης; Γιατί δεν είναι;

Οι κυρώσεις

Η επιβολή κυρώσεων είναι ζήτημα συναφές με το πολιτικό κλίμα, τα συμφέροντα, τις συμμαχίες και τις ευκαιρίες. Και ευκαιρίες υπήρξαν, όπως το 2005, όταν είχαν παγώσει έξι μήνες οι ενταξιακές διαδικασίες της Κροατίας, επειδή αρνήθηκε να παραδώσει στρατηγό που εκατηγορείτο για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας.

Επιπροσθέτως, το 2008, όταν η Ρωσία είχε εισβάλει στη Γεωργία, η ΕΕ απείλησε με κυρώσεις και είχε λάβει σειρά μέτρων κατά της Μόσχας, μέχρι την άμεση αποχώρηση και του τελευταίου Ρώσου στρατιώτη. Ο τότε μάλιστα επικεφαλής της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Άμυνας της ΕΕ Χαβιέ Σολάνα είχε εξουσιοδοτηθεί και είχε καταρτίσει καταπελτική σε βάρος της Ρωσίας έκθεση, με πρόταση τον τερματισμό της κατοχής.

Το 2014, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Κριμαία, επιβλήθηκαν κυρώσεις από την ΕΕ σε βάρος της Ρωσίας, που είναι πιο ισχυρή από την Τουρκία χώρα και οι εταίροι έχουν μεγαλύτερα συμφέροντα μαζί της απ' ό,τι με την Άγκυρα. Κλασικό παράδειγμα, οι εξαρτήσεις από το φυσικό αέριο. Σε καμιά περίπτωση και καμιά Κυβέρνηση δεν συνέδεσε τις περιπτώσεις αυτές, όπως όφειλε να πράξει, με την κατοχή της Κύπρου.

Το καλό κλίμα και οι προοπτικές

Σήμερα το κλίμα σε βάρος της Τουρκίας εντός της ΕΕ είναι αρνητικό, λόγω της υπόθεσης με την κατάργηση της βίζας σε Τούρκους πολίτες, επειδή η Άγκυρα αρνείται να αλλάξει τον περί τρομοκρατίας νόμο και απειλεί με πάγωμα τη συμφωνία για το προσφυγικό. Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί ελλειμματική απλώς πολιτική, αλλά λανθασμένη ουτοπική πολιτική. Δεν θέλει να ενοχλήσει την Τουρκία μέσω της ΕΕ, όπως δεν θέλει -στη βάση μιας εξευμενιστικής πολιτικής- να την ενοχλήσει με συμμαχίες αποτρεπτικού χαρακτήρα στην περιοχή μας όπως με το Ισραήλ. Και δεν θέλει, για να μη χαλάσει το «καλό κλίμα των συνομιλιών».

Και όντως θα είχε νόημα μια τέτοια πολιτική, εάν είχε προοπτικές επιτυχίας. Ρεαλιστικά ομιλούντες, με τον Ερντογάν στην εξουσία και με την τουρκική πολιτική να είναι η ίδια και χειρότερη από την εποχή των Κεμαλιστών ώς σήμερα, και χωρίς ο Ακιντζί να αποποιηθεί τη λύση του πρωτογενούς δικαίου, των πληθυσμιακών και γεωγραφικών πλειοψηφιών, καθώς και άλλων θέσεων του βαθέος κράτους, όπως τις εξέφραζαν οι κατοχικοί ηγέτες από τον Ντενκτάς ώς σήμερα, καμιά θετική εξέλιξη δεν μπορούμε να αναμένουμε στις συνομιλίες.

Και το χειρότερο είναι ότι εναλλακτικές πολιτικές επιλογές και στρατηγικές υπάρχουν και εντός και εκτός της ΕΕ. Και μάλιστα διά της διπλωματικής οδού. Χωρίς να είναι ανάγκη να κάνουμε πόλεμο... Ένας, μάλιστα, ισχυρισμός που προβάλλεται από όσους είναι παγιδευμένοι σε ουτοπικές προσεγγίσεις και προβάλλουν συνήθως, τη ελλείψει επιχειρημάτων, τον γραφικό μπαμπούλα του πολέμου. Ισχυρισμός, που δεν πείθει περί της αξιοπιστίας του ούτε τους ίδιους...


Top