Ένας αιώνας προσφοράς

Το Παγκύπριο Λύκειο Λάρνακας γιορτάζει τα εκατοντάχρονά του

ΤΟ 2011 είναι μία σημαντική χρονιά για τους καθηγητές, γραμματειακό προσωπικό, μαθητές και μαθήτριες, που αποτελούν την εκπαιδευτική κοινότητα του Παγκυπρίου Λυκείου Λάρνακας. Το 2011 το Παγκύπριο Λύκειο Λάρνακας θα γιορτάσει τη συμπλήρωση 100 χρόνων συνεχούς παρουσίας, δράσης και παιδαγωγικής προσφοράς του, όχι μόνο στους νέους της Λάρνακας, αλλά και ολόκληρης της Κύπρου. Στα 100 χρόνια ζωής του το Παγκύπριο Λύκειο Λάρνακας ανταποκρίθηκε επάξια στη δύσκολη αποστολή που του είχε ανατεθεί: Να επιβεβαιώσει τα λόγια του μητροπολίτη Μελέτιου Μεταξάκη, ότι «το Παγκύπριο Εμπορικό Λύκειο θα γίνει η δόξα της Λάρνακας και της Κύπρου»! Κι έγινε η δόξα της Λάρνακας στην πνευματική και πολιτιστική προσφορά του. Έγινε η δόξα της Κύπρου για τη συμμετοχή των μαθητών και των καθηγητών του στους εθνικούς αγώνες. Για να τιμήσει την εκατονταετηρίδα το Παγκύπριο Λύκειο Λάρνακας θα διοργανώσει ποικίλες εκδηλώσεις εντός και εκτός σχολείου (από τον Ιανουάριο μέχρι τον Ιούνιο του 2011). Στόχος της Διεύθυνσης του Λυκείου, η αναπόληση του παρελθόντος με παλιούς καθηγητές και μαθητές, ο εορτασμός του παρόντος και η προετοιμασία του μέλλοντος με νέους στόχους, νέα σχέδια και υλοποιώντας καινούργια οράματα.

Στα 1822 ιδρύεται το Σχολαρχείο ή η Ελληνική Σχολή Λάρνακος, το πρώτο εκπαιδευτήριο της πόλης. Το 1898 το Σχολαρχείο μετατρέπεται σε ημιγυμνάσιο (Αποστολίδειον ημιγυμνάσιον) και λειτουργεί μέχρι το 1911, που ξεκινά τη λειτουργία του το Παγκύπριο Λύκειο Λάρνακας.

Το 1908 ο γιατρός, συγγραφέας και μετέπειτα Δήμαρχος Λάρνακας Φίλιος Ζαννέτος υπέβαλε πρόταση για μεταρρύθμιση του Ημιγυμνασίου σε Σχολή Εμπορικής κατεύθυνσης. Την ιδέα του Φίλιου Ζαννέτου ενστερνίστηκε ο τότε Μητροπολίτης Κιτίου Μελέτιος Μεταξάκης, διότι ανταποκρινόταν στις ανάγκες και το πνεύμα της εποχής: Στη Λάρνακα δεν υπήρχε σχολείο του ίδιου επιπέδου με αυτά που λειτουργούσαν στην Ελλάδα, ενώ η ίδρυση ανταγωνίσιμου ελληνικού σχολείου ήταν επιβεβλημένη, αφού ήδη στη Λάρνακα λειτουργούσαν δύο ξενόγλωσσα σχολεία, Σχολή Καλογραιών (1844) και Αμερικανική Ακαδημία Λ/κας (1908). Έτσι τον Ιούνιο του 1911 ο Μητροπολίτης Κιτίου Μελέτιος Μεταξάκης συγκάλεσε συνέλευση των πολιτών, για να συσκεφθούν για το συγκεκριμένο ζήτημα. Η συνέλευση ομόφωνα δέχθηκε την πρόταση μετατροπής του ημιγυμνασίου σε Εμπορική Σχολή.

Το Παγκύπριο Εμπορικό Λύκειο Λάρνακας, η Α΄ Εμπορική Σχολή της Κύπρου άρχισε να λειτουργεί από το σχολικό έτος 1911-1912 στεγασμένο στο παλιό σπίτι του Ιωάννη Πιερίδη, όπου τελέσθηκαν και τα εγκαίνιά του στις 2 Οκτωβρίου 1911.

Το επόμενο σχολικό έτος το Π.Ε.Λ.Λ. στεγάστηκε προσωρινά σε ιδιωτικό οίκημα στη Σκάλα, επειδή το σπίτι του Ιωάννη Πιερίδη επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί ως Πτωχοκομείο και στο Αποστολίδειο εγκαταστάθηκαν οι αστικές σχολές Σκάλας και Λάρνακας συμπτυγμένες σε μία.

Στο μεταξύ, καταβάλλονταν προσπάθειες για εξεύρεση του αναγκαίου ποσού για την ανέγερση κατάλληλου κτιρίου για το Λύκειο. Λύση στο πρόβλημα έδωσε το κληροδότημα του Λαρνακέα Κωνσταντίνου Ζαχαριάδη, ο οποίος πεθαίνοντας πρόσφερε την πλούσια βιβλιοθήκη του και ένα μεγάλο μέρος από τη χρηματική του περιουσία στα σχολεία της Λάρνακας. Μετά από συνεννόηση με τους διαχειριστές της διαθήκης, στάλθηκε το ποσό στην επιτροπεία των σχολείων, η οποία κατόρθωσε να ανεγείρει μέσα σε έξι μήνες δίπλα στο Αποστολίδειο ένα μεγαλόπρεπο και επιβλητικό σχολικό κτίριο, που ονομάστηκε «Ζαχαριάδειο Εμπορικό Λύκειο», προς τιμήν του ευεργέτη.

Τα εγκαίνια του Ζαχαριαδείου τελέστηκαν στις 9 Μαρτίου 1914. Τον Οκτώβριο του 1914 το Π.Ε.Λ.Λ. αναγνωρίστηκε από το ελληνικό κράτος ως ισότιμο με τις Ελληνικές Εμπορικές Σχολές και από τότε άρχισε την ανοδική του πορεία.

Λίγα χρόνια αργότερα, νέοι δωρητές έκτισαν αστικές σχολές τόσο για τη Σκάλα όσο και για τη Λάρνακα, γι’ αυτό το Αποστολίδειο, γύρω στο 1926, χρησιμοποιήθηκε ως οικοτροφείο του Εμπορικού Λυκείου. Συμπληρώθηκε μάλιστα με νέες αίθουσες και δεύτερο όροφο.

Το 1936 το Π.Ε.Λ.Λ. παρουσίασε οικονομικές δυσκολίες, γεγονός που το εξανάγκασε να δεχθεί την επιχορήγηση της αποικιακής κυβέρνησης, με αντάλλαγμα την εποπτεία από το γραφείο Παιδείας. Το γεγονός αυτό, όμως, δεν εμπόδισε την πατριωτική δράση της σχολής, τουναντίον, μάλιστα, της έδωσε τα μέσα να την αναπτύξει ακόμη περισσότερο κι ας ήταν διαφορετικά τα σχέδια της αποικιακής κυβέρνησης, όταν έδινε την επιχορήγηση.

Το 1939 οι καθηγητές του Λυκείου συνέταξαν νέο πρόγραμμα, το οποίο και εγκρίθηκε. Σύμφωνα με το πρόγραμμα αυτό, το σχολείο διαιρέθηκε σε δύο τμήματα:
α) Σε τετρατάξιο τμήμα κλασικών (γυμνασιακών) μαθημάτων.
β) Σε διτάξιο Ανώτερο Εμπορικό Τμήμα.

Αργότερα έγινε μικρή τροποποίηση στο πρόγραμμα, σύμφωνα με την οποία το σχολείο χωρίστηκε σε δύο τμήματα, τριτάξιο κλασικό Γυμνάσιο και τριτάξιο Ανώτερο Εμπορικό Τμήμα. Το Π.Ε.Λ.Λ. ήταν επίσης χωρισμένο σε τμήμα αρρένων, που στεγαζόταν στο Ζαχαριάδειο και σε τμήμα θηλέων, που στεγαζόταν σε οίκημα που ανήκε στο Λυκειάρχη Δημήτριο Κουτουμάνο, το οποίο χρησιμοποιήθηκε μέχρι τις 6 Νοεμβρίου 1956. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και συγκεκριμένα το σχολικό έτος 1941-42, το σχολείο μεταφέρθηκε και λειτούργησε στο Δάλι, για προστασία των μαθητών του από τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Εξαιτίας της συνεχούς αύξησης του αριθμού των μαθητών, οι υπάρχουσες αίθουσες διδασκαλίας δεν επαρκούσαν και γι’ αυτό το 1948 ανεγέρθηκαν τέσσερις νέες αίθουσες. Ένα μέρος της δαπάνης για την επέκταση του σχολείου καλύφθηκε από απόφοιτους δωρητές και από τη Σχολική Εφορεία. Τη σχολική χρονιά 1953-54 αναγνωρίστηκε η λειτουργία στο Λύκειο τριών κλασικών (γυμνασιακών) τάξεων (Α΄, Β΄, Γ΄) ενώ πέντε χρόνια αργότερα (1958) λειτούργησαν και οι υπόλοιπες τρεις κλασικές τάξεις (Δ΄, Ε΄, ΣΤ΄), για να αποκτήσει το σχολείο, παράλληλα με το Εμπορικό, και Κλασικό Τμήμα. Έτσι το σχολείο μετονομάστηκε από Π.Ε.Λ.Λ. σε Π.Λ.Λ. Οι πρώτοι απόφοιτοι του Κλασικού Τμήματος αποφοίτησαν από το Λύκειο τη σχολική χρονιά 1959-1960.

Το 1960, με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Κιτίου Άνθιμου, κτίστηκε στη Λάρνακα νέο σχολείο Μέσης Παιδείας, το σημερινό Λύκειο Αγίου Γεωργίου, που στέγασε πολλά τμήματα του Π.Λ.Λ. Το νέο αυτό σχολείο πρωτολειτούργησε τη σχολική χρονιά 1961-62 με τμήματα κλασικής και οικονομικής κατεύθυνσης, ενώ λίγο αργότερα απέκτησε και πρακτικό τμήμα. Τα δύο σχολεία λειτούργησαν κάτω από τη διεύθυνση ενός Γυμνασιάρχη μέχρι το 1963, οπότε το Π.Λ.Λ. μετονομάστηκε και πάλι σε Π.Ε.Λ.Λ., γιατί λειτουργούσαν σ’ αυτό μόνο τμήματα εμπορικής κατεύθυνσης. Επειδή το Π.Ε.Λ.Λ. αντιμετώπιζε οξύ στεγαστικό πρόβλημα, τόσο το Ζαχαριάδειο όσο και το Αποστολίδειο κατεδαφίστηκαν και στη θέση τους κτίστηκε το 1969 το σημερινό σχολικό κτίριο. Τη σχολική χρονιά 1978-79 τέθηκε σε εφαρμογή στο σχολείο ο θεσμός των ΛΕΜ (Λύκειο Επιλογής Μαθημάτων). Από την ίδια χρονιά το Π.Ε.Λ.Λ. μετονομάστηκε και πάλι σε Π.Λ.Λ. Το 2000 το σχολείο έγινε ενιαίο λύκειο. Σήμερα, 100 χρόνια μετά, το Π.Λ.Λ. συνεχίζει την πορεία του, μεταλαμπαδεύοντας στην κοινωνία της Λάρνακας και της Κύπρου γενικότερα το πνευματικό του φως.

Η προσφορά στον απελευθερωτικό αγώνα
ΣΤΟΝ απελευθερωτικό αγώνα του 1955-1959 το Λύκειο διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο. Η ΑΝΕ της πόλης απετελείτο από μαθητές του σχολείου, ενώ ο πολυγράφος του χρησιμοποιήθηκε για εκτύπωση φυλλαδίων της Ε.Ο.Κ.Α. Στις αρχές του σχολικού έτους 1956-57 το Γραφείο Παιδείας ζήτησε τη διαγραφή από τη σχολή 11 μαθητών και 3 μαθητριών. Στις 6 Νοεμβρίου 1956, η αποικιακή κυβέρνηση διέταξε το κλείσιμο του σχολείου και τη διαγραφή του από τους καταλόγους των Κυπριακών Εκπαιδευτηρίων. Λίγες μέρες αργότερα, με εντολή του κυβερνήτη Harding, διαγράφηκαν από το μητρώο των καθηγητών οκτώ καθηγητές του Λυκείου, με την κατηγορία ότι χρησιμοποίησαν την έδρα τους για ανατρεπτικούς σκοπούς.
Το σχολείο παρέμεινε κλειστό για δεκατέσσερις μήνες. Επαναλειτούργησε στις 8 Ιανουαρίου 1958. Στο διάστημα που δεν λειτουργούσε το σχολείο, οργανώθηκαν τα φροντιστήρια Λάρνακας, με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Κιτίου Άνθιμου, αναβιώνοντας έτσι το Κρυφό Σχολειό. Τα φροντιστήρια αναγνωρίστηκαν από την Ελληνική Κυβέρνηση, συντηρήθηκαν από εύπορους πολίτες, την Εκκλησία και από τα χαμηλά δίδακτρα που πλήρωναν οι μαθητές.

*Φιλόλογος

Οι διετελέσαντες λυκειάρχες του Π.Λ.Λ.
Κάρολος Ρετάρ:1911-12 (Charles Redard)
Κάρολος Σναπ:1912-13 (Charles Schnapp)
Κυριάκος Στεφανίδης:1913-15
Νικόλαος Σαρρής: 1915-17
Λεωνίδας Αντωνιάδης: 1917-19
Δημήτριος Κουτουμάνος: 1919-54
Παντελής Λεκός: 1954-56

Το 1956-58, λόγω συμμετοχής μαθητών του Λυκείου στην ΕΟΚΑ, το σχολείο έκλεισε. Λειτούργησαν, όμως, φροντιστήρια με διευθυντική ομάδα τους: Χαράλαμπο Πατσίδη, Φρόσω Σούντια, Κλεάνθη Παπακυριακού, Κωνσταντίνο Κακούλλα, Γεώργιο Δρουσιώτη.
Χαράλαμπος Πατσίδης: 1958-1961
Λάζαρος Παπαδόπουλος: 1961-1963 (απεβίωσε το Μάρτιο). Χρέη Λυκειάρχη μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς εκτελούσε ο Κλ. Παπακυριακού.
Χαράλαμπος Πατσίδης: 1963-1973
Παναγιώτης Κωνσταντινίδης: 1973-1974
Παναγιώτης Κωνσταντινίδης: 1973-1977
Γεώργιος Κεφάλας: 1974-1975
Αντρέας Ζαρπετέας: 1975-1977
Νίκος Τζιαρρής: 1977-1978
Γεώργιος Αντωνιάδης: 1978-1979
Αντρέας Παπαβασιλείου: 1979-1981
Γεώργιος Αντωνιάδης: 1981-1990
Μιχαήλ Στασόπουλος: 1990-1991
Φοίβος Βωβίδης: 1991-1998 (μέχρι 31/12 οπότε και αφυπηρέτησε)
Αντρέας Σαββίδης: 1999 (Ιαν. - Ιούνιος 1999)
Χρύσω Καλλίδου: 1999-2006
Θέκλα Ιωαννίδου: 2006-2008
Χαράλαμπος Καραμανώλης:2008

Διαπρεπείς εκπαιδευτικοί
ΜΕΡΙΚΟΙ από τους διαπρεπείς εκπαιδευτικούς που δίδαξαν στο Παγκύπριο Λύκειο ήταν ο Κλεάνθης Γεωργιάδης (Διευθυντής Εκπαίδευσης, ιστορικός), Κώστας Πηλαβάκης (αρχιεπιθεωρητής του Υπουργείου Παιδείας), Χαράλαμπος Πατσίδης (Ιεροκήρυκας), Κωνσταντίνος Κακούλας (λογοτέχνης) και πολλοί άλλοι αξιόλογοι εκπαιδευτικοί, που κατέθεσαν κόπους και μόχθους στην υπηρεσία της κυπριακής εκπαίδευσης και νεολαίας.

Με πρωταγωνιστικό ρόλο στον πολιτιστικό και αθλητικό τομέα
ΕΝΑ εκπαιδευτικό ίδρυμα συλλογικής αγωγής, όπως είναι το σχολείο, για να μπορέσει να σταθεί και να αποδώσει χρειάζεται να προσφέρει «παιδεία» ανθρωπιστική και να πρωτοπορεί στα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου. Το Π.Ε.Λ.Λ. δεν αρνήθηκε κι αυτό του το ρόλο, και πρωταγωνίστησε στον πολιτιστικό και αθλητικό τομέα. Στο Λύκειο υπήρχε μικτός μαθητικός θίασος, χορωδία και μαντολινάτα.

Ο θίασος έδινε παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας και άλλων θεατρικών έργων σε κινηματογράφο της πόλης στην παρουσία κοινού. Ανέβασε τις τραγωδίες «Μήδεια», «Ιφιγένεια εν Ταύροις» και «Αντιγόνη» στο παλιό Γ.Σ.Ζ. Ανέβασε μουσικό έργο «οπερέτα» στα Γαλλικά, καθώς και αναπαραστάσεις ηθών και εθίμων από την κυπριακή παράδοση.

Οι εθνικοί εορτασμοί γίνονταν πανηγυρικοί στο κινηματοθέατρο Μακρίδη. Στον υπαίθριο κινηματογράφο «Μαγικός Κήπος» γινόταν η τελετή λήξης των μαθημάτων, όπου παρευρίσκονταν πλήθος Λαρνακέων. Στο Εμπορικό Λύκειο υπήρχε αξιόλογη βιβλιοθήκη, η οποία χρησιμοποιείτο ευρύτατα. Δίνονταν διαλέξεις με θέματα γενικού ενδιαφέροντος στο κινηματοθέατρο «Παλλάς». Οι ίδιοι οι μαθητές του Εμπορικού Λυκείου είχαν το ταμείο «Μαθητικής Πρόνοιας», από το οποίο πληρώνονταν τα εισιτήρια και βιβλία απόρων μαθητών, καθώς επίσης και τα φάρμακα και ιατρική περίθαλψη μαθητών και μαθητριών που είχαν ανάγκη.

Το Π.Ε.Λ.Λ. δεν υστερούσε στις αθλητικές εκδηλώσεις. Είχε εξαιρετική ποδοσφαιρική ομάδα, που δημιουργήθηκε το 1928. Στη δεκαετία του 1930 διέπρεψε. Οι μαθητές-ποδοσφαιριστές πήγαν στην Αίγυπτο, όπου έδωσαν αγώνες με την ποδοσφαιρική ομάδα «Αθλητική Ένωση Ελλήνων Αλεξάνδρειας», την οποία αργότερα φιλοξένησαν στο οικοτροφείο του Π.Ε.Λ. Το ίδιο γνωστή ήταν και η ομάδα πετοσφαίρισης του Λυκείου, καθώς και η ομάδα στίβου του σχολείου. Όλα τα πιο πάνω αποτελούν μικρό δείγμα της μεγάλης πολιτιστικής προσφοράς του Παγκυπρίου Εμπορικού Λυκείου Λάρνακας.

Top