Αποκαλύψεις έξι χρόνια μετά

Ποινικές ευθύνες εντόπιζε ο Παναγιώτης Καλλής σε άλλα επτά άτομα, που δεν διώχθηκαν
Διαφορετικό άρθρο του ποινικού κώδικα λαμβάνεται υπόψη για τους επτά λειτουργούς του Τμήματος Πολιτικής Αεροπορίας. Κάποια εκ των εν λόγω προσώπων έχουν επίσης αστικές και πειθαρχικές ευθύνες, σύμφωνα με το πόρισμα.


Στη δημοσιότητα δόθηκε χθες το απόγευμα το πόρισμα της Μονομελούς Διερευνητικής Επιτροπής Παναγιώτη Καλλή, για τις ευθύνες στο αεροπορικό ατύχημα της «Ήλιος». Όπως διαπιστώνεται από τον κ. Καλλή, πέραν των πέντε ατόμων τα οποία διώχθηκαν ποινικά και αθωώθηκαν από το Δικαστήριο -αφού απαλλάχθηκαν των κατηγοριών, με βάση την κατά πλειοψηφίαν απόφαση- άλλα επτά πρόσωπα φέρουν ποινικές ευθύνες, εναντίον των οποίων δεν καταρτίστηκε ποτέ κατηγορητήριο. Τους αποδίδονται, επίσης, αστικές ευθύνες, ενώ σε κάποιους εξ αυτών καταλογίζονται και πειθαρχικές.

Ποινικές ευθύνες
Για το ενδεχόμενο ποινικών ευθυνών εξεταζόταν από τον κ. Καλλή παραβίαση του άρθρου 134, του Κεφ. 154, το οποίο προβλέπει: «Δημόσιος λειτουργός που εσκεμμένα παραμελεί την εκτέλεση καθήκοντος, το οποίο έχει σύμφωνα με τον νόμο υποχρέωση να εκτελέσει, είναι ένοχος πλημμελήματος, νοουμένου ότι η εκτέλεση τέτοιου καθήκοντος δεν θα επιφέρει μεγαλύτερο κίνδυνο από εκείνο τον οποίο θα αναμενόταν να αντιμετωπίσει άνθρωπος συνηθισμένου σθένους και ενεργητικότητας».

Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις της Διερευνητικής Επιτροπής, υπήρξε ποινική ευθύνη για το αδίκημα που προβλέπεται από το εν λόγω άρθρο από τους Στέλιο Βασιλείου (Διευθυντή του Τ.Π.Α. μέχρι το τέλος του 2004) και Ιάκωβο Δημητρίου (Αναπληρωτή Διευθυντή του Τ.Π.Α. από την 1η Ιανουαρίου 2005 μέχρι το ατύχημα). Όπως αναφέρει ο κ. Καλλής στο πόρισμά του, οι δύο διευθυντές παρέλειψαν να εγκαθιδρύσουν μηχανισμούς που θα καθιστούσαν δυνατή την ενημέρωσή τους και δεν τύγχαναν ούτε στοιχειώδους ενημέρωσης. «Αδιαφόρησαν, ενώ έπρεπε να γνωρίζουν ότι ο χειρισμός τέτοιων θεμάτων (σ.σ. αποτελέσματα επιθεωρήσεων) αποκλειστικά από τους υφιστάμενούς τους, χωρίς την επιμέλεια που επιβάλλουν οι πιο πάνω νομοθετικές διατάξεις, δυνατόν να επιφέρει δυσμενείς συνέπειες», εξηγεί. Τονίζεται, δε, πως «η αδιαφορία τους ήταν τέτοιου βαθμού, που ευχερώς υπολογίζεται ότι θα παρέβλαπτε το δημόσιο συμφέρον, με τρόπο που απαιτεί καταδίκη και τιμωρία».

Ποινικές ευθύνες, ωστόσο, καταλογίζονται και σε άλλους τέσσερις λειτουργούς τους κ. Στέλιο Ανδρονίκου (Υπεύθυνου του Τομέα Πτητικών Επιχειρήσεων), Μάριο Παντελή, A. Varley και J.Taylor, για παράλειψη εκτέλεσης καθήκοντος. Η επιτροπή κρίνει ότι οι εν λόγω παραλείψεις «ήταν εσκεμμένες, εντός της έννοιας του πιο πάνω αρ. 134 και καταλήγει με τη διαπίστωση ότι η μαρτυρία αποκαλύπτει την ύπαρξη ποινικής ευθύνης για το αδίκημα που προβλέπεται από το αρ. 134 του Κεφ. 154, η οποία βαρύνει τους εν λόγω τέσσερις λειτουργούς». Τους αποδίδεται ευθύνη για το γεγονός πως παρέλειψαν να ενημερώσουν και να συμβουλεύσουν τον Διευθυντή του Τ.Π.Α. για την ανάγκη λήψης μέτρων και παρέλειψαν να ενεργήσουν σύμφωνα με τους Κανονισμούς.

Ποινική ευθύνη καταλογίζεται και στον Διευθυντή του Τομέα Αεροπλοϊμότητας Α. Πασπαλίδη, ο οποίος, σύμφωνα με το πόρισμα, φέρεται να υποβάθμισε ευρήματα από επιθεωρήσεις. Δηλαδή από Ευρήματα 1 (τα οποία νομιμοποιούν την αναστολή του πιστοποιητικού αερομεταφορέα) τα υποβάθμισε σε Ευρήματα 2, ώστε να δοθεί χρόνος στην εταιρεία να τα διορθώσει και δεν ενημέρωσε τον Διευθυντή του Τ.Π.Α. Μάλιστα, ο κ. Καλλής σημειώνει ότι ο κ. Πασπαλίδης «αμέλησε να εκτελέσει τα πιο πάνω καθήκοντά του σε βαθμό που ισοδυναμεί με κατάχρηση της εμπιστοσύνης που του είχε εναποθέσει το κοινό. Στο πόρισμα καταγράφεται πως οι εν λόγω παραλείψεις του κ. Πασπαλίδη ήταν εσκεμμένες».

Αστικές ευθύνες

Το πόρισμα Καλλή αποδίδει αστικές ευθύνες και στους επτά προαναφερόμενους λειτουργούς. Αναφέρεται ότι οι Σ. Βασιλείου, Ι. Δημητρίου, Α. Πασπαλίδης, Σ. Ανδρονίκου και Μ. Παντελή «συνέβαλαν στη δημιουργία της διαπιστωθείσας αστικής ευθύνης του Τ.Π.Α.». «Στη δημιουργία της αστικής ευθύνης συνέβαλαν -σε μεγαλύτερο βαθμό- και οι Άγγλοι Σύμβουλοι κ. A. Varley και J. Taylor», προστίθεται. Ο κ. Καλλής εξηγεί ότι η ευθύνη των συγκεκριμένων λειτουργών «πηγάζει αποκλειστικά από την έλλειψη υπευθυνότητας». Σε σχέση με τους δύο Άγγλους, το πόρισμα σημειώνει ότι δεν τήρησαν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις και ενώ τα ευρήματα δικαιολογούσαν λήψη μέτρων κατά της Helios Airways, ουδέποτε εισηγήθηκαν προς το Τ.Π.Α. τη λήψη οποιωνδήποτε μέτρων. «Είχαν υιοθετήσει μια χαλαρή αντιμετώπιση της Helios Airways, η οποία αναπόφευκτα έδωσε λανθασμένα μηνύματα», υπογραμμίζεται.

Πειθαρχικές ευθύνες
Η Επιτροπή θεωρεί, επίσης, ότι η μαρτυρία αποκαλύπτει ότι οι κ. Σ. Βασιλείου, Ι. Δημητρίου και Α. Πασπαλίδης, οι οποίοι κατά τον κρίσιμο χρόνο ήταν δημόσιοι υπάλληλοι, «έχουν παραβεί τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις δημοσίου υπαλλήλου, εντός της έννοιας του αρ. 73(1)(β) του Νόμου 1/90». Σύμφωνα με το συγκεκριμένο άρθρο, οι δημόσιοι υπάλληλοι υπόκεινται σε πειθαρχική δίωξη αν ενεργήσουν ή παραλείψουν κάτι, με τρόπο που ισοδυναμεί με παράβαση οποιουδήποτε από τα καθήκοντα ή τις υποχρεώσεις τους.

Διευκρινίζεται ότι στην περίπτωση του κ. Βασιλείου, η πειθαρχική ευθύνη έχει μόνο θεωρητική σημασία, αφού αφυπηρέτησε πριν από το ατύχημα και ως εκ τούτου, ως άτομο που απέβαλε την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου, δεν μπορεί να διωχθεί πειθαρχικά. Δεν εξετάστηκε το ενδεχόμενο να απορρέουν πειθαρχικές ευθύνες από την άσκηση των καθηκόντων των κ. Σ. Ανδρονίκου και Μ. Παντελή, καθότι προσέφεραν τις υπηρεσίες τους με σύμβαση και δεν καλύπτονται από τον πιο πάνω Νόμο.

Αποδείξεις και ονόματα
Η μονομελής διερευνητική επιτροπή Παναγιώτη Καλλή, στο πόρισμά της εξετάζει και διασαφηνίζει, επίσης, ποια στελέχη της Helios, βαρύνονται με την ευθύνη του άρθρου 210 του ποινικού κώδικα και αυτά είναι: Ο Εκτελεστικός Πρόεδρος της «Ήλιος» Ανδρέας Δράκος, η εταιρεία A Jet Aviation, πρώην «Ήλιος», που τελεί υπό εκκαθάριση μέσω του Επίσημου Παραλήπτη, ο Διευθύνων Σύμβουλος της «Ήλιος» Δημήτρης Πανταζής, ο Διευθυντής Πτητικών Γιώργος Κικκίδης και ο Βούλγαρος αρχιπιλότος της εταιρείας Γιάνκο Στοϊμένοφ.
Ακολούθως, η επιτροπή εστιάζεται στο άρθρο 205 και στο αδίκημα της ανθρωποκτονίας με τους: Εταιρεία HELIOS AIRWAYS LTD, Δράκο, Πανταζή, Κικκίδη και Στοϊμένοφ, να ενέχουν ποινικών ευθυνών.

Ευθύνες στους πιλότους και την εταιρεία
Ποινικές ευθύνες καταλογίζονται και στους δυο πιλότους του μοιραίου αεροσκάφους, τον Γερμανό Κυβερνήτη της πτήσης Μέρτεν Χανς Γιούγκερ και τον Κύπριο Συγκυβερνήτη Χαράλαμπο Χαραλάμπους με βάση τα άρθρα 105 και 205 του περί πολιτικής αεροπορίας νόμου για αμελή ή απερίσκεπτο χειρισμό αεροσκάφους και επικίνδυνη πτήση. Στο πόρισμά του ο Παναγιώτης Καλλής θεωρεί ότι ο τρόπος με τον οποίο λειτούργησαν οι δυο χειριστές ήταν τρόπος που θα δημιουργούσε έναν εμφανή και σοβαρό κίνδυνο πρόκλησης σωματικής βλάβης στους επιβάτες ή σημαντικής ζημιάς σε περιουσία.

H μονομελής διερευνητική επιτροπή θεωρεί ότι η Εταιρεία, ο κατά Νόμο υπεύθυνος της και οι αρμόδιοι αξιωματούχοι της είχαν υποχρέωση να επιδείξουν επιμέλεια έναντι των επιβατών και ότι παρέβηκαν αυτή την υποχρέωση.

Η Επιτροπή σημειώνει ότι η Helios Airways, ο κατά Νόμο υπεύθυνος και οι αρμόδιοι αξιωματούχοι της ήταν ενήμεροι των γεγονότων και καταστάσεων που σχετίζονται με τους δυο χειριστές. «Ήταν εύλογα προβλεπτό ότι η σχετική κατάσταση πραγμάτων εγκυμονούσε άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια τρίτων. Παρά ταύτα η Εταιρεία και ο κατά Νόμο υπεύθυνος της καθώς και οι αρμόδιοι αξιωματούχοι της παρέλειψαν να λάβουν ως όφειλαν μέτρα για να αποτρέψουν τον κίνδυνο τον οποίον αψήφησαν».
Σύμφωνα με το πόρισμα, «όχι μόνο επέτρεψαν στους δυο χειριστές να πετούν αλλά και τους έβαλαν μαζί. Ζευγάρωσαν το δίδυμο του ολέθρου και της καταστροφής». «Αυτό συνιστά αλόγιστη και απερίσκεπτη συμπεριφορά εντός της έννοιας του άρθρου 210. Η Επιτροπή καταλήγει ότι η μαρτυρία αποκαλύπτει τη διάπραξη του αδικήματος που προβλέπεται από το άρθρο 210 του Κεφ. 154 από την εταιρεία Helios Airways Ltd», προσθέτει.

«Περαιτέρω η Επιτροπή θεωρεί ότι λόγω της ανεπάρκειας των χειριστών ο κίνδυνος ή το ενδεχόμενο πρόκλησης σοβαρής προσωπικής βλάβης σε άλλα άτομα ήταν και προβλεπτός και εμφανής. Παρά ταύτα η εταιρεία και οι πιο πάνω αξιωματούχοι της αδιαφόρησαν και τον αγνόησαν», αναφέρεται. Προστίθεται ότι «η στάση τους καταδεικνύει τέτοια αδιαφορία για τη ζωή και ασφάλεια των άλλων, έτσι που να ισοδυναμεί με έγκλημα κατά της Πολιτείας και συμπεριφορά που πρέπει να τιμωρηθεί».
Ο Παναγιώτης Καλλής στο συμπέρασμά του καταλήγει ότι η μαρτυρία αποκαλύπτει και τη διάπραξη του αδικήματος της ανθρωποκτονίας από την εταιρεία και από τα πρόσωπα που κατονομάζονται, δηλαδή τον Δημήτρη Πανταζή, τον Γιώργο Κικκίδη, Γιάνκο Στοϊμένοφ και τον Αντρέα Δράκο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι όσο πιο σοβαρές είναι οι συνέπειες μιας παράλειψης τόσο μεγαλύτερο είναι και το καθήκον επιμέλειας που πρέπει να επιδεικνύεται», αναφέρεται στο πόρισμα.

Γιατί ευθύνονται

Με βάση το πόρισμα του Παναγιώτη Καλλή, ποινικές ευθύνες καταλογίζονται στον Εκτελεστικό Πρόεδρο της «Ήλιος» Ανδρέα Δράκο, στην εταιρεία A Jet Aviation, πρώην «Ήλιος» που τελεί υπό εκκαθάριση μέσω του Επίσημου Παραλήπτη, στον Διευθύνοντα Σύμβουλο της «Ήλιος» Δημήτρη Πανταζή, στον Διευθυντή Πτητικών Γιώργο Κικκίδη και στον Βούλγαρο αρχιπιλότο της εταιρείας Γιάνκο Στοϊμένοφ.

Οι πέντε είναι αυτοί που τελικά παραπέμφθηκαν σε δίκη ενώπιον του κακουργιοδικείου και που τελικά απαλλάγηκαν των συνολικά 1.190 κατηγοριών που αντιμετώπιζαν, από 238 κατηγορίες ο καθένας, με την ενδιάμεση απόφαση του μόνιμου κακουργιοδικείου Λευκωσίας που εκδόθηκε προχθές Τετάρτη. Η δίκη ενώπιον του Μόνιμου Κακουργιοδικείου άρχισε στη Λευκωσία τέσσερα χρόνια μετά το δυστύχημα στις 17 Σεπτεμβρίου του 2009.

Στις κατηγορίες που αντιμετώπιζαν σημαντικότερες ήταν δυο, αυτές που αναφέρονταν στην πρόκληση του θανάτου των 119 επιβατών της πτήσης της «Ήλιος», λόγω παράλειψης του κάθε κατηγορούμενου να παρεμποδίσει την πλοήγηση του αεροσκάφους από ανεπαρκές ή και ακατάλληλο πλήρωμα θαλάμου διακυβέρνησης (κυβερνήτη και συγκυβερνήτη) με αποτέλεσμα η πτήση να μην ήταν ασφαλής, κάτι το οποίο είχε σαν αποτέλεσμα την πτώση του αεροπλάνου στις 14 Αυγούστου 2005.
Με το άρθρο 210 του ποινικού κώδικα, δηλαδή την πρόκληση θανάτου λόγω αλόγιστης, επικίνδυνης ή απερίσκεπτης πράξης, ευθύνονται σύμφωνα με το πόρισμα Καλλή και οι δύο χειριστές.

Τι είχαν στα χέρια τους οι συγγενείς
Στις 18 Ιουλίου 2007, δόθηκαν στους δικηγόρους των συγγενών των θυμάτων, τα στοιχεία του πορίσματος της Μονομελούς ερευνητικής επιτροπής Παναγιώτη Καλλή, που αφορούν το σκέλος των αστικών υποθέσεων, δηλαδή οι πρώτες 27 σελίδες από το πόρισμα το οποίο είναι συνολικού μεγέθους 140 σελίδων.
Το κομμάτι αυτό δόθηκε τότε προκειμένου να στοιχειοθετηθούν αστικές αγωγές των συγγενών των θυμάτων στα ελληνικά δικαστήρια. Να θυμίσουμε ότι εκκρεμεί ενώπιον των Ελληνικών δικαστηρίων υπόθεση η εκδίκαση της οποίας καθυστέρησε να αρχίσει έν αναμονή της ολοκλήρωσης της ποινικής διαδικασίας ενώπιον του Μόνιμου Κακουργιοδικείου στην Κύπρο.

Χθες, και μετά την έντονη απαίτηση των συγγενών αλλά και ολόκληρης της Κυπριακής κοινωνίας, η Γενική Εισαγγελία δημοσιοποίησε ολόκληρο το πόρισμα περιλαμβανομένου και του κομματιού των ποινικών και των πειθαρχικών ευθυνών όλων των εμπλεκομένων.
Να αναφέρουμε ακόμα για χάρη της ιστορίας ότι η Μονομελής Διερευνητική Επιτροπή Παναγιώτη Καλλή διορίστηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Μάιο του 2006 για να εξετάσει το θέμα των ποινικών, αστικών και πειθαρχικών ευθυνών που τυχόν υπήρχαν και οι οποίες οδήγησαν στην πτώση του αεροσκάφους Μπόινγκ 737- 300 της «Ήλιος» στις 14 Αυγούστου του 2005 στο Γραμματικό Αττικής.

Ούτε αστική ούτε ποινική ευθύνη στον Χάρη Θράσου

Σύμφωνα με το πόρισμα Καλλή, «διαπιστώνεται ότι η Εκτελεστική Εξουσία, οι διατελέσαντες Υπουργοί του Υπουργείου Συγκοινωνιών και Έργων και το Τ.Π.Α., κατά την περίοδο 1999-2005, δεν έλαβαν τα μέτρα εκείνα, με τους ρυθμούς που έπρεπε να ληφθούν και με τρόπο αποφασιστικό, για να πετύχουν συμμόρφωση με τις εισηγήσεις των Διεθνών Αεροπορικών Αρχών». Η ευθύνη αυτή έγκειται, όπως εκτιμά η Μονομελής Επιτροπή, στην παράλειψη να ληφθεί επειγόντως απόφαση πολιτικής, για τη διάθεση των απαιτούμενων πόρων για τη δέουσα και αναγκαία στελέχωση του Τ.Π.Α., σε βαθμό που να ασκεί αποτελεσματική εποπτεία της ασφάλειας πτήσεων. Οι δε Υπουργοί και το Τ.Π.Α. παρέλειψαν να αναδείξουν τη μεγάλη σημασία του θέματος, να αξιώσουν πιεστικά και να το προωθήσουν με ταχύτητα. «Το θέμα είχε αφεθεί να επιλυθεί σύμφωνα με τις συνήθεις γραφειοκρατικές διαδικασίες, χωρίς να ληφθεί υπόψη η ιδιαιτερότητά του, η οποία σχετίζεται με την ασφάλεια των πτήσεων», υπογραμμίζεται περαιτέρω. «Η αδράνεια και ολιγωρία έχουν οδηγήσει σε τραγικές και οδυνηρές συνέπειες», αναφέρεται, επίσης.

Σε ό,τι αφορά τον πρώην Υπουργό Χάρη Θράσου, κατά τη θητεία του οποίου σημειώθηκε το τραγικό ατύχημα, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν βαρύνεται με αστική ευθύνη, καθώς δεν υπάρχουν μαρτυρίες ότι οι πράξεις του Τ.Π.Α. σχετίζονται με οδηγίες ή προτροπές του. Επίσης δεν υφίσταται ζήτημα ποινικής ευθύνης, γιατί για τα αδικήματα των Αρ. 210 και 205 του Κεφ. 154 χρειάζεται πολύ μεγαλύτερος βαθμός αμέλειας, από εκείνην που χρειάζεται για τη θεμελίωση αστικής ευθύνης. Συνεπώς, η απουσία αστικής ευθύνης, εκθεμελιώνει την ποινική, σύμφωνα με τον κ. Καλλή.

Top