Οι θαλάσσιες χελώνες της Κύπρου και ο ανθρώπινος παράγοντας

Τα είδη θαλάσσιων χελωνών που αναπαράγονται στις παραλίες του νησιού μας είναι η Πράσινη χελώνα (Chelonia mydas) και η Καρέττα Καρέττα (Caretta caretta) και απειλούνται με εξαφάνιση. Στη Μεσόγειο οι Πράσινες χελώνες γεννούν σχεδόν αποκλειστικά σε παραλίες της Κύπρου και της Τουρκίας, ενώ η Καρέττα Καρέττα γεννά και στην Ελλάδα και σε μικρότερο βαθμό σε άλλες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. Στη Μεσόγειο γεννούν περίπου 500-600 Πράσινες χελώνες, αριθμός εξαιρετικά μικρός ενώ στην περίπτωση των Καρέττα Καρέττα ο αριθμός τους φτάνει τις 5-6 χιλιάδες.
Στις μέρες μας, η Πράσινη χελώνα αναπαράγεται στις δυτικές ακτές της Κύπρου, συγκεκριμένα στην περιοχή Λάρας/Τοξεύτρας, σε ορισμένες παραλίες της βόρειας ακτής και της Καρπασίας. Η Καρέττα Καρέττα χρησιμοποιεί επίσης τις παραλίες της Λάρας/Τοξεύτρας, αλλά αναπαράγεται κυρίως τις παραλίες της Πόλης/Λίμνης στο Κόλπο Χρυσοχούς.

Οι Χελώνες
Οι χελώνες ως είδος κατάγονται από μια αρχαία ομάδα ερπετών που εξελίχθηκαν στην ξηρά και στην συνέχεια επέστρεψαν με επιτυχία πίσω στο θαλάσσιο περιβάλλον. Οι δεσμοί τους όμως με τους αρχαίους τους προγόνους, τις οδηγούν πίσω στην ξηρά για να γεννήσουν τα αυγά τους. Για αυτό τον λόγο, οι χελώνες αναπνέουν με πνεύμονες και μπορούν να κρατήσουν την αναπνοή τους για πολλή ώρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Στα πρώτα τους χρόνια, οι μικρές χελώνες και των δυο ειδών, τρέφονται με πλαγκτονικούς οργανισμούς, μέδουσες, μαλάκια κ.α. Οι Πράσινες χελώνες όταν ενηλικιωθούν, τρέφονται με δύο είδη "φυκιών" που στην πραγματικότητα είναι αγγειόσπερμα, την Ποσειδώνια (Posidonia oceanica) και την Συμοτόσεα (Cymodocea nodosa).Η Καρέττα Καρέττα τρέφεται με διάφορα θαλάσσια ζώα όπως καβούρια, αχινούς, σφουγγάρια, μαλάκια και μέδουσες.
Οι χελώνες μπορούν να ζήσουν περισσότερο από 60 χρόνια.

Αναπαραγωγή
Η Καρέττα Καρέττα γέννα όταν γίνει 15-20 χρόνων και η Πράσινη χελώνα φτάσει στην ηλικία των 25-30 χρόνων. Οι χελώνες γεννούν κάθε 2-5 χρόνια, γεννώντας 3-5 φορές κάθε 14 μέρες περίπου.
Η Καρέττα Καρέττα γεννά γύρω στα 80 αυγά σε κάθε φωλιά και η Πράσινη χελώνα γεννά γύρω στα 120 αυγά. Τα αυγά έχουν μαλακό κέλυφος. Μετά την τοποθέτηση τους, η χελώνα σκεπάζει με άμμο την φωλιά προτού επιστρέψει στην θάλασσα. Τα αυγά εκκολάπτονται σε 7 περίπου βδομάδες με την ζέστη του ήλιου. Τα μικρά χελωνάκια αναδύονται από την άμμο κατά την διάρκεια της νύχτας ενώ το φύλο τους καθορίζεται από την θερμοκρασία της άμμου. Οι υψηλές θερμοκρασίες παράγουν θηλυκά χελωνάκια και οι χαμηλές θερμοκρασίες αρσενικά. Στους 29-30ο C τα μισά χελωνάκια είναι αρσενικά και τα μισά θηλυκά.

Χελώνες και φώτα
Το γενετικό ένστικτο που κατευθύνει τα χελωνάκια στην θάλασσα, τα οδηγεί να αναγνωρίσουν ως φωτεινότερο σημείο του ορίζοντα την θάλασσα και να κατευθυνθούν προς αυτήν. Θανάσιμο κίνδυνο για τα χελωνάκια αποτελούν τα τεχνητά φώτα που βρίσκονται κοντά στις παραλίες, τα οποία τα αποπροσανατολίζουν με συνεπακόλουθο να κατευθύνονται προς τα φώτα αυτά, αντί προς τη θάλασσα. Τα χελωνάκια αν αποτύχουν να φτάσουν στη θάλασσα γρήγορα, κινδυνεύουν να πέσουν θύμα των αλεπούδων, ενώ εάν παραμείνουν στην ξηρά μέχρι την επόμενη μέρα, θα πεθάνουν από την ζέστη.

Χελώνες και πλαστική σακούλα
Μεγάλο και απρόβλεπτο εχθρό για τις χελώνες αποτελούν τόσο οι ανθρώπινες δραστηριότητες, όσο και κάποιες ατυχείς ανθρώπινες συνήθειες, που περιστρέφονται γύρω από το φαινόμενο της απόρριψης σκουπιδιών στις θάλασσες και τις παραλίες.
Οι χελώνες βλέποντας τις πλαστικές σακούλες, τις περνούν για τσούχτρες (είδος μικρής μέδουσας) και τις καταπίνουν με αποτέλεσμα να φράζεται το πεπτικό τους σύστημα. Αν και το ζώο αισθάνεται χορτάτο, δυστυχώς πεθαίνει από ασιτία. Επίσης οι φυσαλίδες που συγκρατούν οι πλαστικές σακούλες, δημιουργούν άνωση που εμποδίζει τις χελώνες να ξαναβουτήξουν. Όμως δεν μένουμε ως εδώ. H σακούλα που σκότωσε μια χελώνα είναι ένας «ανακυκλώσιμος δολοφόνος». Πράγμα που σημαίνει ότι, η ίδια σακούλα μπορεί να σκοτώσει ξανά και ξανά, διότι το σώμα της νεκρής χελώνας που την κατάπιε αποσυντίθεται πολύ πιο γρήγορα από ότι μια πλαστική σακούλα, που χρειάζεται 10 με 20 χρόνια για να διαλυθεί στην θάλασσα.

Η Χερσόνησος του Ακάμα
Η Χερσόνησος του Ακάμα είναι μια μοναδική περιοχή, με αξιόλογη βλάστηση και άγρια ζωή. Ο ποιο σημαντικός παράγοντας που πρέπει να προστατευθεί αυτή η περιοχή είναι η θαλάσσιες χελώνες, οι οποίες είναι είδος υπό εξαφάνιση. Το 1990 η παραλιακή περιοχή Λάρα-Τοξεύτρα, όπου πηγαίνουν η χελώνες  ανακηρύχτηκε προστατευόμενη. Τώρα όλη η χερσόνησος του Ακάμα συμπεριλαμβάνεται στο δίκτυο "Φύση 2000". Το 2009 συζητούν για υποχώρηση της γραμμής προστασίας κατά 75% για χάρη των developers και των συμφερόντων. Αυτό σημαίνει ότι το όριο ανάπτυξης θα φτάσει πολύ κοντά στον κόλπο της Λάρας, όπου αναπαράγονται οι χελώνες. Με αποτέλεσμα αυτά τα μοναδικά πλάσματα να μην ξαναεμφανιστούν στον νησί μας.   
Το Σάββατο 16 Μαΐου πραγματοποιήθηκε καθαρισμό της παραλίας της Λάρας στον Ακάμα από τα μέλη και φίλους της Νεολαίας Οικολόγων. Στόχο είναι η ευαισθητοποίηση των πολιτών ώστε να διατηρούν τις παραλίες της Κύπρου μας ελεύθερες και καθαρές.

Στέλλα Παρμάκη
Μέλος Νεολαίας Οικολόγων Λάρνακας

Top