Συμμορίες στα σχολεία

Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσε χθες στον Υπουργό Παιδείας Αντρέα Δημητρίου η αρμόδια Κοινοβουλευτική Επιτροπή για το νεοεισαχθέν κοινωνικό φαινόμενο του «μπούλινγκ» στα σχολεία μας. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Νίκος Τορναρίτης, ο οποίος και έθεσε το θέμα ενώπιον του υπουργού, ζήτησε εξηγήσεις για το πώς αντιμετωπίζεται το φαινόμενο αυτό και τι μέτρα προτίθεται να λάβει το υπουργείο για να το αναχαιτίσει όσο είναι ακόμα καιρός.
Ο Υπουργός Παιδείας παραδέχθηκε ότι αυτού του είδους η αντικοινωνική συμπεριφορά όπως το «μπούλινγκ» έχει αρχίσει να εμφανίζεται εδώ και κάποια χρόνια στα σχολεία μας και παραδέχθηκε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετές καταγγελίες από μαθητές/θύματα αυτής της βίαιης συμπεριφοράς των συμμαθητών τους. Ο κ. Δημητρίου αρνήθηκε να προβεί σε συγκεκριμένες αναφορές για τις καταγγελίες αυτές. Αρκέστηκε όμως να πει ότι τα σχολεία στα οποία έχει εμφανιστεί το φαινόμενο του «μπούλινγκ» παρακολουθούνται.
Από την πλευρά του, ο κ. Τορναρίτης δήλωσε ότι η Επιτροπή θα ασχοληθεί με τον κοινωνικό αντίκτυπο του φαινομένου αυτού που στο εξωτερικό προκαλεί καθημερινά σοβαρά προβλήματα σε άτομα τα οποία εμφανίζουν κάποια ιδιαιτερότητα στη συμπεριφορά, στο χρώμα, στο σωματότυπο, στον τρόπο έκφρασης ή δεν είναι αρεστά σε μια ομάδα προσώπων, με αποτέλεσμα να πέφτουν θύματα βίαιων συμπεριφορών.
Ο Υπουργός Παιδείας δεσμεύτηκε ότι την ερχόμενη Τρίτη θα καταθέσει γραπτώς στην Επιτροπή Παιδείας γραπτή ολοκληρωμένη εισήγηση, στην οποία θα συμπεριλαμβάνονται και μέτρα πρόληψης του αντικοινωνικού αυτού φαινομένου.
Σημαίνει "ταύρος"
Ο χαρακτηρισμός «μπούλινγκ» προέρχεται από την αγγλική λέξη μπουλ (bull) που σημαίνει ταύρος και με μία ευρύτερη έννοια δυνατός, νταής. Το «μπούλινγκ» είναι ο όρος που περιγράφει όσους και όσες -είναι αντικοινωνική συμπεριφορά που εμφανίζουν και τα δύο φύλα- συστηματικά καταδυναστεύουν τους γύρω τους στο σπίτι, στο σχολείο, στην εργασία, στη σχέση. Το φαινόμενο αυτό στο εξωτερικό έχει προκαλέσει σοβαρά κοινωνικά προβλήματα ενώ έχει οδηγήσει ανθρώπους στα άκρα.
Η αντικοινωνική αυτή συμπεριφορά έχει αρχίσει να εμφανίζεται και στην Κύπρο τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στα σχολεία μας. Για το λόγο αυτό, κατά τη χθεσινή ενημέρωση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας από τον υΥπουργό, με την ευκαιρία της έναρξης της νέας σχολικής χρονιάς, οι βουλευτές έθεσαν το πρόβλημα στον κ. Δημητρίου ο οποίος δεσμεύτηκε την ερχόμενη Τρίτη να καταθέσει γραπτώς ολοκληρωμένη εισήγηση, στην οποία θα συμπεριλαμβάνονται και μέτρα πρόληψης για το πολύ σοβαρό αυτό πρόβλημα.
Σε σχολεία των πόλεων
Ο κ. Δημητρίου, στην τοποθέτησή του για το θέμα, είπε ότι «αν ένα σχολείο δεν μπορεί να αντιμετωπίσει άμεσα θέματα ''«μπούλινγκ'', τότε μπορεί να ζητήσει βοήθεια από την Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης που αποτελείται από εκπαιδευτικούς-ψυχολόγους, ειδικούς σε θέματα παραβατικότητας και κοινωνικούς λειτουργούς».
Ο κ. Δημητρίου δεν θέλησε να αναφερθεί σε συγκεκριμένες περιοχές της Κύπρου ούτε σε σχολεία, όπου το πρόβλημα φαίνεται να είναι πιο οξύ. «Είναι ένας καινούργιος όρος, αλλά δεν αναφέρεται σε πράγματα διαφορετικά από αυτά που συναντήσαμε όλοι μας στα σχολεία, μόνο που τώρα είναι πιο συχνά», σημείωσε. Απαντώντας σε ερώτηση, είπε πως αυτά είναι προβλήματα που εντοπίζονται σε σχολεία στις πόλεις.

Το «μπούλινγκ» είναι έξω από την πόρτα μας

Ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας Νίκος Τορναρίτης, σε δηλώσεις του στη «Σ», χαρακτήρισε το φαινόμενο του εκφοβισμού μαθητών από μαθητές ως πολύ σοβαρό. «Το ''μπούλινγκ'' βρίσκεται πλέον και στο επίκεντρο εξέτασης από τα αρμόδια σώματα της ΕΕ», είπε ο κ. Τορναρίτης.
«Είναι ένα πρόβλημα που δυστυχώς αρχίζει και παίρνει σοβαρότατες διαστάσεις και στην Κύπρο αφού υπάρχουν συγκεκριμένες καταγγελίες για ''μπούλινγκ'' σε σχολεία», είπε ο κ. Τορναρίτης, προσθέτοντας πως «αυτό το φαινόμενο θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με μια ειδική στρατηγική ενημέρωσης των παιδιών, των γονιών και των εκπαιδευτικών». «Ο Υπουργός Παιδείας», είπε ο κ. Τορναρίτης, «δεσμεύτηκε την ερχόμενη Τρίτη να καταθέσει γραπτή ολοκληρωμένη εισήγηση, στην οποία θα συμπεριλαμβάνονται και μέτρα πρόληψης».

Να μην κλείσουμε ξανά τα μάτια

Η βουλευτής του ΔΗΚΟ Αθηνά Κυριακίδου, σε δηλώσεις της στη «Σ», είπε πως «πρόκειται για ένα πρωτόγνωρο πρόβλημα που ταλανίζει τα σχολεία μας και αυξάνεται επικίνδυνα. Δεν θα πρέπει, και αυτήν τη φορά, να πέσουμε στην παγίδα και να κλείσουμε τα μάτια, όπως συνέβη όταν εμφανίστηκε το πρόβλημα των ναρκωτικών που λέγαμε ότι δεν μας αφορά και τελικά κατάντησε μάστιγα για την κοινωνία μας», παρατήρησε η κ. Κυριακίδου.

«Το ''«μπούλινγκ'' εμφανίζεται με τη μορφή μικρών ομάδων, συμμοριών που προσπαθεί η μια να φανεί πιο δυνατή από την άλλη με σκοπό να επικρατήσει, να εξουσιάσει, να πάρει τη νίκη. Υπάρχει ο εκφοβισμός στους αδύνατους. Είναι ένα πρόβλημα που πρέπει να το χτυπήσουμε στη ρίζα του για ν' αποφύγουμε δυσάρεστες εκπλήξεις στο μέλλον», δήλωσε η βουλευτής του ΔΗΚΟ.

Η κ. Κυριακίδου αναφέρθηκε ακόμα και στο θέμα της εντατικοποίησης του προγράμματος για ένταξη περισσότερων κοινωνικών λειτουργών στα σχολεία. «Οι οκτώ κοινωνικοί λειτουργοί που υπάρχουν, για να καλύψουν όλα τα σχολεία της Κύπρου», είπε, «δεν επαρκούν για να επιλύσουν και αυτό το πρόβλημα».

Τι είναι το «μπούλινγκ»

Οι ειδικοί χαρακτηρίζουν τον όρο «μπούλινγκ» ως την περιγραφή της συμπεριφοράς όσων ανθρώπων (αντρών και γυναικών), συστηματικά, καταδυναστεύουν την ψυχική ή και σωματική υγεία των συνανθρώπων τους με διάφορους τρόπους, όπως:
• Απαξίωση, κοροϊδία, καψώνια.
• Αδικαιολόγητη κακομεταχείριση.
• Συνεχής κριτική και ματαίωση.
• Απομόνωση ή εξοστρακισμός.
• Υπονόμευση απόδοσης λόγω υπερβολικού φόρτου εργασίας και φερεγγυότητας με υπονοούμενα ή φήμες.
• Αλλαγή στοιχείων, απόκρυψη εγγράφων ή κακοήθη e-mails και σημειώματα.
• Σεξουαλική παρενόχληση, υπονοούμενα.
• Τρομοκρατία εις βάρος καριέρας, με εκβιασμό.

Αίσθηση υπεροχής
Οι περισσότεροι θύτες αντλούν από τις πράξεις τους αίσθηση υπεροχής και εξουσίας. Ενδεχομένως να έχουν ψυχολογικά προβλήματα ή απλώς η συμπεριφορά τους να αντικατοπτρίζει τον «αέρα» ενός πολιτισμού όπου όλα επιτρέπονται: Η εκδικητικότητα, ο ανταγωνισμός, η έλλειψη ηθικών φραγμών κτλ.

Ολικός αποσυντονισμός

Αυτές οι συμπεριφορές έχουν άμεσο και σοβαρότατο ψυχολογικό και σωματικό αντίκτυπο σε όποιον έχει την ατυχία να είναι αποδέκτης τους. Απόρροια όλων αυτών είναι κρίσεις πανικού, αγχώδεις διαταραχές, σύνδρομο μετατραυματικού στρες, κατάθλιψη με κίνδυνο αυτοκτονίας.

Σαν τον Σίσσυφο

Παρόλη την οργή για την αδικία που βιώνουν, τα περισσότερα θύματα πασχίζουν να βελτιώσουν τη θέση τους με το να δουλεύουν περισσότερο και καλύτερα, ώστε να μην τους βρίσκουν ψεγάδι, προσαρμόζουν το ντύσιμό τους για να μην προκαλούν, αποφεύγουν συναδέλφους στην καφετερία ή το καπνιστήριο για να γλιτώνουν σχόλια και καζούρα. Αναζητώντας το δίκιο τους και για να ανακουφιστούν, συζητούν συνέχεια το πρόβλημα, με αποτέλεσμα να επιβαρύνουν φίλους και συντρόφους και μετά να φοβούνται μην τους χάσουν. Έτσι όμως διαβρώνεται ολοένα η αντοχή τους, χάνουν την αυτοεκτίμησή τους και νιώθουν αποτυχημένοι. Επιπλέον, λόγω άγχους μειώνεται η απόδοσή τους στη δουλειά, γεγονός που τους αγχώνει ακόμα περισσότερο, γιατί φοβούνται μη χάσουν τη θέση τους.

Τι πρέπει να γνωρίζετε
Δεδομένου ότι το «μπούλινγκ» έχει μιαν αργή, έντονη ψυχολογικά διαβρωτική δράση, τα θύματα αρχικά αμφισβητούν τα συναισθήματά τους, πιστεύοντας πως οι αντιδράσεις τους είναι υπερβολικές και πως «άλλος στη θέση μου θα το προσπερνούσε».
*Κανείς και για κανένα λόγο δεν αξίζει τέτοια συμπεριφορά, ό,τι και να έχει προηγηθεί.
*Τα συναισθήματά σας είναι απολύτως φυσιολογικά.
*Οι αντιδράσεις σας δεν έχουν καμία σχέση με τη δύναμη του χαρακτήρα σας.
*Το «μπούλινγκ» είναι μια τραυματική εμπειρία. Αν έχετε έρθει αντιμέτωποι μαζί του, το πιθανότερο είναι ότι θα χρειαστείτε ψυχολογική υποστήριξη.

Πώς να αντιμετωπίσω την επιθετικότητα;

* Δράστε άμεσα, πριν βραχυκυκλωθείτε συναισθηματικά.
* Μιλήστε στο θύτη προσωπικά.
* Μη δώσετε αφορμές που μπορεί να χρησιμοποιηθούν εναντίον σας, αποφεύγοντας συναισθηματικά ξεσπάσματα και χαρακτηρισμούς.
* Προσπαθήστε να είστε αντικειμενικοί όσο γίνεται: Περιγράψτε τη συμπεριφορά του και το πώς αυτή σας επηρεάζει.
* Πείτε ότι εσείς θα προσπαθήσετε, αν και ο άλλος κάνει το ίδιο από την πλευρά του.
Προετοιμαστείτε...
* Κρατάτε ένα ημερολόγιο με το πότε έγινε τι, καθώς και e-mailς, υπομνήματα...
* Κρατάτε στοιχεία που αποδεικνύουν την καλή ποιότητα της δουλειάς σας.
* Ζητήστε έγγραφη βεβαίωση γιατρού ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζετε σχετίζονται με τη δουλειά.
* Κάντε καταγγελία στο υπουργείο.
* Αν δεν υπάρχει βελτίωση είναι καλύτερα να φύγετε, πριν αρρωστήσετε.

Ψυχολογικά προβλήματα-Σωματικά συμπτώματα

* Δυσκολία μνήμης - συγκέντρωσης
* Προβλήματα ύπνου
* Συνεχές άγχος - φόβος
* Γαστρεντερικά
* Υπερκινητικότητα - Δερματικά
* Υπερένταση - Μυοσκελετικά (π.χ. διάφορα τικ)
* Υπερευαισθησία - εύκολα δάκρυα
* Ημικρανίες
* Κυκλοθυμία
* Ταχυκαρδίες
* Οργή
* Εφίδρωση
* Ψυχική εξάντληση
* Τρέμουλο
* Εμμονή με το θέμα
* Καρδιολογικά προβλήματα
* Τύψεις
* Καρκίνος
* Αίσθηση αδιεξόδου
* Εγκεφαλικό