Βρίσκεστε εδώ:

Η ελληνική γλώσσα… έφαγε φρίκη

Η αργκό των σημερινών νέων αλλά και των προηγούμενων δεκαετιών - Αρκετές εκφράσεις αργκό, προερχόμενες από την Ελλάδα, καθιερώνονται και στην Κύπρο από τους νέους, είτε αυτούσιες είτε παραλλαγμένες στη διάλεκτό μας

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΓΚΟ εμπλουτίζεται σημαντικά το γενικό λεξιλόγιο και δίνεται μια ανατρεπτική- χιουμοριστική διάσταση στην καθημερινή επικοινωνία

Έφαγα φρίκη, είμαι ερείπιο, καλά ρε, είσαι καμένος, αυτός είναι παλαίουρας, με πάει μία-μία, τι παλτό ψωνίσαμε πάλι... Μπορεί η ελληνική γλώσσα να είναι εξαιρετικά πλούσια, το ίδιο πλούσια όμως αποδεικνύεται και η αργκό της, το ιδιαίτερο λεξιλόγιο που χρησιμοποιούν κυρίως οι νέοι κάθε εποχής (παρόλο βέβαια που οι παλαιότεροι είτε ξέχασαν είτε δεν το παραδέχονται και συνεχώς κρίνουν τους νέους για το αργκό λεξιλόγιό τους), οι φανατικοί του αθλητισμού και οι στρατιώτες. Το εκπληκτικό βέβαια ότι αρκετές εκφράσεις αργκό, προερχόμενες από την Ελλάδα, καθιερώνονται και στην Κύπρο από τους νέους, είτε αυτούσιες είτε παραλλαγμένες στην κυπριακή διάλεκτο.

«Θα πήξεις παλιόψαρο. Τριάντα και σήμερα, και δεν την παλεύω καθόλου...». Αυτές είναι συνήθως οι πρώτες κουβέντες που ακούνε οι στρατιώτες μόλις περάσουν την πύλη του στρατοπέδου. «Η αργκό είναι ένας ιδιαίτερος γλωσσικός κώδικας επικοινωνίας ανάμεσα σε ανθρώπους-μέλη ορισμένης κοινωνικής ή επαγγελματικής ομάδας. Δημιουργείται από την ανάγκη να επικοινωνήσουν μεταξύ τους χωρίς να γίνονται κατανοητοί από τους άλλους, γι΄ αυτό και η αργκό είναι συνήθως συνθηματικός-κρυπτικός κώδικας. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι η αργκό των φυλακισμένων και των τοξικομανών», ανέφερε παλαιότερα στα «ΝΕΑ» η καθηγήτρια Γλωσσολογίας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Άννα Ιορδανίδου.

Η γλωσσολόγος επισημαίνει, παράλληλα, ότι από την αργκό εμπλουτίζεται σημαντικά το γενικό λεξιλόγιο και δίνεται μια ανατρεπτική-χιουμοριστική διάσταση στην καθημερινή επικοινωνία. «Οι λέξεις-εκφράσεις της αργκό δεν είναι κατάλληλες για επίσημο ύφος, γι΄ αυτό πιθανότατα πολλοί άνθρωποι τις αξιολογούν ως κατώτερες. Για παράδειγμα, η χαρακτηριστική φράση τα πήρα στο κρανίο, που έχει ενταχθεί στο γενικό λεξιλόγιο, εμφανίζεται σε καθημερινό προφορικό διάλογο, αλλά δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επίσημη περίσταση ομιλίας.

Διαχωρισμός από τους μεγάλους


«Καθημερινά χρησιμοποιώ αρκετές εκφράσεις και λέξεις της νεανικής αργκό, κυρίως όταν βρίσκομαι με την παρέα μου. Βέβαια δεν μπορώ να κάνω το ίδιο όταν μιλάω με έναν καθηγητή», τονίζει 19χρονος φοιτητής. «Για παράδειγμα, λέω, αυτός είναι καμένος όταν κάποιος βρίσκεται εκτός πραγματικότητας-, ή χρησιμοποιώ τις λέξεις τούμπανο και φυσάει, για να περιγράψω κάτι που μου αρέσει ιδιαίτερα. Από ένα φαγητό μέχρι και μια κοπέλα». Ορισμένες ακόμη εκφράσεις που χρησιμοποιεί με την παρέα του είναι: Έφαγα σκάλωμα, για να υποδηλώσει ότι κάτι τον προβλημάτισε ή, αυτό είναι υπεργαλαξιακό, για να περιγράψει κάτι το εντυπωσιακό.

«Μιλώντας με αυτόν τον τρόπο, πέραν του ότι επικοινωνώ καλύτερα με την παρέα μου, έχει και μια δόση χιούμορ. Πολλοί φαντάζονται ότι όσοι μιλούν την αργκό είναι κατώτερου μορφωτικού η κοινωνικού επιπέδου. Δεν είναι όμως έτσι. Είναι κομμάτι της γλώσσας μας», υποστηρίζει ο 19χρονος φοιτητής. Σύμφωνα με τη γλωσσολόγο Άννα Ιορδανίδου, «οι νέοι χρησιμοποιούν την αργκό ως βασικό δείκτη ταυτότητας και ως μέσο διαχωρισμού από τη νοοτροπία και τις στάσεις ζωής των μεγάλων».

Δεν πάσχουν από λεξιπενία αλλά από… λεξηπαινεία

ΟΙ ΝΕΟΙ όχι μόνο δεν πάσχουν από λεξιπενία, αλλά έχουν γλώσσα πλούσια και συνεχώς ανανεούμενη, σύμφωνα με τους ειδικούς. Απλώς, είναι άλλη από αυτήν που μιλάνε οι μεγάλοι. Δεν λέμε και τίποτα καινούργιο. Από την εποχή της boom generation (της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς εφήβων στις δυτικές κοινωνίες), το φαινόμενο μιας ιδιαίτερης γλώσσας για τη νεολαία έχει γιγαντωθεί.

Η γλώσσα των νέων επιτρέπει τη γρήγορη και πλούσια πληροφόρηση. Επίκεντρο της πληροφορίας είναι το ουσιαστικό, η χρήση του οποίου χαρακτηρίζει τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά τη γλώσσα των νέων. Τη χρήση του ουσιαστικού ακολουθεί το επίθετο ως περιγραφικός μηχανισμός και ως μηχανισμός προσδιορισμού της πληροφορίας. Οι καινούργιες λέξεις που δημιουργούνται από τους νέους επιτρέπουν την ταχύτητα στην επικοινωνία, με πλούσια ωστόσο πληροφορητικότητα, αλλά και εκφραστικότητα. Η χρήση από τους νέους αυτού του κώδικα επιτρέπει ακόμη την αμεσότητα και την οικειότητα ανάμεσα στα μέλη της ομάδας, επιτρέποντας την ένταξη του νέου στην ομάδα νέων και στη συντήρηση των ήδη υπαρχουσών σχέσεων, που δημιουργούνται στις ομάδες αυτές.

Τα δημιουργικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη γλώσσα των νέων αποτελούν δυνάμει δυνατότητες εμπλουτισμού της νόρμας. Ακόμη συντείνουν στη γλωσσική αλλαγή και εξέλιξη, με τη γραμματικοποίηση πολλών παραγωγικών καταλήξεων.

Επιπλέον ήδη υπάρχοντα γλωσσικά σημεία αποκτούν καινούργιο περιεχόμενο, χωρίς αλλαγή της μορφής ή ήδη υπάρχουσες σημασίες και νοήματα βρίσκουν καινούργιους τρόπους έκφρασης.

Αντιθέτως, η γλώσσα των νέων κρύβει αρκετούς κινδύνους, οι οποίοι μπορούν εύκολα να γίνουν αντιληπτοί. Για παράδειγμα, μέσα από τα μηνύματα στα τηλέφωνά τους, ή ακόμα και στους λογαριασμούς στα social media που μπορεί να έχουν, δεν γράφουν ολοκληρες τις λέξεις, είτε για λογους οικονομίας (κυρίως στα κινητά) είτε για οποιονδήποτε λογο που μπορεί να έχουν, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται αρκετά στην ορθογραφία. Επίσης μιλώντας τη «δική» τους γλώσσα, κυρίως μέσα στις παρέες τους, παρασύρονται και δεν χρησιμοποιούν σωστά (είτε συντακτικά, είτε λεξιλογικά) την κοινή γλώσσα.

Αργκό εκφράσεις που «φορέθηκαν» πολύ ανά εποχή

ΟΙ ΠΙΟ… ΜΑΓΚΕΣ της εποχής εκείνης είχαν για σημαία τους την απολαυστική μεταφορά εκ της Γαλλικής «με το μπαρδόν»

Οι παλιές δεκαετίες… πάνε στον παράδεισο. Βέβαια γι' αυτήν του ’80 δεν παίρνουμε και όρκο, ίσως σιγοκαίγεται ακόμη στα… καζάνια της κόλασης και παρασύρουν μαζί τους στη λήθη λέξεις και εκφράσεις που «φορέθηκαν» πολύ ανά εποχή. Από τα υπολείμματα καθαρευουσιανισμού των «ασπρόμαυρων» '50s και '60s, μέχρι την ξενομανία και τις καλτ φράσεις-σταθμούς που πιπίλισε η «έξαλλη» νεολαία των επόμενων μαρτυρικών δεκαετιών, οι λεξιλογικές «μόδες» της ελληνικής γλώσσας πέρασαν από πολλά στάδια, και πλέον αναβιώνουν μόνο μέσα από παλιές ελληνικές ταινίες, για να μας θυμίσουν ότι όλοι μας κάποτε υποπέσαμε σε φρασεολογικά παραπτώματα που, αν μη τι άλλο, προκαλούν σήμερα χαμόγελο ή ελαφρύ γέλιο.

Διαβάστε, δικοί μου, μην κωλώνετε!

«Ασπρόμαυρες» λεκτικές μνήμες

Οι εποχές που ο κινηματογράφος τονιζόταν στην προπαραλήγουσα χαρακτηρίστηκαν από φράσεις που συναντάμε πλέον ακριβώς εκεί: Στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο, που μεσουρανούσε στους σινεμάδες, οι οποίοι σήμερα έγιναν multiplex. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι εκείνη η εποχή δεν συναντά εκπροσώπους ακόμη και σήμερα. Απόδειξη, ο διάλογος ηλικιωμένου ζευγαριού στα εκδοτήρια γνωστού multiplex, κατά τον οποίο ο συμπαθής γηραιός κύριος ανέφερε στη σύζυγό του για τα trailers: «Βιάσου, θέλω να προλάβω τα επίκαιρα».

Με αφορμή τέτοιες ταινίες, λοιπόν, θυμόμαστε πως «τα χρόνια εκείνα», αντί για αστυνομία υπήρχε χωροφυλακή και η μόνη εναλλακτική ονομασία για τον χωροφύλακα ήταν το ακόμη πιο ρετρό «πόλιτσμαν», πάντα συνοδευόμενο με το «κύριε». Ήταν οι ίδιες περίπου εποχές που το αυτοκίνητο άκουγε αποκλειστικά στον όρο «αμάξι» και η νεολαία των '60s μαστιζόταν από «γιεγιέδες» και «τεντιμπόιδες», τους οποίους οι αθώες κορασίδες έπρεπε να προσέχουν, για να μην τους ρίξουν τίποτα στις πορτοκαλάδες τους ή επιδοθούν σε απρεπές «κόρτε».

Σημειωτέον, οι πορτοκαλάδες έπρεπε να είναι «μπλε» - με εναλλακτική επιλογή την γκαζόζα και μουσική υπόκρουση ένα μείγμα από Beatles και «φστ μπόινγκ». Εφόσον είχαν αρραβωνιαστεί και είχαν πέσει οι υπογραφές στο προικοσύμφωνο, μπορούσαν πλέον να πιουν και από κανένα «βερμουτάκι».

Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία τιμούσαν φυσικά την καθαρεύουσα, με θραύσματα καταλήξεων να επιζούν από τότε μέχρι και σήμερα στα στόματα των «ρομαντικών» της γλώσσας, που ακόμη μιλούν για «τους μαθητάς» και τους «καθηγητάς» και ξεκινούν τις προτάσεις τους με τη φράση «το λοιπόν». Οι πιο «μάγκες» της εποχής εκείνης είχαν για σημαία τους την απολαυστική μεταφορά εκ της Γαλλικής «με το μπαρδόν», προσθέτοντας για γαλλικό κερασάκι την κλητική «μανταμίτσα», απευθυνόμενοι στις κυρίες πάνω από το «μοτοσακό» τους. Φυσικά, το πασπαρτού «να’ουμε» είχε παρόμοια χρήση με το μαϊντανό: Πήγαινε παντού.

Στην εποχή της βιντεοκασέτας


Η πραγματική φρασεολογική επανάσταση ήρθε στη δεκαετία του ’80, ή αλλιώς στα χρόνια της ντίσκο(τεκ), των trash βιντεοταινιών, των απολαυστικά αναχρονιστικών σίριαλ του Γιάννη Δαλιανίδη και των υπολειμμάτων τους μέχρι το τέλος της χιλιετίας, που έκαναν τους παλιότερους να απαυδήσουν με τη νέα γενιά και τα «αλαμπουρνέζικα» που ξεστόμιζαν φορώντας βάτες, σκισμένα μπλουτζίν και κιλά ολόκληρα από στρας. Απολαύστε μερικές από τις φράσεις-σταθμούς:

«Άντε σπάσε, ρε μ...κα»


Ο Σταμάτης Γαρδέλης αφήνει εποχή με το ομώνυμο χιτ του και μέσα σε μια φράση στριμώχνει όχι μόνο την πιο πολυφορεμένη λέξη της εποχής -το «ρε μ…κα» είχε ώς ένα σημείο υποκαταστήσει την αναπνοή- αλλά και την πολυχρηστικότητα του ρήματος «σπάω»: «Σπάσε» αντί του «φύγε» (εναλλακτική επιλογή: «καν΄τηνα»), «έχω σπαστεί» και «μου τη σπάει» αντί για «νευρίασα» (εναλλακτικές επιλογές: «έχω ξενερώσει» και «έχω χαλαστεί άγρια») και ο χαρακτηρισμός «σπαστικό» που ήταν παντός καιρού.

«Είναι φάση το αγόρι»

Η εξίσου μεγάλη επιτυχία που ερμηνεύτηκε μοναδικά από τη Ρένα Παγκράτη για να γίνει λάβαρο των βιντεοταινιών του ’80, σηματοδοτεί άλλη μια χαρακτηριστική ρετρό φράση. Παράλληλα, σύσσωμος ο γυναικείος πληθυσμός απέκτησε το χαρακτηρισμό «μανούλια» - ή κατά το λαϊκότερο «μανουλομάνουλα», όταν οι άνδρες τις «γούσταραν με τα χίλια», ενώ οι απανταχού πατεράδες άκουγαν στο «ο γέρος μου». Δεν θα μπορούσαμε επίσης να παραλείψουμε τις λέξεις που έλεγε κάθε εξυπνάκιας των 80s, ο οποίος σεβόταν το IQ του: «Μασάει η κατσίκα ταραμά;»

«Δικέ μου»

Η πιο άξια εκπρόσωπος της σχολής «δικέ μου» δεν θα μπορούσε παρά να είναι η ανιψιά Ειρήνη του θρυλικού «Ρετιρέ», που χώρεσε σε λίγα επεισόδια όλη τη λεξιλογική μαγεία του ’80 και τη μετέφερε στα ’90s, μέσα από πλοκές που μοιάζουν να επαναλαμβάνονται σαν τη Μέρα της Μαρμότας. Εξίσου αγαπημένες φράσεις της είναι το «ψώνιο η κατάσταση», «μου ανάψαν τα λαμπάκια», «κώλωσα άγρια, μεγάλε», «μη μου την μπαίνεις δικέ μου», «έλα να τη βρούμε», «μου τη βγήκε απ’ τα αριστερά ο μάγκας», «είσαι μεγάλος κόπανος/τσογλάνι/ξενέρωτος/ούφο/γκαγκά/κλασομπανιέρα (sic)».

Ρετρό για κάθε γούστο

ΜΕΡΙΚΕΣ ακόμη φράσεις και λέξεις που «αγαπήθηκαν» πολύ από τις φωνητικές χορδές του Έλληνα για κάποια περίοδο.

- «πετάω κοτσάνες»: λέω ανοησίες
- «είμαι αφασία»: είσαι αφασία, είναι αφασία. Όλοι στη δεκαετία του ’80 ήταν αφασία.
- «σπορτέξ»: Τα αθλητικά παπούτσια στην πρώτη περίοδο της οργανωμένης διαφήμισης στη χώρα μας δεν είχαν μάρκα - ήταν όλα σπορτέξ. Οι δεκαετίες του ’60 και του ’70 άλλωστε απογείωσαν την ξενική κατάληξη «-εξ» για κάθε προϊόν που φιγουράριζε στις ρεκλάμες.
- «το πρόσωπο/το αίσθημα/το μανούλι/το πιπίνι»: Όλες οι παραπάνω λέξεις περιγράφουν το αντικείμενο του πόθου με ελαφρώς παλιομοδίτικο πλέον τρόπο, παραπέμποντας σε κακή επιθεώρηση.
- «τα παίρνω στην κράνα»: Θυμώνω πολύ - και για κάποιο λόγο επικεντρώνω το αίσθημα στο κρανίο μου.
- «καραφλιάζω»: Μένω «παγωτό» ή αλλιώς «με έχεις κουφάνει».
- «δεν υπάρχει»: Πιο πρόσφατο «σλόγκαν» που φορέθηκε πολύ τα τελευταία χρόνια από τη νεότερη γενιά.
- «τούμπανο»: Άλλη μια πρόσφατη αγαπημένη λέξη που υποτίθεται πως αποτελεί κοπλιμέντο.

Τα σχόλια αντιπροσωπεύουν την προσωπική γνώμη των συγγραφέων τους και όχι αυτή του sigmalive.com. Οποιοσδήποτε μη κόσμιος σχολιασμός θα διαγράφεται.

slide1
slide2
slide3
slide4
slide5
slide6
Κάντε κλίκ για άνοιγμα οδηγιών Login.
up