Αγιογραφικές θεοψίες


Έκθεση αγιογραφίας του μοναχού Καλλίνικου στην Ελληνική Τράπεζα

Ο πατέρας Καλλίνικος θεωρείται σήμερα ένας από τους επιφανέστερους αγιογράφους στον πανορθόδοξο χώρο. Ακόμη και σήμερα εξακολουθεί να αγιογραφεί στο κελί του στην Ιερά Μονή Σταυροβουνίου.

ΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ
Τελέστηκαν χθες από τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο

Η Ελληνική Τράπεζα τιμά και πάλι την Τέχνη και τους δημιουργούς της στο πρόσωπο του πατέρα Καλλίνικου Σταυροβουνιώτη, διοργανώνοντας και φιλοξενώντας για δεύτερη φορά την έκθεση φορητών εικόνων /αγιογραφιών.
Τα εγκαίνια της έκθεσης, που πραγματοποιείται στα πλαίσια της πολυδιάστατης κοινωνικής και πολιτιστικής προσφοράς της Ελληνικής Τράπεζας σε συνεργασία με το Καλλινείκιο Δημοτικό Μουσείο στο κτίριο Διοίκησης της Ελληνικής Τράπεζας, τελέστηκαν χθες το απόγευμα από τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο. Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή μέχρι και τις 9 Μαΐου, με καθημερινό ωράριο λειτουργίας από τις 09:00 - 19:00.
Ο πατέρας Καλλίνικος θεωρείται σήμερα ένας από τους επιφανέστερους αγιογράφους στον πανορθόδοξο χώρο. Ακόμη και μέχρι σήμερα εξακολουθεί να αγιογραφεί στο κελί του στην Ιερά Μονή Σταυροβουνίου.
Μέσα από την έκθεση αυτή, ο πατέρας Καλλίνικος έρχεται να προσφέρει την πείρα και τις γνώσεις του. Παράκλησή του ήταν να εκθέσει ειδικά τα έργα του με την κηρόχυτο ή εγκαυστική τεχνική, ενισχύοντας τη θέση, από τη μια ότι η Κύπρος έπαιξε μέσα στους αιώνες πρωταγωνιστικό ρόλο στην πορεία της Αγιογραφίας, και από την άλλη να παραδώσει μέσα στη ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας αυτήν την ιερή σπουδή στην τεχνική της Αγιογραφίας ως παρακαταθήκη και ως βοήθημα για τους νέους αγιογράφους.
Πνεύμα ανήσυχο και δραστήριο, συνεχίζει ακούραστα το έργο του για πάνω από πενήντα χρόνια. Ερεύνησε, περισσότερο από κάθε άλλο νεότερο αγιογράφο, την τεχνική της τοιχογραφίας και των φορητών εικόνων. Με συζητήσεις με αγιογράφους και βυζαντινολόγους, με χημικούς και γεωλόγους μελέτησε και πειραματίστηκε με τον ασβέστη, το άχυρο, το λινάρι, την κυτταρίνη, το αβγό και τα χρώματα. Στο Μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης στο Όρος Σινά εξερεύνησε την εγκαυστική τεχνική και κατάφερε να μυηθεί στα μυστικά των κηρόχυτων εικόνων.
Έργα του έχουν εκτεθεί σε διάφορες εκθέσεις τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό, όπως στην Αθήνα, στο Αμβούργο, στη Φρανκφούρτη, στο Κιλ, στο Βερολίνο, στο Παρίσι, στο Λονδίνο και στη Λοζάνη. Έκανε ένα όραμα πραγματικότητα όταν πέρσι λειτούργησε και εγκαινιάστηκε το Καλλινείκιο Δημοτικό Μουσείο, του οποίου υπήρξε όχι μόνο ευεργέτης αλλά και δωρητής φορητών εικόνων που σήμερα εκτίθενται στο Μουσείο.

Κριτική ματιά στο έργο του
Η προσέγγιση του ζωγραφικού έργου του μοναχού Καλλίνικου Σταυροβουνιώτη αποδεικνύει ότι ήταν πλήρης γνώστης και φορέας των ζωγραφικών παραδόσεων των Βυζαντινών. Τα τεχνοτροπικά και στυλιστικά του στοιχεία διεύρυναν την εκκλησιαστική εικονογραφία και οδήγησαν σε πρόοδο την σύγχρονη αγιογραφική τέχνη.
Η οπτική αισθητική στα έργα του μοναχού Καλλίνικου Σταυροβουνιώτη δίνει στις εικονιζόμενες άγιες μορφές μεγάλη παρουσία και εγγύτητα προς τον κάθε πιστό. Με τα έργα του μας οδηγεί στο θείο και υπερφυσικό, στην ανακάλυψη της εσωτερικής και ουράνιας μορφής των αγίων, στην όραση του αόρατου χάρη στη διαφάνεια του ορατού.
Αντικρίζοντας κανείς τα έργα του μοναχού Καλλίνικου Σταυροβουνιώτη διακρίνει ζωγραφική με έμπειρη τεχνική απόδοση, υψηλό επίπεδο ζωγραφικής αντίληψης, συνθετική έμπνευση, σχεδιαστική ικανότητα. Το σωστό σχέδιο και η αρμονία των χρωμάτων είναι ο κεντρικός άξονας στα έργα του. Στις πολυπρόσωπες παραστάσεις διακρίνεται ο ρυθμός και η άρτια σύνθεση. Πειθαρχεί στον κλασικό βυζαντινό χαρακτήρα, το συντηρητισμό και τη σχηματοποίηση που απαντάται κυρίως στην Κρητική ζωγραφική.
Τα έργα του μοναχού Καλλίνικου, εκτός από την Εκκλησία και τη λατρεία, υπηρέτησαν επίσης τις ανάγκες του κοινωνικού συνόλου και επίσης συμβάλλουν στη διαδικασία της εικαστικής πολιτιστικής εξέλιξης του τόπου μας. Η ικανοποίηση που βγαίνει από το ωραίο είναι η μόνη ανιδιοτελής και ελεύθερη ικανοποίηση. Ο αγιογράφος μοναχός Καλλίνικος Σταυροβουνιώτης, μέσα από τη γνώση του, την κατάλληλη εκπαίδευση και εξειδίκευσή του έκανε πιο κατανοητή στα έργα του την αίσθηση του ωραίου. Όσο και αν η έννοια του ωραίου είναι υποκειμενική, εντούτοις ενός ειδικού όπως του Αγιογράφου Καλλίνικου είναι αποτέλεσμα και διάνοιας (γνωστικής ικανότητας) και συλλογισμού. Επιπρόσθετα σε αυτά, ο αγιογράφος μοναχός Καλλίνικος Σταυροβουνιώτης συνέδεσε την καλαισθητική του κρίση στενά και με το σκοπό ύπαρξης της αγιογραφικής τέχνης, που δεν είναι άλλος από τον λειτουργικό, λατρευτικό και δογματικό χαρακτήρα των εικόνων εφόσον αυτές βρίσκονται εντός χώρου λατρείας.
Απόσπασμα από την κριτική του Κώστα Γερασίμου, Συντηρητή Έργων Τέχνης & Αρχαιοτήτων - Ερευνητή

Από το Σταυροβούνι στο Άγιο Όρος

O αγιογράφος μοναχός Καλλίνικος Σταυροβουνιώτης γεννήθηκε το 1920 στην κωμόπολη Αθηένου της επαρχίας Λάρνακας, Κύπρου. Από την ηλικία των 20 χρονών εγκαταβιώνει στην Ιερά Μονή Σταυροβουνίου. Το 1946 μεταβαίνει στο Άγιον Όρος, όπου μαθητεύει στον π. Ιωαννίκιο Μαυρόπουλο και μαθαίνει την τεχνική της αγιογραφίας.
Συμμετέχει στον απελευθερωτικό αγώνα της Κύπρου (1955-59), συλλαμβάνεται από τους Άγγλους, βασανίζεται και φυλακίζεται. Ακόμη και φυλακισμένος δεν σταματά να αγιογραφεί. Μετά την αποφυλάκισή του μεταβαίνει στην Αθήνα και δέχεται μαθήματα από τον Φώτη Κόντογλου, παίρνοντας τη σχετική βεβαίωση για τη Βυζαντινή Αγιογραφία.
Έχοντας σαν στόχο την απόκτηση περισσότερων γνώσεων, επισκέπτεται διάφορα μέρη, όπως το Μυστρά, το Άγιον Όρος, τα Μετέωρα, τη Βέροια, τη Θεσσαλονίκη, το Όρος Σινά. Ερεύνησε, περισσότερο από κάθε άλλο νεότερο αγιογράφο, την τεχνική της τοιχογραφίας και των φορητών εικόνων. Σε συζητήσεις με αγιογράφους και βυζαντινολόγους, με χημικούς και γεωλόγους μελέτησε και πειραματίστηκε με τον ασβέστη, το άχυρο, το λινάρι, την κυτταρίνη, το αβγό και τα χρώματα. Στο Μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης στο Όρος Σινά, μελέτησε την εγκαυστική τεχνική και κατάφερε να μυηθεί στα μυστικά των κηρόχυτων εικόνων.
Έργα του έχουν εκτεθεί σε διάφορες εκθέσεις, τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό, όπως: στην Αθήνα, στο Αμβούργο, στη Φρανκφούρτη, στο Κιλ, στο Βερολίνο, στο Παρίσι, στο Λονδίνο και στη Λοζάνη.
Σημειώνεται ότι, με πρωτοβουλία του πατρός Καλλίνικου και με δωρεά μεγάλου αριθμού εικόνων/αγιογραφιών του, ιδρύθηκε και λειτουργεί το Καλλινίκειο Δημοτικό Μουσείο στη γενέτειρα του ιερομονάχου, Αθηένου.
Ο πατέρας Καλλίνικος έχει δώσει με το έργο του μια νέα ώθηση στην τεχνική της αγιογραφίας. Δεν διστάζει να αναφέρει ότι επιθυμία του είναι να γίνει μια σχολή αγιογραφίας και να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην τεχνική της κηρογραφίας.

Top