Η ζωή και ο θάνατος του Πέτρου Γιάλλουρου

Μια άκρως ενδιαφέρουσα μαρτυρία και ένα αποκαλυπτικό χρονικό γύρω από τη ζωή και το θάνατο του Πέτρου Γιάλλουρου, που αποτελεί αποφασιστικής σημασίας συμβολή στην ιστοριογραφία του Απελευθερωτικού μας Αγώνα, απέσπασε ήδη διθυραμβικούς επαίνους και ευνοϊκά σχόλια μέσα από ομιλίες και σχετικά κριτικά σημειώματα στον Τύπο, μαζί με την πρόσφατη έκδοση του βιβλίου. Δημιουργός του ο ευπαίδευτος φιλόλογος, ερευνητής και συγγραφέας Δημήτρης Λεβέντης, ο οποίος, όπως εκ προοιμίου εκμυστηρεύεται στον πρόλογό του, «με τη συγγραφή αυτού του βιβλίου εκτελεί ένα καθήκον προς τον Πέτρο και τους γονείς του, αλλά και τηρεί μια υπόσχεση προς την αδελφή του τη Μαρία».

Και είναι γεγονός ότι η πραγματοποίηση τούτου του υπεσχημένου χρέους έρχεται να απαθανατίσει γι' ακόμα μια φορά και με τον πλέον εμπρέποντα και επίσημο τρόπο τον πρώτο έφηβο ήρωα του έπους της ΕΟΚΑ. Η σεμνή κατάθεση ενός τέτοιου «ωφελίμου στεφάνου» με την αρτιότητα μιας επιστημονικής τεκμηρίωσης και μιας εύληπτης λογοτεχνικής αφήγησης εκ μέρους του φίλου, συμμαθητή και συναγωνιστή συγγραφέως επιτελεί ασφαλώς και ένα άλλο ύψιστο λειτούργημα: να υπομνήσει προς τους νέους και «διαδοχή των επιγιγνομένων» όχι μόνο το πατριωτικό ιδεώδες και το αγωνιστικό σθένος του ομηρικού «υπείροχον έμμεναι», αλλά και το ενάρετο ήθος της μαθητιώσας νεολαίας του 1955-59, που επάξια ενσαρκώνεται ως παραδειγματικό πρότυπο διαχρονικής μίμησης στην ηρωική μορφή του Πέτρου Γιάλλουρου.
Επιπρόσθετα με τα όσα έχουν λεχθεί για το έργο, θα μπορούσαμε σημειολογικά να συνοψίσουμε τα εξής από πλευράς δομής και περιεχομένου:

Τα επτά κεφάλαια

Ύστερα από μια εκτεταμένη επεξηγηματική εισαγωγή, που αναφέρεται κυρίως στις πηγές ενός ποικίλου μαρτυρικού υλικού και στον τρόπο κατάταξης και παρουσίασής του, η συνάρθρωση των επτά κεφαλαίων σε μια συνεκτική ενότητα ευθύγραμμης χρονολογικής έκθεσης των γεγονότων υπηρετεί τους στόχους του βιβλίου. Τα πρώτα χρόνια της ζωής του ήρωα, η ενσυνείδητη ελληνοχριστιανική του παιδεία, καθώς και η διαμόρφωση του χαρακτήρα του επισφραγίζουν την αγωνιστική του δράση, μέχρι τη στιγμή της εν ψυχρώ δολοφονίας του από τους Άγγλους σε συνακόλουθη πορεία συνέπειας και καταξίωσης της πράξης του θανάτου του.

Ως εκ τούτου, οι ενδοκειμενικές σελίδες του βιβλίου μοιράζονται ισομερώς περίπου γύρω από αυτούς τους δύο σημαντικούς θεματικούς άξονες, χωρίς βέβαια ο συγγραφέας να προβαίνει σε μια τέτοια διαχωριστική διαίρεση, ως εκ της αδιάσπαστης εξιστόρησης των δρώμενων και της αλληλένδετης αιτιώδους σχέσης τους.

Ωστόσο, σε μιαν αριστοτεχνική στέρεη δόμηση του περιεχομένου, χωρίς ρητορικές κενολογίες και άσκοπες προεκτάσεις, είναι ευδιάκριτες μικρότερες υποενότητες με εμφαντικές λέξεις ή φράσεις-κλειδιά, προκειμένου να τονιστούν τα κύρια σημεία των αντίστοιχων κεφαλαίων. Έτσι, στα πρώτα τέσσερα επισημαίνονται οι άριστες επιδόσεις του Πέτρου στα μαθήματα, η φοίτησή του στο Κατηχητικό, ο πόθος του για την Ένωση και ο ενθουσιασμός του για την Ελλάδα, που κορυφώνεται με τη μαθητική εκδρομή στη μητέρα πατρίδα το καλοκαίρι του 1955 και όπου γνωρίζει την Αλεξανδρινή εκλεκτή της καρδιάς του, με την οποία αλληλογραφεί μετά το χωρισμό τους.

Αποσπάσματα των επιστολών αυτών, όπως και της αλληλογραφίας με τον πατέρα του που είχε μεταναστεύσει στην Αγγλία, παρατίθενται τόσο στο δεύτερο όσο και στο τρίτο κεφάλαιο, και είναι δηλωτικά του πλούσιου συναισθηματικού του κόσμου, της αγάπης του για τη θάλασσα, καθώς και της αγωνίας του όχι μόνο για την κατάσταση στα σχολεία, αλλά και για την τύχη του νησιού του τον πρώτο εκείνο καιρό του Αγώνα. Ως μέλος της ΕΟΚΑ από τον Οκτώβρη του 1955 και ένας από τους τρεις αρχηγούς της Νεολαίας του Γυμνασίου, δεν πρωτοστατούσε μόνο στις μαχητικές εκδηλώσεις της μαθητιώσας νεολαίας της Αμμοχώστου, αλλά και έντονα προβληματιζόταν για τις εξελίξεις.

Στα επόμενα κεφάλαια περιγράφεται λεπτομερώς η μοιραία διαδήλωση της 7ης Φεβρουαρίου 1956 και ο θάνατός του κατόπιν πυροβολισμού από Άγγλο στρατιώτη, σε ελάχιστη απόσταση από το στραυροδρόμι Ερμού-Κυπριανού. Η αντιπαραβολή των μαρτυριών των Ελλήνων, συμπεριλαμβανομένης και της βιωματικής μαρτυρίας του συγγραφέως, με τις καταθέσεις των Άγγλων μέσα από το φάκελο της θανατικής ανάκρισης απομυθοποιούν τα γεγονότα, αποκαθιστώντας την αλήθεια, όσο κι αν ο Άγγλος δικαστής προσπάθησε να τη συσκοτίσει για ευνόητους λόγους.
Στον επίλογο του 5ου κεφαλαίου εκτυλίσσονται με βαθιά συγκινησιακή φόρτιση οι σκηνές της κηδείας του Γιάλλουρου στη γενέτειρά του το Ριζοκάρπασο. Στο έκτο κεφάλαιο διαγράφεται η μετέπειτα πορεία των γεγονότων, που ακολούθησε το θάνατο του ήρωα μαθητή, για να αποτυπωθεί η πλήρης εικόνα της εποχής του.

Ζωντανεύει η μορφή του γενναίου παλληκαριού

Στο τελευταίο κεφάλαιο, που επιγράφεται «Ο Πέτρος Γιάλλουρος στη ζωή μας σήμερα», ζωντανεύει η μορφή του γενναίου παλληκαριού και γίνεται σύμβολο αγωνιστικού χρέους προς την πατρίδα, τόσο μέσα από την παρουσία του στο Μουσείο του Αγώνος, σε δημοσιεύματα, εκπομπές και επιμνημόσυνους λόγους, όσο και μέσα από τη Λογοτεχνία, τη Μουσική και την Εικαστική Τέχνη. Οι τελευταίες σελίδες του βιβλίου διανθίζονται από φωτογραφικό και άλλο διαφωτιστικό υλικό.
Ο Δημήτρης Λεβέντης, με την εμπεριστατωμένη βιογραφία του για τον σημαιοφόρο μπροστάρη συμμαθητή του, ανοίγει πρώτος το δρόμο για όσους θέλουν να εμβαθύνουν και να εμπνευστούν από το νόημα της ζωής και το αγωνιστικό φρόνημα του ηρωικού Έφηβου της εποποιίας της Κύπρου.

Top